دیپلماسی در بن‌بست | پاسخ سخت‌تر ایران؛ تهران اهدافی خارج از منطقه را در برنامه دارد

رویترز در گزارشی مدعی شده است ایران همزمان با ادامه تلاش‌های دیپلماتیک برای جلوگیری از تشدید درگیری با آمریکا، در حال آماده‌سازی برای واکنشی گسترده‌تر و شدیدتر در صورت آغاز دوباره حملات نظامی واشنگتن است؛ واکنشی که به گفته این رسانه ممکن است دامنه‌ای فراتر از اهداف و منافع آمریکا در خاورمیانه داشته باشد. به گزارش خبرفوری، آکسیوس مدعی شد: مذاکرات ایران و آمریکا به بن‌بست رسیده است. ترامپ خواهان یک توافق سریع و پر زرق و برق است. ایران بازی طولانی مدت را دنبال می‌کند. هیچ پیشرفتی حاصل نشده، تنش‌ها افزایش یافته، بازارهای نفت در لبه پرتگاه هستند. با این حال، رویترز ادعا کرده مقام‌های ایرانی در گفت‌وگوهای خصوصی شانس دستیابی به توافق با واشنگتن را پایین ارزیابی می‌کنند. بررسی اهداف و زمان پاسخ احتمالی بر اساس گزارش رویترز و به نقل از سه مقام ارشد ایرانی و فردی نزدیک به روند تصمیم‌گیری، فرماندهان نظامی ایران در حال بررسی گزینه‌هایی برای گسترش دامنه اهداف احتمالی هستند؛ از اهداف مرتبط با آمریکا و کشورهای پشتیبان عملیات نظامی واشنگتن گرفته تا مکان‌هایی خارج از خاورمیانه. این برنامه‌ریزی پس از بازگشت مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، از نیویورک شدت گرفته است. با این حال، منابع تأکید کرده‌اند که هنوز تصمیم نهایی درباره اهداف، گستره و زمان واکنش گرفته نشده است. یک تحلیلگر ارشد مسائل ایران در گروه بین‌المللی بحران، می‌گوید تهران همچنان نمی‌داند دونالد ترامپ حمله‌ای گسترده را در دستور کار قرار خواهد داد یا به حملات محدودتر، از جمله علیه تأسیسات هسته‌ای، بسنده خواهد کرد. او معتقد است تهران تمایلی ندارد در برابر حمله‌ای محدود، پاسخی صرفا نمادین بدهد و در عوض ممکن است به دنبال افزایش فشار برای بازسازی بازدارندگی باشد. آماده‌باش نیروهای همسو در منطقه دو مقام ایرانی به رویترز گفته‌اند تهران از گروه‌های متحد خود در لبنان، یمن و عراق خواسته است در صورت آغاز حمله گسترده آمریکا، آماده پشتیبانی از ایران باشند. بیشتر بخوانید: بر اساس این روایت، دامنه احتمالی واکنش می‌تواند از تنگه هرمز تا منافع آمریکا در منطقه و حتی نقاط خارج از خاورمیانه امتداد پیدا کند. وزارت خارجه ایران تاکنون به درخواست رویترز برای اظهارنظر درباره این گزارش پاسخ نداده است. همزمان، ایران تلاش می‌کند کانال دیپلماسی را باز نگه دارد. این دو مسیر موازی در حالی دنبال می‌شوند که فشار اقتصادی ناشی از جنگ و تحریم‌ها، توان تهران برای ادامه یک رویارویی طولانی را تحت تأثیر قرار داده است. پیشنهاد هفت‌روزه ایران برای پایان درگیری در جریان مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک، تهران از طریق میانجی‌های قطری پیشنهادی را به واشنگتن ارائه کرد که در صورت پذیرش، می‌توانست طی هفت روز به توقف درگیری‌ها و بازگشایی تنگه هرمز منجر شود. به ادعای رویترز بر اساس روایت مقام‌های ایرانی، این پیشنهاد شامل پایان جنگ، رفع محاصره بنادر ایران، آزادسازی دست‌کم ۱۲ میلیارد دلار از دارایی‌های مسدودشده ایران و معافیت از تحریم‌های نفتی بود. دونالد ترامپ اعلام کرده این پیشنهاد را رد کرده است. در عین حال، رسانه‌های دولتی ایران گزارش داده‌اند که پاسخ آمریکا از طریق قطر به تهران منتقل شده و مقام‌های ایرانی در حال بررسی آن هستند. اختلاف اصلی همچنان بر سر برنامه هسته‌ای ایران است. منابع ایرانی می‌گویند واشنگتن خواهان گنجاندن این موضوع در مذاکرات است، اما تهران تأکید دارد گفت‌وگوهای هسته‌ای تنها پس از تحقق هفت شرط ایران آغاز خواهد شد. فشار اقتصادی ایران به گفته الکس واتانکا، مدیر برنامه ایران در مؤسسه خاورمیانه، ادامه محاصره اقتصادی می‌تواند فشار قابل توجهی بر ساختار اقتصادی ایران وارد کند و احتمال تشدید تنش را افزایش دهد. از زمان آغاز جنگ، درگیری‌ها با دوره‌هایی از کاهش تنش و حملات مجدد همراه بوده و به اقتصاد ایران که پیش از آن نیز تحت فشار تحریم‌ها قرار داشت، آسیب زده است. در همین حال، اختلال در تردد نفتکش‌ها در تنگه هرمز و افزایش ناامنی در باب‌المندب، بازار جهانی انرژی را نیز تحت تأثیر قرار داده است. در چنین شرایطی، تهران از یک سو خود را برای پاسخ نظامی گسترده‌تر آماده می‌کند و از سوی دیگر همچنان مسیر مذاکره را کاملا نبسته است؛ دو مسیری که نشان می‌دهد آینده رویارویی ایران و آمریکا همچنان میان تلاش برای توافق و احتمال تشدید دوباره جنگ در نوسان است. این خبر بروزرسانی شده است.