بازار خودرو در ۶ ماه؛ ۳۷ درصد جهش، ۶ درصد سقوط | شوک‌های پیاپی به بازار خودرو | فرمان قیمت‌ها دست دلار و سیاست

بازار خودرو در نیمه نخست سال ۱۴۰۵ روزهای آرامی را پشت سر نگذاشت. بررسی روند قیمت‌ها نشان می‌دهد در این دوره، برخلاف سال‌های معمول که عرضه، تقاضا و شرایط تولید نقش پررنگ‌تری در تعیین قیمت داشتند، متغیرهای سیاسی، نرخ ارز و اختلال در زنجیره تأمین بیش از هر عامل دیگری بر بازار اثر گذاشتند. به گزارش ، میانگین قیمت خودروهای داخلی، مونتاژی و وارداتی در شش ماه نخست سال حدود ۱۰ درصد افزایش یافت؛ رشدی که بخش مهمی از آن حاصل جهش سنگین قیمت‌ها در اردیبهشت بود. اردیبهشت؛ شوک ۳۷ درصدی به بازار بازار خودرو در اردیبهشت‌ماه با یکی از شدیدترین جهش‌های قیمتی سال‌های اخیر مواجه شد. هم‌زمانی فضای جنگی، افزایش انتظارات تورمی، بی‌ثباتی اقتصادی و اختلال در تأمین قطعات موجب شد میانگین قیمت خودرو تنها در یک ماه ۳۷ درصد افزایش پیدا کند. در آن مقطع، نرخ دلار نیز در محدوده ۲۰۰ هزار تومان نوسان داشت و فعالان بازار معتقد بودند چشم‌انداز اقتصاد، وضعیت بازار ارز، شرایط بنادر، بازار فولاد و تحولات سیاسی، بیش از میزان عرضه و تقاضای واقعی بر تصمیم‌های بازار اثر گذاشته است. بیشتر بخوانید: اما این روند در خردادماه تغییر کرد. با شکل‌گیری نشانه‌هایی از مذاکرات ایران و آمریکا و کاهش نرخ ارز، بازار خودرو نیز وارد فاز اصلاحی شد و میانگین قیمت‌ها ۶ درصد کاهش یافت. در همین ماه، دلار حدود ۱۱ درصد ارزان شد و خودروهای وارداتی بیشترین افت قیمت را تجربه کردند. تیر و مرداد؛ بازار میان صعود و اصلاح در تیرماه ورق دوباره برگشت. افزایش تنش‌های سیاسی، رشد حدود ۱۸ درصدی نرخ دلار و اعلام قیمت‌های جدید خودروسازان، بازار را به سمت افزایش قیمت سوق داد و میانگین قیمت خودرو ۴ درصد بالا رفت. در همین دوره، ایران‌خودرو قیمت محصولات خود را به‌طور میانگین ۴۰ تا ۴۵ درصد افزایش داد و سایپا نیز قیمت ۱۴ محصول خود را حدود ۲۵ درصد بالا برد. افزایش قیمت کارخانه‌ای باعث شد فاصله قیمت کارخانه و بازار آزاد کاهش پیدا کند؛ اتفاقی که اثر مستقیمی بر تقاضای طرح‌های فروش داشت. در مرحله سیزدهم فروش ایران‌خودرو، تعداد متقاضیان به حدود یک میلیون و ۷۰۰ هزار نفر رسید؛ در حالی که این رقم در مرحله دوازدهم حدود ۶ میلیون و ۸۰۰ هزار نفر بود؛ یعنی تقاضا حدود ۷۵ درصد کاهش یافت. مردادماه نیز بازار با افت محدود ۱.۵ درصدی همراه شد. کاهش ۳.۶ درصدی نرخ ارز، بهبود نسبی فضای مذاکرات و افزایش عرضه، عوامل اصلی این عقب‌نشینی بودند؛ هرچند تشدید تنش‌های منطقه‌ای در ادامه ماه مانع تداوم کاهش قیمت‌ها شد. شهریور؛ بازگشت موج گرانی شهریورماه را می‌توان نقطه بازگشت جدی بازار خودرو به مسیر صعودی دانست. میانگین قیمت خودروهای داخلی، مونتاژی و وارداتی در این ماه ۱۷ درصد رشد کرد و خودروهای وارداتی با افزایش میانگین ۲۳ درصدی بیشترین رشد را داشتند. هم‌زمان نرخ دلار از حدود ۱۹۸ هزار تومان در ابتدای شهریور به نزدیک ۲۳۴ هزار تومان در پایان ماه رسید؛ رشدی بیش از ۱۸ درصدی که بار دیگر ارتباط نزدیک بازار خودرو و ارز را نشان داد. با افزایش قیمت‌ها، شکاف میان قیمت کارخانه و بازار آزاد نیز دوباره بیشتر شد و به حدود ۳۷ درصد رسید؛ موضوعی که از بازگشت انگیزه‌های سفته‌بازانه و رانت ناشی از اختلاف قیمت حکایت دارد. نیمه دوم سال؛ بازار در انتظار دلار دنیای اقتصاد در این باره می‌نویسد: کارشناسان بازار خودرو معتقدند مسیر نیمه دوم سال همچنان به نرخ ارز، وضعیت تولید، واردات و شرایط سیاسی وابسته خواهد بود. اختلال در مسیرهای تجاری و افزایش هزینه حمل‌ونقل نیز می‌تواند قیمت تمام‌شده خودرو و قطعات را افزایش دهد. از سوی دیگر، کاهش قدرت خرید خانوارها یک عامل مهم بازدارنده در برابر رشد بیشتر قیمت‌هاست. به بیان دیگر، حتی اگر هزینه تولید و نرخ ارز افزایش پیدا کند، توان محدود خریداران می‌تواند مانع انتقال کامل این فشار به معاملات شود. در مجموع، شش ماه نخست سال تصویری از بازاری ارائه می‌دهد که بیش از گذشته به متغیرهای کلان اقتصادی و سیاسی وابسته شده است؛ بازاری که در آن دلار، ریسک سیاسی و میزان عرضه سه متغیر اصلی تعیین‌کننده مسیر قیمت‌ها هستند و رفتار مصرف‌کنندگان نیز بیش از هر زمان دیگری زیر سایه کاهش قدرت خرید قرار دارد.