۴ مانع در مسیر برکناری نتانیاهو!

ائتلاف برای کنار زدن نتانیاهو در حال شکل‌گیری است؛ اما چهار شرط آیزنکوت می‌تواند مسیر رسیدن او به قدرت را به بن‌بست بکشاند. گادی آیزنکوت مأموریت دشوار تشکیل دولت در اسرائیل را برعهده گرفته؛ مأموریتی که می‌تواند راه را برای کنار رفتن بنیامین نتانیاهو هموار کند. او روز یکشنبه، پس از دیدار با رئیس‌جمهور اسرائیل گفت که این رژیم به «نقطه بی‌بازگشت» نزدیک می‌شود و تأکید کرد که می‌تواند به‌سرعت ائتلاف تشکیل دهد. اما تلگراف در این مطلب خود می‌نویسد که رسیدن او به قدرت قطعی نیست. رئیس پیشین ستاد کل ارتش اسرائیل که با وعده برکناری نتانیاهو وارد میدان شده، برای تشکیل دولت باید احزاب مختلفی را کنار هم جمع کند؛ احزابی که هرکدام خواسته‌ها و مطالبات خاص خود را دارند و برای پیوستن به ائتلاف، بهای خودشان را طلب می‌کنند. آیزنکوت، رهبر حزب «یاشار»، برای تشکیل دولت چهار شرط تعیین کرده است. هرکدام از این شروط می‌تواند مانعی بر سر راه تشکیل ائتلافی باثبات باشد. بعضی از آن‌ها نیز برای شرکای احتمالی او، به‌ویژه احزاب عرب و یهودیان فوق‌ارتدوکس، بسیار حساسیت‌برانگیز است. تلگراف می‌گوید برای بیشتر اسرائیلی‌ها، یهودی بودن اسرائیل امری بدیهی است؛ اما این تعریف باعث می‌شود بخشی از اعراب اسرائیل احساس کنند شهروند درجه‌دو هستند! حزب «بلد»، یکی از سه حزب حاضر در «فهرست مشترک عربی»، با این شرط مشکل جدی دارد و خواهان آن است که اسرائیل فقط یهودی نباشد. آویو بوشینسکی، مشاور پیشین نتانیاهو، در گفت و گو با روزنامه تلگراف اعتراف کرد که این شرط بیشتر جنبه اعلامی دارد و با هدف کاهش تنش‌ها درباره همکاری احتمالی آیزنکوت با احزاب عرب مطرح شده است. به گفته او، یهودی بودن اسرائیل موضوعی روشن است و منصور عباس، رهبر فهرست متحد عربی (رَعَم)، نیز پیش‌تر این موضوع را پذیرفته است. شرط دوم پذیرش اعلامیه استقلال اسرائیل است! سندی که اسرائیل را یهودی توصیف می‌کند و البته اعضای فهرست مشترک عربی با آن موافق نیستند. دافنا لیئل، خبرنگار شبکه ۱۲ اسرائیل به تلگراف گفت دو شرط نخست مشکل‌ساز نیستند؛ زیرا آیزنکوت قصد ندارد فهرست مشترک عربی را وارد کابینه کند و تنها به حمایت حزب رَعَم نیاز دارد! بوشینسکی نیز با این ارزیابی موافق است و معتقد است این دو شرط در واقع مقدمه‌ای برای مسائل اصلی هستند. هر چهار حزب یهودی مخالف نتانیاهو در کارزار انتخاباتی خود از قانونی حمایت کرده‌اند که خدمت نظامی یا ملی برابر را برای همه شهروندان تضمین کند. این طرح عمدتاً متوجه یهودیان فوق‌ارتدوکس است؛ گروهی که از زمان تأسیس رژیم اسرائیل در سال ۱۹۴۸، تا حد زیادی از خدمت سربازی معاف بوده‌اند. این شرط به آیزنکوت اجازه می‌دهد بدون زیر پا گذاشتن وعده انتخاباتی‌اش، راه همکاری با احزاب فوق‌ارتدوکس را باز بگذارد. حتی حزب «اسرائیل خانه ما» که از سرسخت‌ترین منتقدان فرار از خدمت سربازی است، برای تسهیل مذاکرات ائتلافی با این احزاب، آمادگی خود را برای بررسی مصالحه نشان داده است. پنینا فویفر، مدیر اجرایی جنبش «فوق‌ارتدوکس‌های جدید» که خواهان افزایش حضور زنان در احزاب فوق‌ارتدوکس پارلمان است، می‌گوید این احزاب می‌دانند ممکن است به‌طور کامل از دولت آینده کنار گذاشته شوند؛ اتفاقی که آن‌ها را ضعیف‌تر و آسیب‌پذیرتر می‌کند. او معتقد است پیوستن به دولت آیزنکوت قدرت چانه‌زنی بیشتری به آن‌ها می‌دهد. دافنا لیئل، خبرنگار شبکه ۱۲ اسرائیل می‌گوید آیزنکوت شرط سوم را عمداً مبهم تنظیم کرده است؛ زیرا طرح اولیه او برای قانون سربازی بسیار سخت‌گیرانه‌تر بود. در آن طرح، فقط سه درصد از مردان فوق‌ارتدوکس اجازه داشتند تمام‌وقت در مدارس دینی یهودی تحصیل کنند و از خدمت سربازی معاف بمانند؛ شرطی که این احزاب هرگز نمی‌پذیرفتند. اما متن جدید فضای بیشتری برای مذاکره و مصالحه باقی می‌گذارد. او اضافه می‌کند که قانون جدید در هر صورت باید شمار مشمولان خدمت سربازی را افزایش دهد تا از سوی دیوان عالی و دادستان کل پذیرفته شود. احزاب فوق‌ارتدوکس نیز این موضوع را می‌دانند. آن‌ها همچنین می‌دانند نتانیاهو هیچ‌وقت این مسئله را برایشان حل نخواهد کرد و شاید پیوستن به دولت آیزنکوت به نفعشان باشد. لیئل معتقد است این شرط، با وجود دشواری‌هایش، ممکن است در اصل از سوی احزاب فوق‌ارتدوکس پذیرفته شود. او همچنین می‌گوید حزب رَعَم احتمالاً با انجام خدمت مدنی به‌جای خدمت نظامی برای شهروندان عرب موافق خواهد بود. اما بوشینسکی نظر محتاطانه‌تری دارد و این شرط را دشوارترین مانع می‌داند: «این مسئله بسیار پیچیده، حساس و مشکل‌ساز است.» تلگراف می‌گوید حزب رَعَم و فهرست مشترک عربی بارها از اعلام عمومی حماس به‌عنوان یک سازمان تروریستی خودداری کرده‌اند. این موضع در اسرائیل بحث‌های تندی به راه انداخته و به نتانیاهو فرصت داده است تا همکاری احتمالی آیزنکوت با احزاب عرب را زیر سؤال ببرد و برای متوقف کردن آن تلاش کند. با این حال، لیئل معتقد است این شرط در اولویت نخست آیزنکوت قرار ندارد؛ زیرا هدف اصلی او وارد کردن احزاب فوق‌ارتدوکس به دولت است. به گفته او، منصور عباس ممکن است حاضر باشد در ازای پیوستن به دولت، حماس را علناً یک گروه تروریستی بنامد؛ اما نه صرفاً به این دلیل که کسی در مصاحبه‌ای از او چنین چیزی بخواهد. لیئل توضیح می‌دهد که عباس نگران جان خانواده‌اش است و برای چنین موضع‌گیری‌ای باید دستاورد مشخصی داشته باشد. بوشینسکی نیز با این ارزیابی موافق است و معتقد است منصور عباس در صورتی که این اعلام موضع راه ورودش به ائتلاف را باز کند، حاضر خواهد بود آن را صریح بیان کند.