خودروهای ارزان چینی، زنگ خطر را برای اروپا به صدا درآورد

رشد شتابان برندهای چینی، خودروسازان اروپا را میان کاهش قیمت، واگذاری سهم بازار و درخواست حمایت تجاری قرار داده است. روزهای تیره‌ای برای کارکنان صنعت خودروی اروپا رقم خورده و خبرهای تعدیل نیرو با سرعتی چشمگیر از راه می‌رسند. فولکس‌واگن ۱۰۰ هزار نفر از کارکنانش را کنار می‌گذارد و جگوار لندرور نیز حدود ۱۰ درصد نیروی کار خود را حذف می‌کند. تامین‌کنندگان قطعات هم شرایط دشواری دارند و فشار واردشده تنها به خودروسازان بزرگ محدود نمانده است. به‌گزارش بلومبرگ، مشکلات صنعت خودرو دامنه‌ گسترده‌ای دارد و هزینه‌های بیش‌ازحد، محصولات غیررقابتی، افت تقاضا در چین و جنگ تجاری دونالد ترامپ، همگی سودآوری را تضعیف کرده‌اند. بااین‌حال، رشد پرشتاب فروش برندهای چینی مؤلفه‌ای اثرگذار در بازار خودروی اروپاست که نمی‌توان آن را نادیده گرفت. این روند، خودروسازان باسابقه را ناگزیر می‌کند تا قیمت‌های خود را کاهش دهند یا به واگذاری بخشی از سهم بازار تن دهند. اقدامات گذشته اتحادیه اروپا برای مهار واردات خودروهای چینی بی‌نتیجه بوده است. مادامی که پکن ناترازی‌های گسترده تجاری خود را محدود نکند، دولت‌های اروپایی ناگزیر به افزایش حمایت از خودروسازان بومی خواهند بود. این اقدام باید پیش از نابودی صنعتی انجام گیرد که هنوز شانس نجات آن در اروپا وجود دارد. سیاست‌های حمایت‌گرایانه اقتصادی در ذات خود رویکردی مطلوب محسوب نمی‌شوند و پیش از این نیز بر اهمیت حق انتخاب مصرف‌کنندگان و مزایای بازار رقابتی تأکید شده بود. خودروهای ساخت چین معمولا با برخورداری از کیفیت بالا، ارزش خرید مناسبی در ازای بهای پرداختی ارائه می‌دهند؛ به‌ویژه آنکه اغلب امکانات پیشرفته در آن‌ها به‌صورت پیش‌فرض تعبیه شده است و خریدار ناچار به پرداخت هزینه‌های گزاف برای آپشن‌های جانبی نیست. در این میان، هرچند اعمال تعرفه‌ها می‌تواند از میزان فروش در بازارهای داخلی محافظت کند، اما ضعف خودروسازان اروپایی را در رقابت‌پذیری درون بازارهای بین‌المللی برطرف نخواهد کرد. خودروسازان اروپایی اکنون با جدیت بیشتری هزینه‌ها را کاهش می‌دهند و خودروهای برقی ارزان‌تر خود را روانه‌ بازار می‌کنند. مرسدس بنز حتی خواستار افزایش طول هفته‌ کاری شده، پیشنهادی که در آلمان حامی نیروی کار تقریبا بدعتی تازه به‌شمار می‌رود. تلاش‌های یادشده ضروری‌اند، اما احتمالا کافی نخواهند بود، زیرا هزینه‌های تولید در چین بسیار پایین‌تر باقی مانده‌اند. دستمزد پایین کارگران در چین در کنار صرفه اقتصادی ناشی از تولید انبوه و ساخت داخلی قطعات، مزیت بزرگی برای خودروسازان این کشور ایجاد کرده است؛ صنعتی که هم‌زمان از یارانه‌های دولتی و پایین بودن ارزش پول ملی نیز منتفع می‌شود. از سوی دیگر، افت تقاضای مصرف‌کنندگان داخلی، بزرگ‌ترین بازار خودروی جهان را به میدانی پرتنش با مازاد ظرفیت تولید بدل کرده و همین فشار فروش، شرکت‌هایی مانند بی‌وای‌دی، چری و دیگر رقبا را به گسترش حضور در بازارهای بین‌المللی سوق داده، تا جایی که در حال حاضر درآمد خارجی بی‌وای‌دی از فروش داخلی آن پیشی گرفته است. شرکت‌های آلمانی که به‌واسطه وابستگی به صادرات از جدی‌ترین حامیان تجارت آزاد بودند، اکنون ظاهرا رویکردی منتقدانه‌تر نسبت به رویه‌های تجاری چین در پیش گرفته‌اند. در همین حال، دولت آلمان مشغول تدوین بسته‌ای جامع برای صیانت از صنایع راهبردی است؛ بسته‌ای که احتمالا تعرفه واردات خودروهای هیبریدی چینی را نیز در بر می‌گیرد. طبق گزارش این هفته بلومبرگ، برلین تلاش می‌کند پیش از آغاز مذاکرات ماه اکتبر با پکن، همراه با پاریس زمینه‌ساز شکل‌گیری موضعی یکپارچه در اتحادیه اروپا شود. حتی انجمن صنعت خودروی آلمان نیز در رویکرد مسالمت‌آمیز گذشته‌اش تجدیدنظر می‌کند؛ تغییری که طبق داده‌های ارائه‌شده، احتمالا از کاهش برآورد خسارت خودروسازان این کشور در صورت اقدام تلافی‌جویانه چین ناشی می‌شود. در همین راستا، الیور بلومه مدیرعامل فولکس‌واگن در ماه ژوئیه خواستار برقراری «شرایط رقابتی برابر» در مواجهه با چین شد و واردات خودروهای پلاگین‌هیبریدی به همراه اعطای مشوق‌های «ساخت اروپا» را از اولویت‌هایی دانست که بروکسل باید بر آن‌ها تمرکز کند. هم‌زمان، لابی‌گران ایتالیایی نیز بر اعمال سهمیه‌بندی واردات تأکید دارند تا ورود محصولات چینیِ مازاد بر سقف تعیین‌شده، مشمول تعرفه‌هایی به‌مراتب سنگین‌تر شود. نگرانی اروپایی‌ها قابل‌درک به‌نظر می‌رسد، زیرا برندهای چینی با سرعتی خیره‌کننده در حال گسترش‌اند. طبق داده‌های اشمیت اتوموتیو ریسرچ، سهم محصولات چینی از فروش خودرو در اروپای غربی طی سه‌ماهه‌ دوم به ۱۰.۷ درصد رسید، درحالی‌که سهم آن‌ها در دوره‌ مشابه دو سال قبل تنها ۳.۴ درصد بود. بازار بریتانیا چشم‌اندازی از پیامدهای احتمالی تداوم وضعیت کنونی را به تصویر می‌کشد. کاهش موانع تجاری و وفاداری کمرنگ خریداران به برندهای اروپایی سبب شده از هر شش دستگاه خودروی فروخته‌ شده در بریتانیا، یکی ساخت خودروسازان چینی باشد. در مقطع کنونی، خودروسازانی مانند فولکس‌واگن، استلانتیس و رنو که بر بخش ارزان‌تر بازار تمرکز دارند، همراه برندهای ژاپنی و کره‌ جنوبی بیشترین زیان احتمالی را متحمل خواهند شد. با این‌همه، احتمالا فشار دیر یا زود به خودروسازان پریمیوم مانند بی‌ام‌و و مرسدس بنز نیز می‌رسد. شیائومی که طراحی خودروهایش یادآور محصولات پورشه و فراری است اما قیمت بسیار پایین‌تری دارد، احتمالا از سال آینده فروش محصولات خود را در اروپا -از جمله آلمان- آغاز خواهد کرد. رویکرد اتحادیه اروپا در برابر واردات خودروهای چینی تاکنون در مقایسه با ایالات متحده معتدل‌تر بوده است. در حالی که واشنگتن با ترکیبی از تعرفه‌ها و ضوابط فناورانه عملا راه ورود این خودروها را مسدود کرده، بروکسل هرچند در سال ۲۰۲۴ خودروهای برقی چینی را هدف قرار داد، اما بالاترین نرخ عوارض تکمیلی ۳۵ درصدی آن بسیار کمتر از تعرفه ۱۰۰ درصدی آمریکا بود. آلمان در همان مقطع با مجازات چین مخالفت کرد. خودروسازان چینی نیز راهی برای دورزدن محدودیت یافتند و صادرات خودروهای هیبریدی را به‌شدت افزایش دادند، زیرا چنین محصولاتی تنها مشمول عوارض استاندارد واردات ۱۰ درصدی اتحادیه می‌شوند. پکن ظاهرا پذیرفته که خودروسازانش باید از شدت رقابت بکاهند. دولت چین اوایل ماه جاری دستورالعمل‌های تازه‌ای منتشر کرد و از خودروسازان خواست در بازارهای خارجی از قیمت‌گذاری بیش‌ازحد تهاجمی پرهیز کنند. برندهای چینی با وجود چنین توصیه‌ای، برای ارزان‌تر فروختن نسبت به رقبای محلی نیازی به قیمت‌شکنی و دامپینگ ندارند. شاسی‌بلند بی‌وای‌دی Seal U DM-i پس از اعمال تخفیف سازنده و مشوق‌های فروش دولت آلمان با قیمت حداقل ۲۹٬۵۰۰ یورو (معادل ۳۴ هزار دلار) قابل‌خرید است؛ رقمی که بسیار پایین‌تر از قیمت فهرست حدود ۴۵ هزار یورویی قرار می‌گیرد. اگرچه اختصاص یارانه از سوی برلین به واردات محصولات چینی رویکردی آسیب‌رسان به نظر می‌رسد، اما پیش‌بینی می‌شود اجرای طرحی موسوم به «قانون شتاب‌دهنده صنعتی» تا حدی این تناقض‌های سیاستی را برطرف کند. هرچند جزئیات این طرح هنوز تکمیل نشده است، اما بهره‌مندی خودروسازان از قراردادهای تدارکات دولتی، یارانه‌ها و سایر مشوق‌های مالی به استفاده از قطعات و فرایند مونتاژ بومی مشروط خواهد بود. اگر نتیجه‌ سیاست تازه، ساخت خودروهای بیشتر به‌دست خودروسازان چینی در اروپا و حتی ایجاد سرمایه‌گذاری‌های مشترک با شرکای محلی باشد، سازشی معقول شکل خواهد گرفت. بی‌وای‌دی و چری هم‌اکنون به‌ترتیب مشغول راه‌اندازی کارخانه در مجارستان و اسپانیا هستند. اروپا البته همچنان باید محتاطانه حرکت کند، زیرا تسلط چین بر باتری و عناصر خاکی کمیاب، فضای فراوانی برای اقدام تلافی‌جویانه در اختیار پکن می‌گذارد. بااین‌حال، اگر اروپا اجازه دهد توانمندی‌های صنعتی‌اش از درون تهی شوند، دیگر قادر به بازگرداندنشان نخواهد بود و حتی آلمان نیز به‌تدریج می‌پذیرد که ادامه‌ وضع موجود امکان‌پذیر نیست. دیدگاه خود را درباره‌ حمایت تجاری اروپا از خودروسازان داخلی بنویسید.