ایران روی میز آمریکا و چین؛ ساعت ۶ عصر در نیویورک چه می‌گذرد؟

آمریکا و چین عصر امروز در نیویورک مذاکره می‌کنند؛ ایران، نفت، هرمز و تحریم‌ها در کنار تجارت و هوش مصنوعی روی میز دو قدرت اقتصادی جهان است. ساعت ۶ عصر امروز به وقت تهران، گفت‌وگویی در نیویورک آغاز می‌شود که یک سوی میز آن اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، و سوی دیگر هه لی‌فنگ، معاون نخست‌وزیر چین، قرار دارند. مذاکراتی که در ظاهر ادامه چانه‌زنی اقتصادی دو قدرت بزرگ جهان است، اما این بار یک پرونده دیگر هم به دستور کار آن راه پیدا کرده: ایران. به گزارش زومان، بلومبرگ نوشته است اختلال در بازار انرژی ناشی از جنگ ایران، در کنار تجارت، سرمایه‌گذاری و رقابت بر سر هوش مصنوعی، از محورهای اصلی مذاکرات آمریکا و چین خواهد بود. گفت‌وگوهای نیویورک همچنین مقدمه دیدار دونالد ترامپ و شی جین‌پینگ در ۲۴ سپتامبر در واشنگتن است. مسیر ایران به میز نیویورک از نفت می‌گذرد.چین بزرگ‌ترین خریدار نفت ایران است و دولت آمریکا در مقابل تلاش کرده فشار بر جریان‌های مالی و تجاری مرتبط با تهران را افزایش دهد. همین وضعیت باعث شده رابطه اقتصادی تهران و پکن به یکی از نقاط تماس مستقیم سیاست ایران و چین در واشنگتن تبدیل شود. بلومبرگ گزارش داده است وزارت خزانه‌داری آمریکا فشار بر مؤسسات مالی مرتبط با تجارت ایران را افزایش داده و این وضعیت گمانه‌زنی‌هایی درباره احتمال قرار گرفتن بانک‌های چینی در معرض اقدامات تحریمی ایجاد کرده است. مهم‌تر اینکه بسنت پیش از این نشست گفته است درباره این موضوع با مقام‌های چینی «گفت‌وگوهای خصوصی» داشته و امیدوار است مذاکرات نیویورک به پیشرفت بیشتری منجر شود.بنابراین پرونده ایران در نیویورک صرفاً یکی از موضوعات سیاست خارجی نیست. واشنگتن در حال گفت‌وگو با کشوری است که مهم‌ترین مشتری نفت ایران محسوب می‌شود. اما پکن نیز دلیل اقتصادی مستقیمی برای ورود به این بحث دارد.اختلال در جریان انرژی، واردات نفت چین را تحت فشار قرار داده است. طبق گزارش بلومبرگ، کاهش جریان نفت خام به چین احتمال کاهش فعالیت پالایشگاه‌های مستقل این کشور در هفته‌های آینده را افزایش داده؛ بخشی که حدود یک‌سوم ظرفیت پالایشی چین را در اختیار دارد. جسی مارکس، بنیان‌گذار مؤسسه ریحله و مشاور سابق سیاست خاورمیانه در دولت آمریکا، به بلومبرگ گفته است چین از بازگشایی هرمز منفعت می‌برد، اما اهرم محدودی برای وادار کردن طرف‌ها به تغییر مسیر دارد. به گفته او، هرچه بسته ماندن تنگه طولانی‌تر شود، تحریم‌های آمریکا و اختلال در تجارت منطقه‌ای بیشتر به منافع اقتصادی خود چین در ایران آسیب می‌زند.این همان نقطه‌ای است که پرونده ایران برای دو طرف معنای متفاوت پیدا می‌کند: آمریکا به دنبال افزایش فشار بر تجارت و منابع مالی ایران است؛ چین در سوی دیگر با هزینه اختلال در انرژی و تجارت روبه‌روست. با این حال نباید نشست امروز را به مذاکره‌ای صرفاً درباره ایران تقلیل داد.دو کشور پرونده سنگینی از اختلافات را با خود به نیویورک می‌آورند. آتش‌بس تعرفه‌ای آنها در نوامبر منقضی می‌شود و تلاش برای جلوگیری از دور تازه‌ای از تنش تجاری یکی از اهداف اصلی مذاکرات است. آمریکا و چین همچنین درباره کاهش موانع برخی محصولات انرژی و کشاورزی گفت‌وگو کرده‌اند. در مقابل، عناصر خاکی کمیاب یکی از اهرم‌های مهم پکن است و یک مقام چینی آشنا با برنامه مذاکرات گفته است چین ممکن است مجوزهای بیشتری برای صادرات این مواد صادر کند. تایوان نیز برای پکن اهمیت ویژه‌ای دارد. به گفته همان مقام چینی، مهم‌ترین موضوع چین فروش برنامه‌ریزی‌شده تسلیحات آمریکا به تایوان است. هوش مصنوعی هم به سرعت به خط اختلاف تازه دو کشور تبدیل شده است. واشنگتن دسترسی چین به برخی تراشه‌های پیشرفته را محدود کرده، در حالی که پکن این سیاست‌ها را بخشی از تلاش آمریکا برای مهار پیشرفت فناوری چین می‌داند. بسنت در عین حال گفته است آمریکا آماده گفت‌وگو با چین درباره «ریسک‌های مشترک» هوش مصنوعی و جلوگیری از دوپاره شدن نظام‌های فناوری دو کشور است. نشانه‌های منتشرشده تا پیش از آغاز مذاکرات بیشتر از تلاش برای مدیریت اختلافات حکایت دارد تا حل آنها.وندی کاتلر از مؤسسه سیاست‌گذاری انجمن آسیا به بلومبرگ گفته است هدف فعلی دیگر «تغییر و تقویت» رابطه آمریکا و چین نیست؛ هدف این است که رابطه باثبات بماند، تنش تشدید نشود و آتش‌بس تجاری حاصل‌شده در بوسان حفظ شود. اقتصاددانان بلومبرگ نیز در ارزیابی خود نوشته‌اند هر دو طرف خواهان جلوگیری از شعله‌ور شدن دوباره اختلافات هستند و ادامه ثبات نسبی در روابط محتمل است، هرچند بازسازی دیوار تعرفه‌ای آمریکا همچنان خطر تشدید دوباره تنش را حفظ می‌کند. حتی اعلام تعرفه‌های جدید آمریکا درباره ظرفیت مازاد تولید شرکای تجاری نیز، به گفته افراد آگاه، تا پس از این مذاکرات به تعویق افتاده است. اما درباره ایران هنوز نشانه‌ای از توافق مشخص میان واشنگتن و پکن منتشر نشده است. گزارش بلومبرگ نمی‌گوید چین پذیرفته خرید نفت ایران را کاهش دهد، بانک‌های چینی همکاری خود را متوقف خواهند کرد یا پکن قرار است میان ایران و آمریکا میانجی‌گری کند. آنچه مستند است محدودتر اما مهم است: وزیر خزانه‌داری آمریکا پیش از این درباره ایران با مقام‌های چینی مذاکره خصوصی کرده، اکنون امیدوار است این گفت‌وگوها پیشرفت کند و هم‌زمان هزینه اختلال در هرمز و جریان نفت برای خود چین در حال افزایش است. به همین دلیل شاید مهم‌ترین خبر برای تهران نه صرفاً آن چیزی باشد که ساعت ۶ عصر روی میز گذاشته می‌شود، بلکه چیزی باشد که پس از پایان جلسه درباره آن اعلام می‌شود: آیا ایران فقط یکی از موضوعات گفت‌وگو باقی می‌ماند، یا واشنگتن و پکن درباره نفت، تحریم‌ها و مسیر انرژی به تفاهمی عملی نزدیک شده‌اند؟