مصدومیت و مرگ کوهنوردان؛ آب‌وهوا یا تجاری سازی سفر، کدام مقصرند؟

کوهنوردی از ورزشی تخصصی به تفریحی عمومی ‌تبدیل شده است. به موازات آن اعداد و ارقام مربوط به حوادث نیز به شکل تکان دهنده‌ای با افزایش همراه است. اما حرفه‌ای‌ها می‌گویند همه چیز مربوط به آب و هوا نیست. به گزارش ، فدراسیون کوهنوردی و صعودهای ورزشی ایران در ابتدای مهر ماه امسال گزارشی منتشر کرد که پیروی پذیرش آن، این روزها صدای کوهنوردان حرفه‌ای نیز درآمده است. علت افزایش حوادث کوهنوردی و به ویژه سقوط و مرگ کوهنوردان بیش از آنکه مربوط به شرایط جوی بوده باشد، در یک کلام به ضعف آگاهی و نگاه هیجانی به این ورزش حرفه‌ای مرتبط است. پیش از این خبر فوری در گزارشی موضوع را به عنوان یکی از عوامل تشدید حوادث کوهنوردی مورد بررسی قرار داده بود اما در این گزارش به سراغ آمار و ارقام و نظرات کارشناسان رفتیم تا به صورت مستند به شما مخاطبان بگوییم که بخش مهمی ‌از حوادث کوهستان به دلایلی غیر از آب و هوا و شرایط جوی مرتبط است. به طوریکه مطابق آمار اعلامی‌ فدراسیون کوهنوردی در تابستان ۱۴۰۵، تعداد ۲۵ گزارش حادثه ثبت شده است که در مجموع ۶۳ نفر در این حوادث دچار آسیب یا نیازمند دریافت خدمات امدادی شده‌اند. مهم‌ترین آسیب‌ها و حوادث ثبت‌شده: ارتفاع‌زدگی: ۳۱ مورد سرمازدگی: ۱۷ مورد سقوط از پرتگاه: ۹ مورد شکستگی: ۶ مورد ریزش سنگ: ۴ مورد بیماری‌های زمینه‌ای: ۴ مورد فوتی: ۱ نفر بیشتر بخوانید: مطابق این گزارش ارتفاع‌زدگی و سرمازدگی بیشترین سهم حوادث تابستانی را به خود اختصاص داده‌اند؛ موضوعی که به تعبیر فدراسیون، اهمیت رعایت اصول هم‌هوایی، برنامه‌ریزی مناسب، شناخت شرایط ارتفاع و توجه به علائم هشداردهنده را یادآوری می‌کند و بررسی گزارش‌های ثبت‌شده نشان می‌دهد بخش عمده حوادث تابستانی، نه به دلیل دشواری فنی مسیرها، بلکه در نتیجه خطاهای انسانی و ضعف در مدیریت شرایط رخ داده‌اند. مهم‌ترین عوامل مؤثر بروز حوادث: صعود سریع و رعایت نکردن اصول هم‌هوایی ناآگاهی نسبت به علائم اولیه ارتفاع‌زدگی کم‌آبی بدن و تغذیه نامناسب انتخاب زمان نامناسب برای صعود و بازگشت کم‌توجهی به تغییرات ناگهانی شرایط جوی استفاده از تجهیزات نامتناسب با شرایط ارتفاعات بلند اعتماد بیش از حد به توان جسمی‌و بی‌توجهی به علائم هشداردهنده بدن یکی از یافته‌های مهم این گزارش آن است که در بسیاری از موارد، حادثه‌دیدگان پیش از وقوع حادثه، نشانه‌های هشداردهنده را تجربه کرده بودند، اما به ادامه صعود اقدام کرده‌اند. این موضوع نشان می‌دهد چالش اصلی در بسیاری از حوادث، صرفاً کمبود دانش فنی نیست؛ بلکه ضعف در تصمیم‌گیری، ارزیابی شرایط و مدیریت ریسک است. در این رابطه یکی از راهنمایان تور و فعال گردشگری به خبر فوری گفت: به اعتقاد بنده مهمترین دلیل بروز حوادث کوهنوردی تجاری بودن سفرهاست و اینکه افراد برخورد تخصصی با آن ندارند. علی آذرنیا تصریح کرد: از سویی جاده‌های متعدد به ویژه جاده‌های عشایر مورد استفاده گروه‌ها قرار می‌گیرد و هر فرد غیرمتخصصی نیز می‌تواند مثلاً به ارتفاعات، دماوند، علم کوه، توچال یا سبلان راه یابد. وی افزود: متأسفانه ما را وارونه پیمودیم و امروز خارج شدن از مسیرهای اصلی صعود، آماده نبودن فیزیکی کوهنورد و نداشتن تجهیزات کافی موجب بروز حادثه می‌شود. این اظهارات در حالی است که معاون عملیات امداد و نجات جمعیت هلال‌احمر از وقوع ۴۷۳ حادثه کوهستانی در سه ماه تابستان خبر داده است. به گفته محمد حسین کبادی در جریان این حوادث، ۶۸۸ نفر درگیر این حوادث شده‌اند که از این تعداد، ۲۷۲ نفر به مراکز درمانی منتقل و ۹۷ نفر نیز به مناطق امن انتقال یافته‌اند. وی افزود: بی توجه جدی به هشدار‌های هواشناسی، ناآشنایی با محیط کوهستان، نداشتن آموزش‌های تخصصی، همراه نداشتن تجهیزات متناسب با اقلیم و ارتفاع و همچنین اقدام به صعود‌های انفرادی و بدون دانش فنی، از مهم‌ترین عوامل بروز حوادث در کوهستان است. بر همین اساس است که کوهنوردان حرفه‌ای از فعالیت گروه‌های غیرمجاز گله‌مند هستند. گروه‌هایی که در کمال شگفتی در آگهی‌های برنامه‌های خود به صراحت عنوان می‌کنند که مسئولیت هر فرد در برنامه با خود اوست. فارغ از اینکه این افراد حتی مجوز صعود و برگزاری برنامه را ندارند.