رمزگشایی از گردش مالی هزار میلیاردی در اپ «شهرزاد»

سامانه شهرزاد به پیشخوان مالی شهرداری تهران تبدیل شده، اما هنوز تصویر شفافی از گردش مالی آن وجود ندارد. به گزارش زومان، اگر ساکن تهران باشید، احتمالا تا کنون با «سامانه شهرزاد» سر و کار داشته‌اید. سامانه‌ای که چند سالی است به پیشخوان دیجیتال شهرداری تهران تبدیل شده است و ارائه انواع خدمات شهری توسط آن صورت می‌گیرد. خرید بلیت مترو و اتوبوس، پرداخت کرایه تاکسی، خرید طرح ترافیک، معاینه فنی، عوارض ملک و بسیاری از خدمات دیگر همگی در این سامانه انجام می‌شوند. بنابراین قابل تصور است که چه گردش مالی بزرگی پشت «شهرزاد» وجود دارد. چند وقت پیش یکی از اعضای شورای شهر تهران اعلام کرد حسابرسی مالی سامانه شهرزاد تاکنون انجام نشده است؛ موضوعی که بحث درباره شفافیت یکی از مهم‌ترین زیرساخت‌های مالی شهرداری را دوباره مطرح کرد. اما آیا می‌توان تخمینی از گردش مالی سامانه‌ای داشت که حدود ۱۵ میلیون شهروند تهرانی از آن استفاده می‌کنند؟ شهرداری تهران سازمانی با ابعاد یک وزارتخانه است. بودجه مصوب این مجموعه برای سال ۱۴۰۵ حدود ۳۲۲ همت است؛ رقمی که بخش عمده منابع آن از درآمدهای شهری تأمین می‌شود. بخش مهمی از این منابع از عوارض و پرداخت‌هایی تأمین می‌شود که شهروندان به شهرداری پرداخت می‌کنند؛ از هزینه‌های مرتبط با ساخت‌وساز و ملک گرفته تا خدمات حمل‌ونقل و مدیریت شهری. طبق قانون بودجه مصوب ۱۴۰۵، حدود ۲۰۹ همت از درآمد این سازمان از عوارض عمومی و اختصاصی به دست می‌آید که شهروندان پرداخت می‌کنند. شهرداری موظف است این درآمد را دریافت کند و آن را در قالب خدمات به شهروندان ارائه دهد؛ از مدیریت ترافیک و نگهداری از معابر شهری گرفته تا حمل‌ونقل عمومی و نظافت شهر و بسیاری از خدمات دیگر. در این میان سامانه شهرزاد به عنوان واسط مالی میان شهرداری و شهروندان کار می‌کند. سامانه‌ای که دسترسی به خدمات شهری و پرداخت‌ها را ساده‌تر می‌کند. بنابراین پشت این سامانه صدها هزار تراکنش مالی وجود دارد که به صورت خودکار انجام می‌شود. در واقع شهروندان در این سامانه پرداخت خود را انجام می‌دهند و سپس این پول بین سازمان‌های مختلف پخش می‌شود. بنابراین این سامانه زیرساخت مهم مالی و اطلاعاتی شهرداری است. حجم گردش مالی این سامانه شفاف نیست، اما برای تخمین آن می‌توان نگاهی به بودجه شهرداری انداخت که نشان می‌دهد این سازمان از منابع مختلف چه مقدار درآمد برای خود پیش‌بینی کرده است. طبق قانون بودجه مهم‌ترین عوارضی که شهرداری تهران از شهروندان می‌گیرد مربوط به عوارض ملک است. مجموع عوارض املاک مسکونی و غیر مسکونی برای شهرداری به حدود ۱۲۲ همت می‌رسد. همچنین این سازمان از اجرای طرح ترافیک نیز ۳۲۵۰ میلیارد تومان درآمد پیش‌بینی کرده است. عوارض نوسازی، عوارض خودرو و موتورسیکلت، خدمات پسماند و عوارض آلایندگی از دیگر هزینه‌هایی هستند که از شهروندان دریافت می‌شوند و اغلب آن‌ها با استفاده از «شهرزاد» قابل پرداخت هستند. فقط مجموع درآمد شهرداری از همین ۱۰ مورد عوارض به بیش از ۱۳۴ همت می‌رسد. البته شفاف نیست که چه درصدی از این درآمدها دقیقاً از طریق شهرزاد دریافت می‌شود؛ بنابراین نمی‌توان کل این ارقام را گردش مالی سامانه دانست. اما بزرگی این اعداد نشان می‌دهد چرا نظارت بر چنین بستری اهمیت دارد. شهرزاد صرفاً یک اپلیکیشن خدماتی نیست؛ یک واسط میان شهروند، خزانه شهرداری و سازمان‌های مختلف شهری است. در چنین ساختاری، مسئله فقط مقدار پول نیست؛ بلکه مسیر حرکت پول، زمان تسویه، کارمزدها و نحوه توزیع درآمد اهمیت پیدا می‌کند. وقتی چنین ارقام هنگفتی پشت یک سامانه وجود دارد، روشن است که باید همواره تحت نظارت باشد. اما به نظر می‌رسد که تا کنون «شهرزاد» با هیچ حسابرسی مالی مواجه نشده است. جعفر تشکری هاشمی، عضو شورای شهر تهران، در جلسه شورای شهر تهران اعلام کرده است: به گفته او تا کنون تخلفاتی هم در این سامانه دیده شده است؛ از جمله دریافت کارمزدهای بیشتر از قانون. برای مثال، در بودجه ۱۴۰۵ آمده است که از پرداخت‌های الکترونیکی کارت‌ بلیت، پس از ثبت تراکنش قطعی سفر، ۳ درصد مبلغ هر سفر بابت کارت‌بلیت الکترونیک و فعالیت‌های مرتبط به سازمان فناوری اطلاعات و ارتباطات شهرداری اختصاص می‌یابد. با این حال در برخی موارد این کارمزدها بیشتر از مقدار مجاز دریافت شده است. حسابرسی چنین سامانه مالی بزرگی، فراتر از بررسی دخل و خرج، بررسی این است که آیا مسیر پرداخت از شهروند تا مقصد نهایی شفاف، قابل ردیابی و مطابق مقررات طی شده است یا نه. به نظر شما شفاف‌سازی حسابرسی سامانه‌های پرداخت شهری تا چه میزان می‌تواند از تخلفات مالی در درگاه‌های خدمات عمومی جلوگیری کند؟