۴ سناریوی تشکیل دولت اسرائیل پس از انتخابات

اگر نه نتانیاهو و نه آیزنکوت بتوانند پس از انتخابات امروز اکثریت لازم را به دست آورند، چهار سناریو برای تشکیل دولت آینده اسرائیل مطرح خواهد بود. آنطور که آناتولی گزارش داد، نظرسنجی‌ها نشان می‌دهند که انتظار نمی‌رود هیچ‌یک از دو اردوگاه سیاسی به رهبری حزب لیکود و حزب یاشار بتوانند به حد نصاب ۶۱ کرسی مورد نیاز برای تشکیل دولت دست پیدا کنند. در نظام انتخاباتی اسرائیل، سراسر این کشور یک حوزه انتخابیه واحد محسوب می‌شود و رأی‌دهندگان با رأی دادن به فهرست‌های حزبی، نمایندگان پارلمان ۱۲۰ کرسی این کشور را انتخاب می‌کنند. نخست‌وزیر اسرائیل مستقیم با رأی مردم انتخاب نمی‌شود، بلکه باید یکی از نمایندگان پارلمان باشد و بتواند حمایت دست‌کم ۶۱ نماینده را برای تشکیل دولت به دست آورد. از آنجا که معمولاً هیچ حزب واحدی در اسرائیل به‌تنهایی اکثریت کرسی‌های پارلمان را کسب نمی‌کند، دولت‌ها عموماً از طریق ائتلاف میان احزابی تشکیل می‌شوند که مواضع سیاسی نسبتاً نزدیکی به یکدیگر دارند. ودیع ابونصار کارشناس مسائل سیاسی اسرائیل در گفت‌وگو با آناتولی چهار سناریوی احتمالی پس از انتخابات را تشریح کرده است. او گفت: «سناریوی نخست این است که نتانیاهو یا آیزنکوت بتوانند از طریق ائتلاف با احزابی که در انتخابات کرسی به دست می‌آورند، یک دولت عادی تشکیل دهند.» ابونصار با اشاره به نظرسنجی‌هایی که نشان می‌دهند نه اردوگاه نتانیاهو و نه جناح مخالف قادر به کسب ۶۱ کرسی نیستند، تحقق این سناریو را «دشوار» توصیف کرد. او افزود: «بااین‌حال، نمی‌توان این احتمال را به‌طور کامل رد کرد؛ به‌ویژه با توجه به گزارش‌هایی مبنی بر اینکه آیزنکوت تلاش می‌کند نمایندگانی از احزاب حریدی را برای حمایت از دولتی که تشکیل خواهد داد، با خود همراه کند.» ابونصار گفت: «سناریوی دوم این است که آیزنکوت یک دولت اقلیت تشکیل دهد که بدون حضور احزاب عرب در کابینه، برای ادامه فعالیت خود به آرای آن‌ها در کنست متکی باشد.» احزاب عرب در اسرائیل اعلام کرده‌اند که ممکن است در ازای دریافت تضمین‌هایی درباره حقوق شهروندان عرب، یک پشتوانه حمایتی پارلمانی برای آیزنکوت فراهم کنند. هدف از این اقدام، جلوگیری از ادامه فعالیت دولت کنونی به‌عنوان دولت موقت است؛ دولتی که ایتامار بن‌گویر و بتسلئیل اسموتریچ دو وزیر راست افراطی در آن حضور دارند. فهرست مشترک، ائتلافی متشکل از سه حزب عرب به رهبری یوسف جبارین و همچنین فهرست متحد عربی به رهبری منصور عباس، آمادگی خود را برای حمایت از دولت آیزنکوت از بیرون ائتلاف حاکم اعلام کرده‌اند. این احزاب در مقابل، خواستار اقداماتی از جمله توقف تخریب خانه‌ها، مقابله با جرائم در جوامع عرب و گشودن چشم‌اندازی سیاسی برای فلسطینی‌ها شده‌اند. آیزنکوت هنوز موضع قطعی خود را درباره این پیشنهاد اعلام نکرده؛ هرچند پیش‌تر حضور احزاب عرب در ائتلافی را که قصد تشکیل آن را دارد رد کرده بود. بر اساس نظرسنجی‌ها، احتمال دارد ۱۳ فهرست انتخاباتی وارد کنست شوند که دو فهرست از آن‌ها نماینده شهروندان عرب هستند. شهروندان عرب حدود ۲۰ درصد از جمعیت بیش از ۱۰ میلیون نفری اسرائیل را تشکیل می‌دهند. طبق پیش‌بینی نظرسنجی‌ها، احزاب عرب در مجموع بین ۱۴ تا ۱۵ کرسی پارلمان را به دست خواهند آورد. ابونصار گفت که سناریوی سوم، تشکیل دولت وحدت ملی با مشارکت نتانیاهو، آیزنکوت و دیگر احزاب اسرائیلی است. او توضیح داد: «در محافل سیاسی اسرائیل بحث‌هایی مطرح شده است مبنی بر اینکه اگر انتخابات به بن‌بست برسد، یعنی هیچ‌یک از دو اردوگاه اکثریت لازم برای تشکیل دولت را کسب نکنند، امکان تشکیل یک دولت وحدت ملی وجود خواهد داشت.» به گفته او، اسحاق هرتزوگ رئیس‌جمهور اسرائیل، برای جلوگیری از برگزاری انتخابات مجدد از چنین گزینه‌ای حمایت می‌کند. همچنین گزارش‌ها حاکی از آن است که برخی چهره‌های نزدیک به دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا نیز با این سناریو موافق هستند. ابونصار گفت: «در چنین توافقی، دولت شامل حزب لیکود به رهبری نتانیاهو، حزب یاشار به رهبری آیزنکوت و احزاب دیگری خواهد بود؛ اما حزب راست افراطی قدرت یهودی به رهبری بن‌گویر و حزب صهیونیسم دینی به رهبری اسموتریچ از آن کنار گذاشته خواهند شد.» او افزود که مانع اصلی اجرای این سناریو، مخالفت احزاب اپوزیسیون با حضور در دولتی است که نتانیاهو در آن مشارکت داشته باشد یا رهبری آن را بر عهده بگیرد. این در حالی است که به نظر می‌رسد نتانیاهو با تشکیل دولت وحدت ملی موافق است؛ دولتی که در آن او و آیزنکوت به‌صورت نوبتی نخست‌وزیری را بر عهده بگیرند، مشروط بر اینکه نتانیاهو نخستین فردی باشد که این سمت را تصاحب می‌کند. ابونصار گفت: «احزاب مخالف لزوماً با حضور حزب لیکود در دولت وحدت ملی مخالف نیستند، بلکه مخالفت آن‌ها با شخص نتانیاهو است.» بااین‌حال، نتانیاهو اعلام کرده است که حتی در صورت شکست در انتخابات نیز از سیاست کناره‌گیری نخواهد کرد. نتانیاهو در سه پرونده جداگانه فساد، موسوم به پرونده‌های ۱۰۰۰، ۲۰۰۰ و ۴۰۰۰، با اتهاماتی از جمله دریافت رشوه، کلاهبرداری و سوءاستفاده از اعتماد عمومی روبه‌رو است. به‌طور جداگانه، دیوان کیفری بین‌المللی نیز در ۲۱ نوامبر ۲۰۲۴ حکم بازداشت نتانیاهو را به اتهام ارتکاب جنایات جنگی و جنایت علیه بشریت در غزه صادر کرد؛ منطقه‌ای که از اکتبر ۲۰۲۳ تاکنون بیش از ۷۴ هزار نفر در جریان حملات گسترده اسرائیل در آن کشته شده‌اند. بن‌گویر نیز مدعی شده است که نتانیاهو از حضور در عکس‌های مشترک با او خودداری می‌کند؛ زیرا به دنبال فراهم‌کردن زمینه تشکیل دولت وحدت ملی با آیزنکوت است. سناریوی چهارم زمانی رخ می‌دهد که نه نتانیاهو و نه مخالفان او موفق به تشکیل دولت شوند. در این صورت، کابینه کنونی به‌عنوان دولت موقت به فعالیت خود ادامه خواهد داد تا چند ماه بعد انتخابات دیگری برگزار شود. ابونصار گفت: «در سناریوی چهارم، پس از چند ماه انتخابات تکرار خواهد شد و تا آن زمان، دولت کنونی به‌عنوان دولت موقت به فعالیت خود ادامه می‌دهد تا دولت جدیدی تشکیل شود.» او افزود: «اگر نتانیاهو نتواند دولت تشکیل دهد، این همان سناریویی است که ترجیح می‌دهد و برای تحقق آن تلاش خواهد کرد.» بر اساس قوانین اسرائیل، انتخابات کنست به‌طور معمول هر چهار سال یک‌بار برگزار می‌شود. انتخابات کنونی برای آینده سیاسی نتانیاهوی ۷۶ ساله بسیار تعیین‌کننده تلقی می‌شود. او در حال حاضر به اتهاماتی از جمله رشوه‌خواری، کلاهبرداری و سوءاستفاده از اعتماد محاکمه می‌شود و در صورت محکومیت، ممکن است با مجازات زندان روبه‌رو شود. علاوه بر این، نتانیاهو از سال ۲۰۲۴ تحت تعقیب دیوان کیفری بین‌المللی قرار دارد. این دیوان او را به ارتکاب جنایات جنگی و جنایت علیه بشریت علیه فلسطینی‌ها در جریان جنگ نسل‌کشانه اسرائیل در نوار غزه متهم کرده است؛ جنگی که از اکتبر ۲۰۲۳ تاکنون بیش از ۷۴ هزار کشته بر جای گذاشته است.