نخستین کارنامه نرخ سوم؛ بنزین گران شد، مردم به CNG پناه بردند | نرخ سوم بنزین چگونه رفتار مصرف‌کنندگان را تغییر داد؟

اجرای نرخ سوم بنزین، علاوه بر افزایش هزینه سوخت برای بخشی از مصرف‌کنندگان، نشانه‌هایی از تغییر در الگوی استفاده از سوخت در کشور به همراه داشته است. به گزارش ، تازه‌ترین آمار اعلام‌شده از سوی شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی نشان می‌دهد مصرف CNG پس از اجرای این سیاست حدود ۱۲ درصد افزایش یافته و همزمان مصرف بنزین نیز حدود ۳ درصد کاهش داشته است. محمدصادق عظیمی‌فر، مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی، با اشاره به آثار اجرای نرخ سوم بنزین بر رفتار مصرف‌کنندگان گفت این طرح دو اثر مشخص در حوزه مصرف سوخت داشته است. به گفته او، مصرف CNG حدود ۱۲ درصد رشد کرده و تمایل به استفاده از این سوخت، به‌ویژه در حمل‌ونقل عمومی و سکوهای اینترنتی، افزایش یافته است. افزایش اقبال به CNG افزایش مصرف گاز طبیعی فشرده در شرایطی رخ داده که قیمت نرخ سوم بنزین به ۱۰ هزار تومان رسیده است. پیش‌تر نیز شرکت ملی پالایش و پخش اعلام کرده بود که در هفته نخست اجرای این تغییر، مصرف روزانه CNG حدود ۲ میلیون مترمکعب، معادل ۱۱ درصد، افزایش پیدا کرده است. بیشتر بخوانید: این تغییر به‌ویژه برای خودروهایی که پیمایش بالایی دارند، اهمیت بیشتری دارد. رانندگان تاکسی، خودروهای حمل‌ونقل عمومی و فعالان سکوهای اینترنتی، به دلیل سهم بالاتر هزینه سوخت در مخارج روزانه، انگیزه بیشتری برای جایگزین کردن CNG با بنزین دارند. کاهش مصرف بنزین در سوی دیگر، آمارهای اعلام‌شده از کاهش حدود ۳ درصدی مصرف بنزین نسبت به مدت مشابه سال گذشته حکایت دارد. از نگاه مسئولان وزارت نفت، این کاهش می‌تواند نشانه‌ای از اثرگذاری اصلاح تدریجی قیمت بر رفتار مصرف‌کنندگان باشد. عظیمی‌فر معتقد است اجرای مرحله‌ای اصلاحات قیمتی می‌تواند هم مصرف سوخت را به‌تدریج کنترل کند و هم بخشی از تقاضا را به سمت سوخت‌های جایگزین سوق دهد. با این حال، میزان ماندگاری این تغییرات هنوز موضوعی مهم است. افزایش مصرف CNG لزوما به معنای کاهش پایدار مصرف بنزین نیست و برای ارزیابی واقعی اثر سیاست جدید باید رفتار مصرف‌کنندگان در ماه‌های آینده نیز بررسی شود. آزمونی برای سیاست سوخت تغییر همزمان مصرف بنزین و CNG نشان می‌دهد قیمت می‌تواند در کوتاه‌مدت بر انتخاب نوع سوخت اثر بگذارد؛ اما موفقیت نهایی این سیاست تنها با کاهش چنددرصدی مصرف سنجیده نمی‌شود. اگر هدف اصلی، کاهش ناترازی بنزین و کم کردن وابستگی به واردات باشد، تداوم روند کاهش مصرف بنزین، توسعه زیرساخت‌های CNG و افزایش دسترسی خودروها به سوخت جایگزین اهمیت ویژه‌ای خواهد داشت. شرکت ملی پالایش و پخش نیز اعلام کرده تبدیل رایگان ناوگان پرپیمایش سکوهای اینترنتی حمل بار و مسافر به خودروهای CNGسوز را در اولویت قرار داده است؛ اقدامی که در صورت اجرای گسترده می‌تواند سهم بیشتری از مصرف سوخت ناوگان پرتردد را به CNG منتقل کند. در مجموع، نخستین نشانه‌های اجرای نرخ سوم بنزین از تغییر نسبی رفتار مصرف‌کنندگان حکایت دارد؛ اما اینکه این تغییر به یک روند پایدار تبدیل شود یا صرفا واکنشی کوتاه‌مدت به افزایش قیمت باشد، نیازمند گذشت زمان و انتشار آمارهای دقیق‌تر است.