ابهام در حادثه پالایشگاه آبادان؛ چرا کوره غیرضروری روشن شد؟

صدای مهیب ابتدا نقص فنی اعلام شد، اما مدیرعامل بعدا آسیب کوره‌ای را تأیید کرد که ضرورتی برای راه‌اندازی آن نمی‌دیده است. صبح پنجشنبه ۲ مهر، صدای مهیبی از پالایشگاه آبادان شنیده شد. نخستین توضیح رسمی، کوتاه و محتاطانه بود. روابط عمومی پالایش نفت آبادان اعلام کرد: «نقص فنی مقطعی در یکی از واحدهای صنعتی رخ داده است.» به‌گزارش زومان، روابط عمومی پالایش نفت آبادان شرایط را تحت کنترل خواند و اعلام کرد تمامی واحدها پایدار و با تمام ظرفیت در مدار تولید قرار دارند. استاندار خوزستان نیز پس از حضور در پالایشگاه گفت نقص فنی خللی در روند تولید بنزین ایجاد نکرده و خطوط تولید بدون وقفه در مدار مانده‌اند. با انتشار تصاویر محل حادثه و سپس توضیحات مدیرعامل پالایشگاه، جزئیات بیشتری از رخداد صبح آشکار شد. فردین راشدی، مدیرعامل پالایشگاه آبادان، آسیب‌دیدن یکی از کوره‌های مجموعه را تأیید کرد و آن را نه بخشی ضروری از فرایند تولید، بلکه یک پیش‌گرم‌کن دانست. پیش از انتشار توضیحات مدیرعامل، احسان حسینی، خبرنگار و فعال رسانه‌ای حوزه‌ی انرژی، در شبکه‌ی اجتماعی ایکس نوشته بود کوره‌ی واحد ۷۰ پالایشگاه منفجر شده و ریزش کرده است. او احتمال داده بود ۸۰ هزار بشکه از ظرفیت پالایشی از دست رفته باشد. تصاویر منتشرشده از داخل پالایشگاه، آسیب جدی به سازه‌ی کوره و ریزش بخش‌هایی از آن را نشان می‌دهند، اما تعیین علت حادثه، شماره‌ی واحد یا میزان اثر آن بر ظرفیت پالایشگاه تنها از روی تصاویر ممکن نیست. توضیحات بعدی مدیرعامل نیز برآورد از دست رفتن ۸۰ هزار بشکه ظرفیت را تأیید نمی‌کند. فردین راشدی، مدیرعامل پالایشگاه آبادان، گفت: «بخش اتمسفریک این واحد با ظرفیت ۷۵ هزار بشکه راه‌اندازی شده و قرار است در ادامه به ۸۰ هزار بشکه برسد.» به گفته‌ی او، واحد حتی بدون کوره‌ی آسیب‌دیده نیز می‌تواند با فرآوری مطلوب در مدار باقی بماند. بنابراین، عدد ۸۰ هزار بشکه ظرفیت هدف واحد محسوب می‌شود، نه میزان ظرفیتی که بر اثر حادثه از دست رفته باشد. توضیحات مدیرعامل پرسش دیگری را درباره‌ی حادثه ایجاد می‌کند. راشدی می‌گوید کوره‌ی آسیب‌دیده سال‌ها برای بهره‌برداری واحد ضروری نبوده و صرفا نقش پیش‌گرم‌کن را داشته است. به گفته‌ی او، واحدهای دیگر با ظرفیت بالاتر می‌توانند همان نقش را ایفا کنند و پالایشگاه قصد دارد کوره‌ی آسیب‌دیده را ظرف دو ماه بازسازی کرده و به‌عنوان تجهیز یدک نگه دارد. فردین راشدی، مدیرعامل پالایشگاه آبادان، گفت: «من ضرورتی برای راه‌اندازی آن نمی‌دیدم، اما همکارانم تصمیم گرفتند آن را راه‌اندازی کنند.» جمله‌ی مدیرعامل یکی از مهم‌ترین ابهام‌های حادثه‌ی پنجشنبه را شکل می‌دهد. هنوز مشخص نیست چرا کوره‌ای که برای فعالیت واحد ضروری نبوده دوباره راه‌اندازی شده، چه زمانی وارد مدار شده و نقص فنی دقیقا چگونه رخ داده است. مدیرعامل نیز در سخنان منتشرشده علت فنی حادثه را اعلام نکرد. مدیریت پالایشگاه تأکید دارد حادثه تولید بنزین را مختل نکرده است. راشدی می‌گوید واحدهای پالایشگاه اکنون با مجموع ظرفیت ۴۳۰ هزار بشکه در مدار بهره‌برداری قرار دارند. او در عین حال اعلام کرده تولید بنزین پالایشگاه پیش‌تر در سطح ۱۱ میلیون لیتر در روز قرار داشت و اکنون به حدود ۸ میلیون لیتر رسیده است. انتظار می‌رود با تثبیت واحدهای تبدیلی، تولید تا روز جمعه دوباره به ۱۱ میلیون لیتر در روز بازگردد. ارقام اعلام‌شده به‌تنهایی نشان نمی‌دهند کاهش فعلی تولید بنزین نتیجه‌ی حادثه‌ی کوره بوده باشد. راشدی برعکس، تأکید کرده کوره‌ی آسیب‌دیده نقشی در فرایند اصلی تولید ندارد؛ بنابراین، با اطلاعات موجود نمی‌توان فاصله‌ی سه میلیون لیتری تولید را به حادثه‌ی پنجشنبه نسبت داد. ادعای روابط عمومی درباره‌ی فعالیت تمامی واحدها با تمام ظرفیت نیز باید در کنار ارقام مدیرعامل سنجیده شود؛ ارقامی که نشان می‌دهند دست‌کم تولید بنزین هنوز به سطح ۱۱ میلیون لیتر در روز بازنگشته است. حادثه‌ی پنجشنبه سابقه‌ای نزدیک دارد. تیر سال گذشته، یکی از واحدهای پالایشگاه آبادان دچار آتش‌سوزی شد. علت اولیه‌ی آن حادثه نشت از یکی از پمپ‌ها اعلام شد و شمار جان‌باختگان در نهایت به سه نفر رسید. مدیرعامل پالایشگاه در توضیحات تازه‌ی خود، آسیب کوره را به «حادثه سال گذشته واحد هفت» مرتبط کرده است. برخی روایت‌های منتشرشده از حادثه‌ی پنجشنبه در مقابل از «واحد ۷۰» نام برده‌اند. تا زمانی که پالایشگاه مشخصات فنی دقیق‌تری منتشر نکند، نمی‌توان دو عنوان واحد هفت و واحد ۷۰ را بدون توضیح یکسان دانست. پس از حادثه‌ی سال گذشته نیز گزارش‌هایی درباره‌ی تعمیر و بازسازی بخش آسیب‌دیده‌ی پالایشگاه منتشر شده بود. برخی فعالان حوزه‌ی انرژی اکنون پرسش‌هایی درباره‌ی تعمیرات انجام‌شده و وضعیت واحد مطرح کرده‌اند. ادعاهایی درباره‌ی مبلغ قرارداد تعمیرات و تخلفات احتمالی مالی نیز در شبکه‌های اجتماعی انتشار یافته است. بااین‌حال، تاکنون هیچ سند مستقلی که ادعاهای مزبور را اثبات کند در دسترس زومان قرار نگرفته است. چند ساعت پس از صدای مهیب صبح پنجشنبه، تصویر روشن‌تری از ماجرا شکل گرفته است. یک کوره آسیب دیده، مدیریت پالایشگاه تجهیز مزبور را برای فرایند تولید غیرضروری می‌داند و واحد مربوطه همچنان در مدار قرار دارد. ادعای خروج ۸۰ هزار بشکه ظرفیت نیز با توضیحات رسمی بعدی تأیید نمی‌شود، اما علت حادثه هنوز اعلام نشده است. پرسش مهم‌تر از دل توضیحات خود مدیرعامل بیرون می‌آید. چرا کوره‌ای که به گفته‌ی راشدی ضرورتی برای راه‌اندازی آن وجود نداشت، دوباره وارد مدار شد؟ پاسخ به پرسش مزبور و انتشار گزارش فنی حادثه می‌تواند روشن کند صدای مهیب صبح پنجشنبه در پالایشگاه آبادان فقط نتیجه‌ی یک نقص فنی مقطعی بوده یا نشانه‌ی مسئله‌ای است که به سابقه‌ی واحد و تصمیم‌های گرفته‌شده پس از حادثه‌ی سال گذشته بازمی‌گردد. نظر شما درباره‌ی ابهام‌های حادثه‌ی پالایشگاه آبادان چیست؟