احضار سفیر ایران در گرجستان بر سر «ملکه کتوان» | ماجرا چه بود؟

اظهارات علی موجانی، سفیر جمهوری اسلامی ایران در گرجستان، درباره «ملکه کِتوان» به موضوعی دیپلماتیک و تاریخی میان تهران و تفلیس تبدیل شده است. به گزارش ، وزارت خارجه گرجستان در پی انتشار مطالبی از سوی سفیر ایران در شبکه‌های اجتماعی درباره این چهره تاریخی و مذهبی، او را احضار کرد؛ اقدامی که نشان می‌دهد حساسیت نسبت به روایت تاریخی کتوان همچنان در گرجستان بالاست. ملکه‌ای در میانه تاریخ ایران و گرجستان کِتوان، ملکه کاختی در شرق گرجستان، یکی از شخصیت‌های مهم تاریخ و سنت مذهبی این کشور به شمار می‌رود. بر اساس روایت تاریخی رایج در گرجستان، او در جریان لشکرکشی‌های شاه عباس صفوی به منطقه در سال ۱۶۱۴ به اسارت درآمد و به ایران منتقل شد. بیشتر بخوانید: در روایت گرجی، کتوان پس از سال‌ها اسارت، درخواست شاه عباس برای تغییر دین و پذیرش اسلام را نپذیرفت و سرانجام در سال ۱۶۲۴ در شیراز کشته شد. کلیسای ارتدکس گرجستان بعدها او را قدیس اعلام کرد و «کتوان شهید» به یکی از چهره‌های مهم مذهبی و تاریخی این کشور تبدیل شد. پست سفیر و آغاز واکنش‌ها در آستانه سالروز بزرگداشت ملکه کِتوان، علی موجانی تصویری از خود در مقابل سفارت ایران در تفلیس منتشر کرد؛ نمای ساختمان سفارت در این تصویر با تصویری از ملکه کتوان تزئین شده بود. سفیر ایران در این نوشته بر وجود «روایت‌های متفاوت» درباره تاریخ روابط ایران و گرجستان تأکید کرد و گفت یافته‌های اولیه خود را با استفاده از منابع ایرانی و گرجی منتشر خواهد کرد. موجانی همچنین تصریح کرد که مطالب منتشرشده، دیدگاه شخصی او به عنوان پژوهشگر تاریخ است و نباید به عنوان موضع رسمی جمهوری اسلامی ایران تلقی شود. اختلاف بر سر یک روایت تاریخی واکنش وزارت خارجه گرجستان را می‌توان در چارچوب حساسیت بالای این کشور نسبت به شخصیت کِتوان و روایت تاریخی مربوط به او بررسی کرد. برای گرجستان، کتوان تنها یک شخصیت تاریخی نیست؛ بلکه بخشی از حافظه مذهبی و هویت تاریخی این کشور محسوب می‌شود. از سوی دیگر، تأکید سفیر ایران بر بررسی منابع ایرانی و گرجی نشان می‌دهد که اختلاف موجود بیش از آنکه صرفا درباره یک شخصیت تاریخی باشد، به تفاوت در روایت دو کشور از بخشی از تاریخ مشترک آنها نیز مربوط است. اکنون انتشار یافته‌های وعده‌داده‌شده از سوی سفیر ایران می‌تواند مشخص کند که این بحث تا چه اندازه به بازخوانی تاریخی محدود می‌ماند و آیا می‌تواند بر مناسبات حساس تهران و تفلیس نیز سایه بیندازد.