جهش قیمت در کارخانه‌ها؛ تورم پیش نگر به ۱۵۰ درصد نزدیک شد

هزینه تولید در تابستان امسال به‌شدت بالا رفت؛ از مواد غذایی و پوشاک گرفته تا لوازم خانگی و خودرو تابستان امسال برای کارخانه‌های ایران فصل ارزانی نبود. هزینه تولید در بخش صنعت آن‌قدر بالا رفت که تورم تولیدکننده به ۱۴۷.۳ درصد رسید؛ یعنی تولیدکننده‌ها برای تهیه مواد اولیه و ادامه کار، در مقایسه با تابستان پارسال با هزینه‌هایی بسیار سنگین‌تر روبه‌رو شدند. این عدد در ۱۵ سال گذشته بی‌سابقه بوده است. البته این گرانی هنوز به معنی آن نیست که همه کالاها در مغازه‌ها هم دقیقاً به همین اندازه گران شده‌اند. اما وقتی هزینه تولید بالا می‌رود، کارخانه‌ها برای ادامه کار با یک انتخاب سخت روبه‌رو می‌شوند: یا بخشی از افزایش هزینه را روی قیمت محصول بگذارند، یا از سود خودشان کم کنند. گاهی هم ناچار می‌شوند تولید را کمتر کنند. در تابستان، هزینه تولید در بخش صنعت نسبت به فصل مشابه سال قبل ۱۴۷.۳ درصد بالا رفت. این رقم در بهار ۱۰۹ درصد بود. یعنی فشار هزینه‌ها در فاصله فقط چند ماه، باز هم بیشتر شد. البته همه کارخانه‌ها به یک اندازه تحت فشار نبودند. در بعضی صنایع، اوضاع حتی از میانگین کل صنعت هم بدتر بود. هزینه تولید در ساخت محصولات توتون و تنباکو ۲۱۶.۸ درصد و در تولید کک و فرآورده‌های پالایش نفت ۱۹۹.۱ درصد بالا رفت. لاستیک و پلاستیک هم با افزایش ۱۸۱.۳ درصدی روبه‌رو شد. در طرف دیگر، صنایع غذایی که مستقیم با سفره مردم سروکار دارند، تورم نقطه‌به‌نقطه ۱۳۷.۲ درصدی را ثبت کردند. این یعنی تولیدکنندگان مواد غذایی هم برای تهیه مواد اولیه و ادامه تولید، با هزینه‌های بسیار بیشتری نسبت به یک سال قبل روبه‌رو بوده‌اند. وقتی هزینه تولید بالا می‌رود، معمولاً بخشی از آن دیر یا زود خودش را در قیمت کالاها نشان می‌دهد. اما این اتفاق نه فوری است و نه لزوماً به همان اندازه. کارخانه‌ای که مشتری‌هایش توان خرید ندارند، نمی‌تواند هرچقدر خواست قیمت را بالا ببرد. ممکن است بخشی از گرانی را خودش تحمل کند یا تولیدش را پایین بیاورد. برای همین، بالا رفتن هزینه تولید فقط خبر بدی برای خریدار نیست؛ برای خود کارخانه هم دردسر درست می‌کند. مثلاً وقتی تولیدکننده پوشاک، مبلمان یا لوازم برقی باید مواد اولیه را گران‌تر بخرد، اما مشتری دیگر توان خرید قبلی را ندارد، هم هزینه‌اش بالا رفته و هم فروشش ممکن است سخت‌تر شود. در تابستان، هزینه تولید منسوجات ۱۶۹.۳ درصد و مبلمان ۱۶۴.۴ درصد بالا رفت. در تولید تجهیزات برقی هم این افزایش به ۱۴۷ درصد رسید. این ارقام به‌تنهایی نمی‌گویند قیمت نهایی این کالاها دقیقاً چقدر بالا می‌رود، اما نشان می‌دهند کارخانه‌ها با فشار سنگینی روبه‌رو هستن که ممکن است به مصرف کننده هم سرایت کند. در نهایت یک چیز روشن است: وقتی هزینه تولید در یک سال بیش از دو برابر می‌شود، کارخانه‌ها برای ادامه کار با شرایط ساده‌ای روبه‌رو نیستند. این فشار، اگر ادامه پیدا کند، می‌تواند هم به قیمت کالاها برسد و هم توان تولید بنگاه‌ها را محدود کند.