صورتحساب سنگین یک کیف مدرسه؛ هزینه‌ای که ۳۵ برابر شد

میانگین هزینه لوازم‌التحریر از سال ۱۳۹۶ تا کنون حدود ۳۵ برابر شده است. موضوعی که در نهایت نتیجه آن در افزایش فقر آموزشی نمایان می‌شود. به گزارش زومان، اگر مدتی است از بازار لوازم‌التحریر دور بوده‌اید، احتمالا از مواجهه با قیمت‌های جدید شگفت‌زده می‌شوید. دفتر، مداد، خودکار و چند وسیله ساده نقاشی زمانی جزو خریدهای کم‌اهمیت سبد خانوار بودند؛ خرج‌هایی که معمولاً با نزدیک‌شدن مهر انجام می‌شد و بعد برای چند ماه فراموش می‌شد. حالا اما همین اقلام ساده می‌توانند بخش قابل‌توجهی از بودجه یک خانواده را تمام کنند. قیمت یک دفتر ۱۰۰ برگ ساده در بازار امروز به بیش از ۳۰۰ هزار تومان می‌رسد؛ رقمی که فقط یکی از چندین قلم مورد نیاز یک دانش‌آموز است. داده‌های مرکز آمار ایران از هزینه و درآمد خانوار نشان می‌دهد در کمتر از یک دهه، مبلغی که خانواده‌های دارای فرزند برای خرید لوازم‌التحریر پرداخت می‌کنند، چندین برابر شده است. محاسبات زومان براساس داده‌های طرح هزینه و درآمد خانوار مرکز آمار نشان می‌دهد در سال ۱۳۹۶، خانوارهای دارای عضو زیر ۱۸ سال به‌ طور متوسط ماهانه حدود ۲۲ هزار و ۷۰۰ تومان برای انواع لوازم‌التحریر هزینه کردند. در این محاسبه، «لوازم‌التحریر» شامل انواع کاغذ و دفتر، خودکار و روان‌نویس، مداد، پاک‌کن، لوازم نقاشی و سایر ابزارهای نوشتن و کار هنری می‌شود. این رقم در سال ۱۳۹۷ به ۳۵ هزار تومان، در ۱۳۹۸ به ۵۰ هزار تومان و در ۱۳۹۹ به حدود ۶۱ هزار تومان رسید. بعد از آن، شیب نمودار تندتر شد: متوسط هزینه در سال ۱۴۰۰ حدود ۹۲ هزار تومان بود، در ۱۴۰۱ به حدود ۱۵۰ هزار تومان رسید، در ۱۴۰۲ از ۲۰۸ هزار تومان عبور کرد و سرانجام در ۱۴۰۳ به حدود ۲۹۸ هزار تومان در ماه رسید. یک نکته مهم اما در خواندن این عدد وجود دارد: ۲۹۸ هزار تومان متوسط خانوارهایی است که واقعاً خرید ثبت کرده‌اند. اگر خانواده‌های دارای فرد زیر ۱۸ سالی را که در آن ماه هیچ خریدی نداشته‌اند هم با هزینه صفر وارد میانگین کنیم، متوسط سال ۱۴۰۳ حدود ۸۹ هزار تومان می‌شود. آخرین داده مستقیم بودجه خانوار در این محاسبه مربوط به سال ۱۴۰۳ است، اما می‌توان با توجه به تورم تصویری تقریبی از ادامه مسیر ساخت. اگر تورم ۴۵.۵ درصدی گروه «تفریح و فرهنگ» در سال ۱۴۰۴ را به‌ عنوان متوسط تغییر قیمت این سبد در نظر بگیریم، متوسط ۲۹۸ هزار تومانی سال ۱۴۰۳ به حدود ۴۳۴ هزار تومان می‌رسد. به شرطی که خانوار قرار باشد به همان اندازه خرید کند. برای ۱۴۰۵ هم اگر تغییر شاخص قیمت گروه تفریح و فرهنگ تا مرداد را مبنا قرار دهیم، برآورد هزینه به محدوده ۷۸۵ هزار تومان می‌رسد. با این فرض، صورتحساب خرید لوازم‌التحریر در کمتر از یک دهه حدود ۳۵ برابر سال ۱۳۹۶ شده است. برای خانواده‌ای با دو یا سه فرزند یا سطح درآمدی پایین، چنین افزایشی، فرا رسیدن مهر را از موعد شیرین، به یک نگرانی بزرگ تبدیل می‌کند. گران‌شدن لوازم‌التحریر بخشی از فشار بزرگ‌تری است که خانواده‌های برای آموزش فرزندان خود متحمل می‌شوند. مرکز پژوهش‌های مجلس در گزارشی که در مورد «فقر آموزش» منتشر کرد، نشان داد که سهم هزینه آموزش از کل مخارج خانوار از ۴.۷۲ درصد در سال ۱۳۹۷ به تنها ۱.۰۱ درصد در سال ۱۴۰۲ کاهش یافته است. موضوعی که نشان می‌دهد با افزایش فشار معیشتی در این سال‌ها، خانوارها ناچار شده‌اند سهم کمتری برای سایر هزینه‌ها، از جمله آموزش، کنار بگذارند. طبق این گزارش، هزینه حقیقی آموزش، یعنی هزینه‌ پس از حذف اثر تورم نیز کاهش پیدا کرده و فشار برای دهک‌های پایین سنگین‌تر است. مرکز پژوهش‌ها تأکید می‌کند خانواده‌های کم‌درآمد بودجه کمتری به آموزش فرزندان اختصاص می‌دهند و این مسئله می‌تواند خطر ترک تحصیل و فقر آموزشی را افزایش دهد. در شرایطی که هزینه‌های سنگین غذا و مسکن تبدیل به اولین دغدغه خانواده‌ها می‌شود، هزینه‌هایی مانند آموزش و لوازم مورد نیاز آن به تدریج کم‌رنگ‌تر می‌شوند. وضعیتی که قربانیان آن نسل آینده کشور خواهند بود. شما چه تجربه‌ای از گرانی لوازم‌التحریر دارید؟