بیکاری به سبک زندگی جوانان چینی تبدیل شد

بازار کار بی‌رحم چین، جوانان را به خانه‌نشینی و حتی پرداخت پول برای وانمود کردن به اشتغال سوق داده است. کمتر کسی می‌توانست پیامد تصمیم ماه گذشته‌ شینگ‌یو اتوموتیو لایتینگ را پیش‌بینی کند؛ قطعه‌ساز بزرگ شرق چین که پس از استخدام‌های تابستانی به این نتیجه رسید نیروی انسانی بیش از حد جذب کرده است. شینگ‌یو حدود ۱۴۰ فارغ‌التحصیل تازه‌ استخدام‌ شده را که تنها چند هفته از شروع کارشان می‌گذشت، بر سر دوراهی گذاشت: استعفا با دریافت نیمی از دستمزد ماهانه، یا پذیرش شغلی کم‌درآمد در خط تولید کارخانه. در این میان، بیش از ۱۰۰ نفر تصمیم به ترک کار گرفتند. به دلیل ضعف قوانین حمایتی از نیروی کار در چین، این‌گونه اخراج‌های غیرمنتظره اتفاقی ناگوار اما مرسوم محسوب می‌شود. انتشار عمومی خبر، موجی کم‌سابقه از خشم به راه انداخت. به‌گزارش اکونومیست، پیپلز دیلی رسانه‌ وابسته به حزب کمونیست، شینگ‌یو را به «لگدمال کردن اعتماد جامعه» متهم کرد و خودروساز آلمانی فولکس‌واگن (Volkswagen) که قطعاتش را از شینگ‌یو تامین می‌کند، از بررسی اخراج‌ها خبر داد. با افزایش فشارها، قطعه‌ساز چینی عذرخواهی کرد، مدیر منابع انسانی خود را برکنار ساخت و برای ابراز پشیمانی، حقوق شماری از مدیران اجرایی را کاهش داد. واکنش شدید جامعه از همدلی عمیق مردم با جوانانی سرچشمه می‌گیرد که در بازاری بی‌رحم و برخلاف تمام تصورات گذشته‌ خود درباره‌ مسیر موفقیت تقلا می‌کنند. یک دهه پیش، مدرک دانشگاهی هنوز بلیت ورود به حرفه‌ای مناسب محسوب می‌شد، اما امسال رکورد ۱۲٫۷ میلیون فارغ‌التحصیل ثبت شد. شمار دانش‌آموختگان نزدیک به ۵۰۰ هزار نفر بیشتر از سال گذشته و دو برابر یک دهه قبل بود. هم‌زمان با رکود بازار املاک و ضعف مصرف، تقاضا برای نیروی کار جوان به‌شدت سقوط کرده و تلاش‌های دولت نیز تاکنون نتوانسته مشکل را مهار کند. بحران اشتغال جوانان، به‌جای فروکش کردن، هر روز ریشه‌دارتر می‌شود. نرخ رسمی بیکاری جوانان چین در سال ۲۰۲۳ به ۲۰ درصد رسید و چنان نگرانی گسترده‌ای برانگیخت که مقام‌ها انتشار مجموعه‌ داده‌ها را متوقف کردند. چند ماه پس از آن، انتشار رقمی به‌مراتب پایین‌تر با روش محاسباتی متفاوتی آغاز شد؛ با این حال، در تابستان امسال حتی همین نرخ اصلاح‌شده نیز طبق نمودار اکونومیست به حدود ۲۰ درصد نزدیک شده است. مسئولان پیش‌تر به شرکت‌های دولتی دستور داده بودند دانش‌آموختگان بیشتری را جذب کنند و امیدوارند سرزنش و تحقیر عمومی شینگ‌یو، توجه بخش خصوصی را نیز به این موضوع جلب کند. جنی چان جامعه‌شناس دانشگاه پلی‌تکنیک هنگ‌کنگ در این زمینه گفت: «خواست دولت این است که همگان در این مسئولیت ملی سهیم شوند و تا حد ممکن از اخراج کارکنان بپرهیزند». صنایعی که زمانی شمار زیادی از جوانان را جذب می‌کردند، اکنون خود با مشکلات جدی دست‌وپنجه نرم می‌کنند. سرکوب نظارتی بخش آموزش خصوصی، صدها هزار شغل تدریس خصوصی را از میان برده و فعالان صنعت سرگرمی چین نیز با سرعت به هوش مصنوعی روی آورده‌اند تا برنامه‌ها را بدون نیاز به بازیگر یا تهیه‌کننده تولید کنند. کسب‌وکارهای فناوری بی‌سروصدا مهندسان را اخراج می‌کنند و کسب و کارهای موقت هم که زمانی آخرین پناه قابل‌اتکای جویندگان کار بود، از رانندگان دارای اشتغال ناکافی اشباع شده و درآمد متوسط آنان سقوط کرده است. سال‌ها بیکاری بالای جوانان، ساختار جامعه‌ چین را تغییر می‌دهد؛ جامعه‌ای به‌شدت رقابتی که بیش از بسیاری از کشورها برای سخت‌کوشی ارزش قائل می‌شود. جوانان کم‌کم به واقعیتی عادت می‌کنند که براساس آن کسی خواهان نیروی کارشان نیست. شماری به‌کلی از رقابت کناره گرفته‌اند و می‌گویند تا زمان بهبود اقتصاد استراحت می کنند و جست‌وجوی شغل را رها می‌کنند. گروهی دیگر خود را «فرزندان تمام‌وقت» می‌نامند و در ازای پول توجیبی، در خانه برای والدینشان آشپزی و نظافت می‌کنند. کسانی که تحمل حضور طولانی در کنار خانواده را ندارند، دست‌کم می‌توانند وانمود کنند سر کار می‌روند. از سال گذشته، کسب‌وکارهایی با نام‌هایی مانند شرکت وانمود به کار در چند شهر چین دفترهایی راه انداخته‌اند. افراد با پرداخت روزانه حدود ۳۰ یوان معادل ۴٫۵۰ دلار می‌توانند پشت میز بنشینند، کنار آب‌سردکن وقت بگذرانند و ضمن فرستادن درخواست‌های استخدام یا بالا و پایین کردن صفحه‌ تلفن همراه، روال زندگی اداری را تجربه کنند. پرداخت پول برای حضور در چنین محیطی، ظاهری از اشتغال را در روزهای بی‌کاری حفظ می‌کند. کتابخانه‌های عمومی نیز به محل محبوب دیگری برای وقت‌گذرانی این گروه از نیروی کار تبدیل شده‌اند. بعدازظهر یکی از پنجشنبه‌های اخیر، میزهای کتابخانه‌ پایتخت پکن -یکی از بزرگ‌ترین کتابخانه‌های شهر- مملو از جوانانی بود که بعضی رزومه‌هایشان را ویرایش می‌کردند و بعضی دیگر بازی رایانه‌ای انجام می‌دادند. یک مرد که شش ماه پیش از کسب‌وکاری فناوری اخراج شده بود، گفت: «اینجا پر از کسانی است که وانمود می‌کنند کار می‌کنند». او می‌گفت داوطلبانه از اشتغال تمام‌وقت فاصله گرفته تا روی چند پروژه‌ نرم‌افزاری شخصی کار کند و کتاب‌های بسیار بیشتری بخواند. نظر شما درباره‌ پیامدهای اجتماعی بیکاری جوانان چین چیست؟