آرایش جنگی در بازار جهانی؛ نفت برای سناریوی سیاه آماده می‌شود

افزایش نفت برنت به ۱۱۷ دلار نشان می‌دهد بازارها خطر تشدید جنگ، آسیب زیرساختی و موج تازه‌ تورم را جدی گرفته‌اند. قیمت نفت روز جمعه برای نخستین بار از آوریل به ۱۱۷ دلار در هر بشکه رسید. رشد بهای انرژی، نگرانی بازارها از تشدید دوباره‌ی جنگ ایران به رهبری دولت دونالد ترامپ را بازتاب می‌دهد و خطر شکل‌گیری موج تازه‌ای از تورم جهانی را افزایش می‌دهد. به‌گزارش فایننشیال تایمز، قیمت نفت خام برنت در معاملات بعدازظهر نیویورک تا ۳٫۸ درصد بالا رفت و به ۱۱۷٫۴۵ دلار در هر بشکه رسید. برنت طی ماه جاری بیش از ۱۰ درصد گران شده و مسیر قراردادهای آتی نیز از انتظار معامله‌گران برای دوام قیمت‌های بالا حکایت دارد. دو عامل در مرکز محاسبات بازار قرار گرفته‌اند. نخست، احتمال افزایش حملات آمریکا و اسرائیل به ایران پیش یا پس از انتخابات میان‌دوره‌ای نوامبر آمریکا و دوم، کاهش ذخایر جهانی نفت. یکی از مدیران یک مجموعه‌ی بزرگ بازرگانی کالا گفت بازگشت جنگ ایران به مرحله‌ای شدیدتر پیش‌تر برای فعالان بازار «غیرقابل تصور» بود، اما قیمت‌ها اکنون چنین احتمالی را منعکس می‌کنند. ایران در طول هفته حملات به نفتکش‌های عبوری از تنگه‌ی هرمز را افزایش داد. هم‌زمان، آمریکا بخشی از کارکنان دیپلماتیک و بستگان آنان را به‌دلیل افزایش حملات حوثی‌ها به عربستان سعودی از آن کشور خارج کرد. هلیما کرافت، رئیس راهبرد جهانی کالا در RBC Capital Markets، گفت نفت همچنان صعود می‌کند زیرا جهت تحولات به‌سوی تشدید نظامی در کوتاه‌مدت است. به‌گفته‌ او، اظهاراتی مانند «به‌زودی تمام می‌شود» در برابر شلیک فعال موشک‌ها توان آرام‌کردن بازار را ندارند. باب مک‌نالی، رئیس Rapidan Energy، هشدار داد اگر خویشتن‌داری کنار گذاشته شود و درگیری به واردشدن خسارت گسترده به زیرساخت‌های حیاتی نفتی بینجامد، قیمت نفت خام می‌تواند به‌سرعت به حدود ۱۵۰ دلار در هر بشکه برسد. ترامپ روز جمعه به خبرنگاران گفت آمریکا می‌تواند جنگ را «خیلی سریع» پایان دهد، اما ایران کشوری رو به شکست است و واشنگتن هر مقدار نفتی را که بخواهد از آن خارج می‌کند. سخنان او پس از اظهارات مایک والتز، سفیر آمریکا در سازمان ملل، منتشر شد. والتز به فایننشیال تایمز گفته بود احتمال دارد آمریکا تا یک سال دیگر نیز در بن‌بست با ایران گرفتار بماند. یک مدیر فعال در تجارت کالا گفت معامله‌گران نشانه‌های سیاسی و نظامی را کنار هم می‌گذارند و به دو مسیر می‌رسند. تشدید درگیری ممکن است پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای و بر اثر اقدامات ایران یا اسرائیل رخ دهد، یا پس از انتخابات اتفاق بیفتد؛ زمانی که ترامپ نیز از احتمال اقدام سخن گفته است. قراردادهای تحویل نفت در ماه‌های آینده نشان می‌دهند انتظار برای ماندگاری قیمت‌های بالا تقویت شده. نفت برنت با موعد تحویل تا آوریل ۲۰۲۷ روز جمعه بالاتر از ۱۰۰ دلار معامله می‌شد؛ علامتی که ریسک جنگ را از یک شوک کوتاه‌مدت به مسئله‌ای چندماهه تبدیل می‌کند. افزایش اخیر قیمت‌ها با وجود رشد جریان نفت خام از تنگه‌ هرمز رخ داده؛ گذرگاهی که در بخش نخست درگیری تا حد زیادی بسته بود. داده‌های مقدماتی کپلر نشان می‌دهد تولیدکنندگان نفت خلیج فارس، به‌استثنای ایران، هفته‌ گذشته بیش از میانگین پیش از جنگ صادرات داشته‌اند. بااین‌حال، دیگر نهادهای ردیابی نفتکش‌ها برآورد می‌کنند جریان صادرات همچنان پایین‌تر از سطح پیش از جنگ باقی مانده. حملات دوباره به تاسیسات خلیج فارس می‌تواند تولید را نیز تحت فشار بگذارد. اوله هانسن، رئیس راهبرد کالا در Saxo Bank، گفت نگرانی بازار فقط به عبور کشتی‌ها محدود نیست. حملات بعدی ممکن است به زیرساخت‌های تولید، پالایش یا صادرات خسارت بزنند و اختلال‌هایی پدید آورند که با تغییر مسیر محموله‌ها به‌آسانی برطرف نمی‌شوند. تنش فزاینده میان واشنگتن و تهران، تولیدکنندگان خلیج فارس را ترغیب کرده تا هنگام فراهم‌بودن امکان صادرات، بیشترین حجم ممکن را روانه‌ بازار کنند. یک مدیر بازرگانی کالا از خروج حجم بسیار بزرگی از نفت ابوظبی خبر داد و گفت رفتار صادرکنندگان شبیه تلاش برای تخلیه‌ حداکثری ذخایر صادراتی پیش از تشدید احتمالی درگیری است. ظرفیت صادرات منطقه نامحدود نیست. صادرکنندگان به نفتکش‌هایی وابسته‌اند که محموله را از تنگه‌ی هرمز عبور می‌دهند و به کشتی‌های منتظر در سوی دیگر تحویل می‌دهند. سازوکار انتقال، زمان تحویل را طولانی می‌کند و امکان افزایش صادرات را کاهش می‌دهد، زیرا حجم جابه‌جایی تا حدی به تعداد نفتکش‌های در دسترس بستگی دارد. بازگشت جنگ تمام‌عیار تنها نفت خام را گران نخواهد کرد. فرآورده‌های پالایش‌شده مانند بنزین، سوخت جت و گازوئیل نیز با فشار صعودی روبه‌رو می‌شوند. گازوئیل هم‌اکنون حدود ۲۰۰ دلار در هر بشکه معامله می‌شود. یک مدیر مجموعه‌ی بازرگانی کالا برآورد کرد تشدید دوباره‌ی درگیری می‌تواند بهای گازوئیل را به ۲۵۰ دلار در هر بشکه یا حتی بیشتر برساند. دامنه‌ افزایش به مسیر جنگ و میزان خسارت واردشده به زیرساخت‌ها وابسته خواهد بود. در فاصله کمتر از دو هفته مانده به انتخابات حساس آمریکا، بالا رفتن بهای انرژی فشارهای تورمی تازه‌ای را رقم زده است. در همین حال، نرخ سربه‌سر پنج‌ساله آمریکا که شاخصی مبتنی بر بازار برای ارزیابی انتظارات تورمی به شمار می‌آید، روز جمعه با رشدی ۰٫۰۸ واحد درصدی به ۲٫۴۷ درصد رسید. بیل کمپبل، مدیر سبد سرمایه‌گذاری در DoubleLine، گفت انتظار دارد تورم همچنان چسبنده بماند. به‌گفته‌ او، بازار در شرایطی وارد تعطیلات آخر هفته می‌شود که سطح نااطمینانی افزایش یافته. بازده اوراق خزانه‌داری آمریکا نیز بالا رفت و بخشی از جهش قیمت اوراق در جلسه‌ معاملاتی قبل را خنثی کرد. بازده اوراق ۱۰ساله ۰٫۰۳ واحد درصد افزایش یافت و به ۴٫۹۹ درصد رسید. پس از ریزش روز پنج‌شنبه، سهام حوزه فناوری تا اندازه‌ای به ثبات رسید. شاخص Nasdaq 100 که در روز پنج‌شنبه ۲٫۹ درصد افت کرده بود، روز جمعه با افزایش ۰٫۴ درصدی مواجه شد. در همین حال، برآورد چشمگیر متا درباره مخارج سرمایه‌ای، نگرانی‌ها پیرامون بازده اقتصادی این رونق تاریخی در سرمایه‌گذاری‌های هوش مصنوعی را تشدید کرد؛ رونقی که سهم بدهی در تامین مالی آن رو به افزایش است. شاخص S&P 500 نیز روز جمعه ۰٫۲ درصد افت کرد و کاهش ۱٫۲ درصدی روز پنج‌شنبه را ادامه داد. ترکیب نفت گران‌تر، انتظارات تورمی بالاتر و افزایش بازده اوراق نشان می‌دهد پیامدهای جنگ از بازار انرژی عبور کرده و به ارزش‌گذاری دارایی‌های مالی رسیده‌اند. مسیر بعدی بازار به فاصله‌ی میان ظرفیت واقعی صادرات و خطر تخریب زیرساخت‌ها بستگی دارد. عبور بیشتر نفت از هرمز می‌تواند بخشی از فشار کوتاه‌مدت را مهار کند، اما کمبود نفتکش، افت ذخایر جهانی و احتمال حمله به تاسیسات تولید یا پالایش، سقف توان جبرانی صادرکنندگان را پایین می‌آورد. قیمت ۱۱۷ دلاری برنت در چنین فضایی فقط واکنش به حملات جاری نیست؛ بازار برای احتمال طولانی‌شدن جنگ و بازگشت تورم انرژی نیز هزینه تعیین می‌کند.