ریاض به واشنگتن شک کرد

تردید ترامپ برای ورود به جنگ عربستان با حوثی‌ها، یک سؤال قدیمی را دوباره به ریاض برگردانده است: آیا واشنگتن شریک مطمئن امنیتی اوست؟ طبق گزارش فایننشال‌تایمز، تردید ایالات متحده در ورود به نبرد با حوثی‌ها، باعث شده تا در ریاض شک و تردیدهای جدی درباره قابل‌اعتماد بودن واشنگتن به عنوان شریک اصلی دفاعی عربستان به وجود بیاید. این روزنامه می‌نویسد که تمایل نداشتن دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، برای پیوستن به درگیری عربستان با حوثی‌ها، فشار جدیدی بر روابط دو کشور وارد کرده است؛ رابطه‌ای که پیش از این هم به دلیل شیوه مدیریت جنگ آمریکا با ایران دچار تنش و تزلزل شده بود. به نوشته فایننشال‌تایمز، رئیس‌جمهور آمریکا در داخل کشورش تحت فشار شدید افزایش قیمت بنزین و همچنین مخالفت عمومی مردم با درگیری نظامی با تهران قرار دارد. به همین دلیل، ترامپ تاکنون در برابر انجام هرگونه عملیات نظامی تازه برای کمک به ریاض مقاومت کرده است؛ کمکی که عربستان برای مهار حملات حوثی‌ها به زیرساخت‌های خود به آن نیاز دارد. اما این تعلل و تردید ترامپ، خطر بروز تنش با «محمد بن سلمان»، ولیعهد عربستان را به دنبال دارد و این باور را تقویت می‌کند که شاید واشنگتن دیگر تکیه‌گاه مطمئنی برای امنیت ریاض نباشد. «مونا یعقوبیان»، مدیر برنامه خاورمیانه در «مرکز مطالعات استراتژیک و بین‌المللی» واشنگتن، درباره این وضعیت به فایننشال‌تایمز گفت: از سوی دیگر، «کارن گیبسون»، سپهبد بازنشسته و مدیر سابق اطلاعات در ستاد فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام)، تاکید کرد: «محمد بن سلمان این ماجرا را فراموش نخواهد کرد.» او توضیح داد که این تردید کاخ سفید به این معناست که آمریکا لزوماً در زمان به خطر افتادن منافع حیاتی عربستان، حاضر به جنگیدن در کنار این کشور نخواهد بود. به گفته یک منبع آگاه که با فایننشال‌تایمز گفتگو کرده است، عربستان در رایزنی‌های اخیر خود صراحتاً از آمریکا درخواست کرد که حملات هوایی مداوم و گسترده‌ای (و نه فقط یک حمله محدود) علیه حوثی‌ها انجام دهد؛ اما واشنگتن پاسخ داد که در چنین عملیاتی شرکت نخواهد کرد. طبق گزارش این رسانه، کاخ سفید به درخواست‌ها برای اظهار نظر در این زمینه پاسخی نداده است. فایننشال‌تایمز اشاره می‌کند که این اختلافات بر سر عملیات مشترک علیه حوثی‌ها، فصل تازه‌ای از رابطه پرفرازونشیب میان دونالد ترامپ و محمد بن سلمان را نشان می‌دهد؛ رابطه‌ای که مدام میان ستایش‌های اغراق‌آمیز و اصطکاک‌های ناگهانی در نوسان بوده است. به عنوان نمونه، ترامپ در جریان یک همایش سرمایه‌گذاری که ماه مارس به میزبانی عربستان در شهر میامی برگزار شد، رفتار عجیبی نشان داد. او در ابتدای سخنرانی خود از شاهزاده سعودی تمجید کرد و او را «دوست بزرگ»، «شخصی برنده» و «جنگجو» خواند؛ اما تنها ۲۰ دقیقه بعد، با ادبیاتی تند و غیرقابل‌پیش‌بینی گفت که شاهزاده محمد «فکر نمی‌کرد که او قصد چاپلوسی و تملق‌گویی‌اش را داشته باشد.» طبق گزارش این روزنامه، در طول دوره جنگ با ایران، عربستان به دلیل ضربات تلافی‌جویانه تهران به زیرساخت‌های خود و همچنین مشکلات اقتصادی ناشی از مسدود شدن تنگه هرمز خسارت‌های زیادی را تحمل کرده است. در ماه مه گذشته نیز، ترامپ ناگهان طرح نظامی آمریکا برای اسکورت و هدایت کشتی‌های تجاری از مسیر تنگه هرمز را لغو کرد. این تصمیم پس از آن گرفته شد که عربستان به واشنگتن اعلام کرد به جنگنده‌های آمریکایی اجازه نخواهد داد از پایگاه‌ها یا آسمان این کشور برای این عملیات استفاده کنند؛ چرا که ریاض نگران بود برنامه‌ریزی این عملیات ضعیف باشد و باعث حملات سنگین‌تری به کشورهای منطقه شود. ی‌ها پس از اعلام محاصره بندرهای عربستان در ماه ژوئیه، حملات خود را با هدف قرار دادن نفتکش‌ها و شلیک پهپاد و موشک شدت بخشیدند و پای عربستان را دوباره به جنگی کشاندند که ریاض مدت‌ها تلاش می‌کرد از آن خارج شود. طی دو هفته گذشته، این حملات تهاجمی‌تر شده است؛ شبه‌نظامیان حوثی تأسیسات نفتی جنوب عربستان را هدف قرار دادند و با یک پیشروی برق‌آسا و بسیار سریع در امتداد سواحل دریای سرخ در یمن، نیروهای همسو با دولت یمن و مورد حمایت عربستان را به عقب راندند تا تسلط خود را بر تنگه راهبردی «باب‌المندب» محکم‌تر کنند. همچنین در جریان روزهای پایانی هفته، حوثی‌ها برای نخستین بار پس از شروع دوباره درگیری‌ها، یک موشک بالستیک به سمت ریاض، پایتخت عربستان، پرتاب کردند. این رسانه یادآور می‌شود که محمد بن سلمان پیش‌تر مانند سایر سران منطقه به ترامپ درباره ورود به جنگ با ایران هشدار داده بود؛ اما اکنون خود درگیر مهار بحرانی شده که برنامه‌های اقتصادی بزرگ او برای تبدیل عربستان به مرکز مالی، تجاری و گردشگری منطقه را با تهدید جدی روبه‌رو کرده است. اگرچه دولت‌های ترامپ و بایدن پیش از این در پاسخ به تهدید کشتی‌های تجاری در دریای سرخ، حملاتی را علیه حوثی‌ها انجام داده بودند، اما فایننشال‌تایمز گزارش می‌دهد که دولت کنونی ترامپ علاوه بر دردسرهای سیاسی جنگ در خاورمیانه، با کمبود منابع نظامی و خالی شدن انبارهای مهمات خود دست‌وپنجه نرم می‌کند. «لیز دنت»، کارشناس ارشد «مؤسسه واشنگتن برای سیاست خاور نزدیک» و مدیر سابق بخش خلیج‌فارس در پنتاگون، در این زمینه معتقد است: «برای ترامپ در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره در ماه نوامبر، بسیار سخت است که کشورش را وارد جبهه جدیدی از این درگیری‌ها کند.» با این حال، او می‌گوید: به گفته این تحلیلگر، پیوندهای پشت‌پرده متعددی وجود دارد که اساس روابط امنیتی دو طرف را پابرجا نگه می‌دارد. به نوشته فایننشال‌تایمز، اگرچه ارتش آمریکا به طور مستقیم وارد حمایت نظامی از عملیات عربستان علیه حوثی‌ها نمی‌شود، اما ارسال تسلیحات و همکاری‌های اطلاعاتی همچنان ادامه دارد. پدافند هوایی عربستان متکی به سامانه‌های آمریکایی است و دولت ترامپ نیز همین هفته گذشته قرارداد احتمالی فروش جنگنده‌های پیشرفته F-35 به ارزش ۲۴.۳ میلیارد دلار به ریاض را تصویب کرد؛ هرچند تحویل واقعی این جنگنده‌ها چندین سال زمان می‌برد. یک کارشناس سعودی که نخواست نامش فاش شود، به این روزنامه گفت: هرچند این کارشناس تأکید کرد که حضور هواپیماهای آمریکایی در روزهای نخست می‌توانست بار نمادین مهمی داشته باشد و به نیروهای هم‌پیمان روحیه بدهد. در نهایت، «اسعد الشملان»، استاد «مؤسسه مطالعات دیپلماتیک شاهزاده سعود الفیصل»، معتقد است روابط دوجانبه هنوز در شرایط بسیار خوبی قرار دارد، اما ریشه این تنش‌ها در تفاوت نگاه دو کشور است: از دید آمریکا و اروپا، حوثی‌ها در درجه اول یک مشکل داخلی و منطقه‌ای برای عربستان شمرده می‌شوند، در حالی که مقامات ریاض آن‌ها را یک تهدید بزرگ برای امنیت بین‌الملل می‌دانند. همین تفاوت در نگاه، علت اصلی اصرار عربستان برای مداخله دیگر کشورها در این نبرد است.