نرخ بهره آمریکا بالا می‌رود؟ بازارهای جهانی در انتظار تصمیم فدرال رزرو

سخنان انقباضی کوین وارش و تأکید بر مهار تورم، احتمال تصمیم بانک مرکزی آمریکا برای افزایش نرخ بهره در ماه سپتامبر را بالا برد. پیام سخت‌گیرانه کوین وارش رئیس فدرال رزرو درباره تورم باعث شده نشست سیاست‌گذاری ماه سپتامبر (شهریور) بانک مرکزی آمریکا به مقطعی تعیین‌کننده در مسیر مهار افزایش قیمت‌ها تبدیل شود. براساس گزارش بلومبرگ، تحلیلگران می‌گویند وارش با هشدار در سخنرانی خود مبنی بر اینکه فشارهای تورمی هنوز به شکل معناداری کاهش نیافته‌اند، عملاً گزینه‌های محدودی پیش رو خواهد داشت و اگر تورم همچنان به‌طور قابل توجهی بالاتر از هدف ۲ درصدی بانک مرکزی باقی بماند، ناچار خواهد شد امسال نرخ بهره را افزایش دهد. وارش البته نگفت که چنین تصمیمی قطعی شده و برخی از مقام‌های فدرال رزرو همچنان می‌گویند حاضرند پیش از هرگونه تصمیم‌گیری، منتظر بمانند و داده‌های جدید را ارزیابی کنند. اگر گزارش شاخص قیمت مصرف‌کننده ماه اوت که قرار است ۱۱ سپتامبر (۲۰ شهریور)‌ منتشر شود، کمتر از انتظار باشد، درخواست‌ها برای اتخاذ سیاست پولی انقباضی‌تر فروکش خواهد کرد؛ اما اگر تورم بالاتر از انتظار اعلام شود، ممکن است افزایش نرخ بهره عملاً قطعی شود. با این حال، در شرایطی که فشارهای تورمی همچنان ادامه دارند ــ فشارهایی که افزایش هزینه‌های انرژی و جهش تقاضای مرتبط با رونق هوش مصنوعی به آنها دامن زده است ــ وارش تردید چندانی درباره آمادگی خود برای اقدام باقی نگذاشت. وارش روز جمعه در کنفرانس سالانه فدرال رزرو در جکسون هول ایالت وایومینگ گفت: اقتصاددانان و سرمایه‌گذاران این اظهارات را هشداری درباره احتمال افزایش نرخ بهره در نشست بعدی سیاست‌گذاران در روزهای ۱۵ و ۱۶ سپتامبر تفسیر کردند. معامله‌گران در پی این سخنرانی، برآورد خود از احتمال افزایش نرخ بهره در سپتامبر را از حدود ۳۵ درصد به بیش از ۵۰ درصد رساندند. هرچند تحلیلگران فدرال رزرو درباره رویکرد جدید و انقباضی این نهاد هم‌نظر بودند، اما در خصوص شدت و دامنه این تغییر موضع، دیدگاه‌های متفاوتی وجود داشت. جیمز کلوز اقتصاددان مؤسسه اندرسن و معاون پیشین مدیر بخش امور پولی فدرال رزرو در این باره گفت: تحلیلگران بارکلیز و سوسیته ژنرال گفتند اظهارات وارش احتمال افزایش ۰.۲۵ واحد درصدی نرخ بهره در نشست پیش‌روی سپتامبر و پس از آن، دومین افزایش در ماه دسامبر را بیشتر کرده است. احتمال افزایش نرخ بهره پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای ماه نوامبر می‌تواند واکنش دونالد ترامپ رئیس‌جمهوری آمریکا را برانگیزد؛ کسی که وارش را منصوب کرده و همچنان خواستار کاهش هزینه استقراض است. ترامپ بارها از جروم پاول رئیس پیشین فدرال رزرو به دلیل اینکه نرخ بهره را با سرعت کافی کاهش نداده بود، به‌شدت انتقاد کرده بود. استفانی راث اقتصاددان ارشد ولف ریسرچ معتقد است که این سخنرانی استدلال محکمی به نفع افزایش نرخ بهره در سپتامبر ارائه کرد، اما ملاحظات سیاسی همچنان در این معادله نقش دارند. فراتر از بحث کوتاه‌مدت درباره سیاست پولی، وارش از سخنرانی خود برای تشریح چارچوب دیدگاه‌هایش درباره اقتصاد و همچنین عوامل تعیین‌کننده سیاست‌گذاری استفاده کرد. او همچنین به‌طور مستقیم به انتقادها از نحوه ارتباط‌گیری خود پاسخ داد؛ انتقاداتی که پس از نشست خبری متزلزل او در ماه ژوئیه و واکنش منفی بازار اوراق قرضه به آن شدت یافته بود. وارش بار دیگر متعهد شد که سیاست‌گذاران تورم را به هدف ۲ درصدی بازخواهند گرداند. او این موضوع را یک هدف قطعی و ثابت اعلام کرد که براساس شاخص قیمت مخارج مصرف شخصی (PCE) تعریف می‌شود. رئیس جدید فدرال رزرو سپس گفت شرایط مالی در حال حاضر محدودکننده نیست؛ به بیان دیگر، نرخ‌های بهره آن‌قدر بالا نیستند که فشار نزولی بر تورم وارد کنند. البته تمام پیام او به اصلاح مواضع قبلی محدود نمی‌شد. وارش همچنین از ترجیح خود برای خودداری از ارائه هرگونه سیگنال درباره جهت کوتاه‌مدت نرخ‌های بهره دفاع کرد؛ رویکردی که در ادبیات سیاست پولی به آن «راهنمایی آینده‌نگر» (Forward Guidance) گفته می‌شود. به گفته او، این شیوه می‌تواند در دوران بحران نقش مثبتی ایفا کند، اما در شرایط عادی ممکن است برای خانوارها و کسب‌وکارها گمراه‌کننده باشد. او همچنین با درخواست‌ها برای اینکه شخصاً و به‌طور صریح چشم‌انداز کوتاه‌مدت خود درباره سیاست پولی را اعلام کند، مخالفت کرد. این سخنرانی با دقت طراحی شده بود تا اطلاعات خوبی در اختیار بازارهای مالی قرار دهد، اما نه بیش از حد و همتایان بین‌المللی وارش نیز از آن استقبال کردند. اندرو بیلی رئیس بانک مرکزی انگلستان در گفت‌وگو با تلویزیون بلومبرگ گفت: «او نکات بسیار مهمی درباره چارچوب سیاست پولی مطرح کرد. این واقعاً یک سخنرانی جدی و پرمحتوا بود.» کریستالینا جورجیوا مدیرعامل صندوق بین‌المللی پول نیز از سخنان وارش تمجید کرد و گفت: «او دیدگاه‌های خود را درباره تحول سیاست پولی در جهانی که به‌سرعت در حال تغییر است، بسیار شفاف بیان کرد. همچنین تعهد او به ثبات قیمت‌ها و اینکه ۲ درصد هدفی است که فدرال رزرو باید به آن دست پیدا کند، کاملاً روشن بود.» فدرال رزرو در نشست سیاست‌گذاری ماه ژوئیه نرخ‌های بهره را بدون تغییر نگه داشت، اما این تصمیم با رأی یکپارچه اعضا اتخاذ نشد. صورت‌جلسه این نشست نشان داد چند مقام فدرال رزرو خواستار افزایش نرخ بهره بودند و گروه دیگری نیز اعلام کردند اگر تورم کاهش پیدا نکند، تشدید سیاست پولی ضروری خواهد بود. هنوز مشخص نیست این اختلاف نظر در ماه‌های آینده چگونه حل خواهد شد، اما وارش سرانجام به‌طور جدی وارد این بحث شده است. لورتا مستر رئیس پیشین فدرال رزرو کلیولند در این باره گفت: