جنگ ایران و جست‌وجوی بشکه‌های بعدی؛ غول‌های نفتی به سراغ مناطق تازه می‌روند

نفت گران ناشی از جنگ ایران، ترازنامه شرکت‌های بزرگ نفتی را تقویت کرده است؛ حالا از نامیبیا تا ویتنام، مناطق تازه‌ای برای یافتن بشکه‌های بعدی زیر نظر ق تا چند ماه پیش، شرکت‌های نفتی خود را برای نفت ارزان آماده می‌کردند. انتظار می‌رفت مازاد عرضه، قیمت برنت را در سال ۲۰۲۶ به کمتر از ۶۰ دلار در هر بشکه برساند. جنگ ایران این محاسبه را برهم زد؛ اختلال در تنگه هرمز و حملات به مسیرهای انتقال انرژی، نفت را سه‌رقمی کرد و حالا یک پرسش تازه مقابل صنعت نفت قرار گرفته است: پول حاصل از این جهش قیمت کجا خواهد رفت؟ به گزارش زومان، اکونومیست در تحلیلی تازه می‌نویسد پاسخ ممکن است فقط حساب سهامداران نباشد. اگر قیمت‌های بالا دوام بیاورند، بخشی از این پول می‌تواند به اکتشاف، توسعه میدان‌های تازه و خرید دارایی‌های نفتی سرازیر شود؛ اتفاقی که در سال‌های آینده جغرافیای تولید نفت جهان را گسترده‌تر خواهد کرد. اثر نخست جنگ را می‌توان در ترازنامه شرکت‌ها دید. سهام شرکت‌های نفت و گاز جهان از ابتدای سال در مجموع حدود ۴۰ درصد رشد کرده، در حالی که رشد کل شرکت‌های بورسی حدود ۱۲ درصد بوده است. مجموع سود هفت شرکت بزرگ یکپارچه نفتی غرب به همراه آرامکو نیز در سه‌ماهه دوم امسال به ۹۱ میلیارد دلار رسیده؛ دو برابر یک سال قبل. شرکت‌ها البته هنوز برای خرج کردن این پول عجله نکرده‌اند. تجربه سقوط نفت در میانه دهه ۲۰۱۰ به آنها آموخته است که هر جهش قیمت الزاماً پایدار نیست. پنج غول اکسون‌موبیل، شورون، شل، بی‌پی و توتال‌انرژیز تنها در سه‌ماهه دوم ۳۶ میلیارد دلار، معادل نزدیک به ۲۰ درصد، از بدهی خالص خود کم کرده‌اند. بخش دیگری از درآمد اضافی نیز به سود نقدی و بازخرید سهام اختصاص یافته است.اما اگر نفت برای مدت بیشتری گران بماند، معادله تغییر می‌کند. دلیل فقط پول بیشتر نیست. صنعت نفت با مسئله‌ای قدیمی روبه‌روست: میدان‌ها با گذشت زمان افت تولید پیدا می‌کنند. اکونومیست برای نشان دادن ابعاد مسئله از یک مقایسه قابل‌توجه استفاده می‌کند: افت طبیعی میدان‌های نفتی تقریباً هر دو سال به اندازه کل تولید نفت عربستان سعودی از عرضه جهان کم می‌کند. بنابراین صنعت باید دائماً میدان‌های تازه‌ای پیدا کند تا فقط تولید موجود را حفظ کند. سال‌های کم‌رمق اکتشاف، این کار را دشوارتر کرده است. برآوردهای مورد استناد اکونومیست نشان می‌دهد تولید روزانه نفت و گاز از دارایی‌های موجود ممکن است تا سال ۲۰۴۰ حدود ۳۱ میلیون بشکه کاهش یابد؛ تقریباً یک‌پنجم تولید امروز. وود مکنزی نیز برآورد کرده است حدود ۷۰ شرکت در معرض نصف‌شدن تولید قرار دارند. نفت بالای ۱۰۰ دلار حالا توان مالی بیشتری برای پاسخ به این مشکل در اختیار شرکت‌ها گذاشته است. اینجاست که بخش جالب‌تر داستان آغاز می‌شود. غول‌های نفتی فقط به میدان‌های قدیمی خاورمیانه و آمریکای شمالی نگاه نمی‌کنند. آب‌های عمیق اقیانوس اطلس در سواحل نامیبیا و آفریقای جنوبی به یکی از کانون‌های مورد توجه تبدیل شده است. شرق مدیترانه نیز در این فهرست قرار دارد. در نقاط کمتر اکتشاف‌شده‌ای مانند اروگوئه، ویتنام و پاپوآ گینه نو نیز شرکت‌ها در حال بررسی ظرفیت حوضه‌هایی هستند که هنوز بخش بزرگی از آنها ناشناخته است. از الجزایر تا استرالیا نیز تلاش‌هایی برای استفاده از روش‌هایی مشابه استخراج نفت شیل آمریکا جریان دارد؛ در بخش‌هایی از آسیا هم شرکت‌ها به دنبال افزایش برداشت از میدان‌های قدیمی هستند. روش جست‌وجو نیز تغییر کرده است. به نوشته اکونومیست، شرکت‌های بزرگ در برخی مناطق به جای ورود مستقیم به پروژه‌های پرهزینه، ابتدا محدوده‌های وسیعی را در اختیار می‌گیرند و با ابزارهای هوش مصنوعی داده‌های آنها را بررسی می‌کنند تا نقاط امیدوارکننده برای حفاری را پیدا کنند. این روند هنوز به معنای آغاز یک موج قطعی سرمایه‌گذاری نیست. بودجه اکتشاف شرکت‌های بزرگ هنوز جهش نکرده است. اما نشانه‌ها می‌گویند آنها در حال آماده‌کردن گزینه‌های بعدی هستند. برای شرکتی که نمی‌خواهد سال‌ها منتظر نتیجه حفاری اکتشافی بماند، راه دیگری هم وجود دارد: خرید ذخایری که دیگران قبلاً پیدا کرده‌اند. بازار خرید و ادغام شرکت‌های نفتی پس از شروعی آرام در سال جاری، دوباره فعال‌تر شده است. طبق گزارش اکونومیست، تنها در دو ماه گذشته شش معامله نفتی با ارزش بیش از یک میلیارد دلار اعلام شده است. ترازنامه سالم‌تر شرکت‌های بزرگ، انجام چنین خریدهایی را آسان‌تر می‌کند. شرکت‌های سرمایه‌گذاری، معامله‌گران بزرگ کالا و خریداران آسیایی از جمله ژاپنی‌ها نیز در جست‌وجوی منابعی خارج از خلیج فارس هستند. جنگ ایران یک‌شبه نامیبیا، اروگوئه یا ویتنام را به مناطق نفتی تبدیل نکرده است؛ بسیاری از فعالیت‌های اکتشافی در این مناطق پیش از جنگ آغاز شده بودند. آنچه تغییر کرده، اقتصاد این جست‌وجوست. نفت گران‌تر، پول بیشتری در اختیار شرکت‌ها قرار داده و آشفتگی خاورمیانه نیز ارزش داشتن منابع پراکنده در نقاط مختلف جهان را بیشتر کرده است. تناقض ماجرا همین‌جاست: بحرانی که امروز عرضه نفت جهان را محدود کرده و قیمت‌ها را بالا برده، ممکن است سرمایه لازم برای یافتن عرضه فردا را فراهم کند. اگر این پول سرانجام از ترازنامه‌ها به حفاری و خرید میدان‌ها منتقل شود، یکی از آثار ماندگار جنگ ایران شاید نه فقط نفت گران‌تر، بلکه ظهور نقاط تازه‌ای روی جغرافیای تولید نفت جهان باشد. منبع: اکونومیست، ۱۳ سپتامبر ۲۰۲۶