بازارها بوی جنگ سوم را حس کرده‌اند؟

قیمت نفت و طلا افزایش یافته و و شاخص بورس کاهش یافته است؛ الگوی بازارها یادآور الگوهای معاملاتی پیش از دو جنگ قبلی است؟ به گزارش زومان، تنش میان ایران و آمریکا دوباره بالا گرفته است. از تهدید روز گذشته ترامپ برای هدف قرار دادن تاسیسات هسته‌ای کوه کلنگ در نظنز تا افزایش حملات به کشتی‌ها در تنگه هرمز و بالا رفتن قیمت نفت: خبرها نشان می‌دهند ریسک جنگ دوباره بالا رفته است. پیش از شروع یک جنگ، همیشه صدای شلیک شنیده نمی‌شود؛ گاهی اولین نشانه‌ها روی تابلوی قیمت‌ها ظاهر می‌شوند. نفت گران می‌شود، طلا خریدار پیدا می‌کند و سهامداران ترجیح می‌دهند با احتیاط بیشتری معامله کنند. آیا وضعیت فعلی شبیه به همان هشداری است که پیش از جنگ ۱۲ روزه و جنگ ۴۰ روزه دیده می‌شد؟ برای پاسخ می‌توان، رفتار نفت، طلای جهانی و شاخص‌های سهام دو کشور را در دو روز معاملاتی اخیر با دو روز پیش از جنگ‌های ۱۲ روزه و ۴۰ روزه مقایسه کرد. نتیجه هم آشناست و هم غافلگیرکننده. نفت یکی از نخستین بازارهایی است که به خطر جنگ واکنش نشان می‌دهد. دلیل هم ساده است: هر درگیری تازه می‌تواند استخراج نفت، پالایشگاه‌ها یا مسیر عبور نفتکش‌ها را مختل کند. همین نگرانی کافی است تا خریداران حاضر شوند برای هر بشکه نفت پول بیشتری بپردازند. در روزهای منتهی به جنگ ۱۲ روزه نیز چنین اتفاقی افتاد. قیمت هر بشکه نفت برنت از ۶۶.۸۷ دلار در ۱۰ ژوئن ۲۰۲۵ به ۶۹٫۳۶ دلار در ۱۲ ژوئن رسید؛ افزایشی نزدیک به ۴ درصد. بامداد روز بعد، حملات اسرائیل به ایران آغاز شد. هشت ماه بعد، اتفاق مشابهی تکرار شد. قیمت نفت در فاصله ۲۵ تا ۲۷ فوریه ۲۰۲۶ از ۷۰.۸۵ دلار به ۷۲.۴۸ دلار افزایش یافت؛ رشدی بیش از ۲ درصد. یک روز بعد، جنگ ۴۰ روزه آغاز شد. حالا نفت دوباره در مسیر صعودی قرار گرفته است. قیمت برنت در فاصله ۱۴ تا ۱۶ اکتبر از ۱۰۶.۰۶ دلار به حدود ۱۱۰ دلار رسیده؛ یعنی نزدیک به ۴ درصد افزایش در دو روز. در بازار طلا نیز نشانه‌های آشنایی دیده می‌شود. در دو روز اخیر، قیمت اونس طلا از ۴۱۰۵.۷ دلار به ۴۱۶۵.۵ دلار رسیده است؛ رشدی ۱.۵ درصدی. تقریباً همین میزان افزایش درست پیش از جنگ ۱۲ روزه اتفاق افتاد. طلا در فاصله ۱۰ تا ۱۲ ژوئن ۲۰۲۵ از ۳۳۲۳ دلار به ۳۳۸۵ دلار رسید – ۱.۹ درصد رشد. پیش از جنگ ۴۰ روزه نیز طلا در فاصله دو روز، ۲.۱ درصد افزایش یافت و قیمت آن از ۵۱۷۱ دلار به ۵۲۷۸ دلار رسید. بنابراین نفت و طلا در روزهای اخیر رفتاری مشابه روزهای قبل از دو جنگ قبلی داشته‌اند. اگر نفت و طلا از افزایش نگرانی خبر می‌دهند، بازار سهام تصویر پیچیده‌تری دارد. شاخص S&P 500 آمریکا که تغییرات قیمت سهام ۵۰۰ شرکت بزرگ بورسی این کشور را دنبال می‌کند، در دو روز معاملاتی اخیر حدود ۰.۸ درصد کاهش یافته است. پیش از جنگ ۴۰ روزه نیز این شاخص نزدیک به یک درصد افت کرده بود. اما در آستانه جنگ ۱۲ روزه، ۰.۱ درصد رشد کرد. البته نمی‌توان سقوط اخیر بورس آمریکا را فقط به نگرانی از جنگ نسبت داد. گزارش‌ها نشان می‌دهند تردید سرمایه‌گذاران درباره آینده شرکت‌های هوش مصنوعی و نگرانی از افزایش نرخ بهره، از عوامل مهم افت اخیر سهام بوده‌اند. تابلوی بورس تهران نیز قرمز است. شاخص کل بورس در دو روز معاملاتی اخیر حدود ۲.۳ درصد سقوط کرده است؛ افتی شدیدتر از دو دوره مشابه پیش از جنگ‌های قبلی. در دو روز پایانی قبل از جنگ ۱۲ روزه، شاخص کل ۰.۲ درصد کاهش یافت و در آستانه جنگ ۴۰ روزه، برخلاف انتظار، بورس تهران حدود یک درصد رشد کرد. در واقع بورس تهران نیز پیش از دو جنگ قبلی رفتار یکسانی نداشت. با این‌حال، سقوط اخیر بازار سهام هم‌زمان با افزایش قیمت نفت و طلا، نشان می‌دهد نگرانی سرمایه‌گذاران در بازارهای مختلف دوباره بالا گرفته است. البته شباهت رفتار بازارها با روزهای قبل از جنگ، لزوماً به معنای تکرار جنگ نیست. ۲ روز قبل از جنگ ۱۲ روزه ۲ روز قبل از جنگ ۴۰ روزه «شاخص تنش» مرکز پژوهش‌های اتاق ایران نیز افزایش ریسک جنگ را تایید می‌کند؛ شاخصی که با بررسی رفتار بازارهای مالی، تلاش می‌کند تغییر انتظارات نسبت به تشدید یا کاهش تنش میان ایران و آمریکا را نشان دهد. بر اساس داده‌های گزارش‌شده برای جمعه ۲۴ مهر ۱۴۰۵، این شاخص افزایش قابل‌توجهی داشته است. اتاق ایران تحلیل کرده است که تشدید نوسانات شاخص تنش، نشان‌دهنده افزایش سطح نااطمینانی است. اما در سوی دیگر ماجرا، شاخص تاکو وجود دارد که احتمال عقب‌نشینی ترامپ از مواضع تند خود را بررسی می‌کند. این شاخص اصطلاحی برگرفته از عبارت انگلیسی Trump Always Chickens Out که به رفتار ترامپ در تهدیدکردن و سپس عقب‌نشینی از برخی مواضع اشاره دارد. منطق آن ساده است: هرچه هزینه ادامه سیاست‌های تنش‌زا برای دولت آمریکا بیشتر می‌شود، اختمال عقب‌نشینی ترامپ نیز بیشتر است. در حال حاضر شاخص تاکو به بیش از ۴ واحد رسیده است. سطحی که تا کنون سابقه نداشته است. بااین‌حال، این شاخص نمی‌تواند تصمیم آینده ترامپ را قطعی پیش‌بینی کند. حتی اگر فشار بازارها افزایش یابد، تضمینی وجود ندارد که رئیس‌جمهور آمریکا از تهدیدهای خود عقب‌نشینی کند. بنابراین اکنون دو نیروی متضاد دیده می‌شود: نگرانی از تشدید درگیری که بازارها را متلاطم کرده و فشار اقتصادی ناشی از همین تلاطم که ممکن است کاخ سفید را به کاهش تنش ترغیب کند. بازارهای مالی در دو روز اخیر نشانه‌هایی شبیه دو روز پیش از دو جنگ گذشته نشان داده‌اند؛ به‌ویژه در نفت و طلا. اما این شباهت به معنای نزدیک‌بودن قطعی جنگ سوم نیست. فعلاً آنچه از تابلوی قیمت‌ها می‌توان خواند، افزایش نگرانی است؛ نه سرنوشت جنگ. به نظر شما تغییرات بازارها نشانه آغاز دوباره جنگ است؟