قبض ۷ میلیارد دلاری گاز!

جنگ، قبض گاز آسیا را میلیاردها دلار گران‌تر کرد؛ حالا کشورهایی که به ال‌ان‌جی پناه برده بودند، می‌پرسند: وقت خداحافظی با گاز رسیده؟ کشوری را تصور کنید که برای تأمین انرژی کشورتان روی گاز طبیعی مایع حساب کرده‌ اما ناگهان یکی از مهم‌ترین مسیرهای تأمین مختل می‌شود و هزینه خریدش بیش از دو برابر بالا می‌رود. این همان اتفاقی است که حالا برای بخشی از آسیا افتاده است. بلومبرگ می‌نویسد در پی جنگ آمریکا و ایران، صادرات ال‌ان‌جی قطر از مسیر تنگه هرمز از اواخر فوریه تقریباً متوقف شده است. قطر پیش از جنگ حدود ۲۰ درصد ال‌ان‌جی جهان را تأمین می‌کرد و اختلال در عرضه آن، خریداران آسیایی را ناچار کرده به بازار نقدی بروند؛ جایی که قیمت‌ها بسیار بالاتر است. هند، پاکستان، بنگلادش، تایلند و ویتنام از آغاز جنگ تاکنون برای خرید ال‌ان‌جی در بازار نقدی ۷.۴ میلیارد دلار هزینه کرده‌اند. همین مقدار گاز در مدت مشابه سال گذشته، اگر از طریق قراردادهای بلندمدت تأمین می‌شد، حدود ۳.۱ میلیارد دلار هزینه داشت. یعنی شوک هرمز، هزینه تأمین این حجم از گاز را بیش از دو برابر کرده است. این اتفاق یک سؤال اساسی برای کشورهای آسیایی ساخته: اگر ال‌ان‌جی با هر بحران ژئوپلیتیک گران یا کمیاب شود، تا چه اندازه می‌توان روی آن به‌عنوان یک منبع مطمئن انرژی حساب کرد؟ این نگرانی تازه هم نیست. جنگ روسیه و اوکراین نیز چند سال قبل بازار گاز را با کمبود و جهش قیمت روبه‌رو کرده بود. حالا بحران هرمز دومین هشدار بزرگ در فاصله چند سال است. کشورها فعلاً نمی‌توانند یک‌شبه ال‌ان‌جی را کنار بگذارند؛ قطع ناگهانی گاز می‌تواند به کمبود برق و خاموشی منجر شود. اما برای بلندمدت، گزینه‌های دیگری روی میز آمده‌اند: خورشید و باد، انرژی هسته‌ای، تولید داخلی گاز، خطوط لوله و حتی زغال‌سنگ. کاهش بیش از ۳۰ درصدی هزینه باتری‌ها طی چهار سال گذشته نیز انرژی خورشیدی را جذاب‌تر کرده است. پاکستان که زمانی یکی از بازارهای رو‌به‌رشد ال‌ان‌جی محسوب می‌شد، ممکن است سرمایه‌گذاری در برق خورشیدی و برق‌آبی را افزایش دهد. بنگلادش نیز پس از صرف بیش از ۲ میلیارد دلار برای جایگزینی ال‌ان‌جی قطر، برای نصب پنل‌های خورشیدی مشوق در نظر گرفته است. تایلند هم هدف‌گذاری کرده تا سال ۲۰۵۰ حداقل ۶۵ درصد برق خود را از منابع تجدیدپذیر تأمین کند؛ مسیری که می‌تواند سهم گاز را کاهش دهد. اما همه جایگزین‌ها پاک نیستند. در ویتنام و فیلیپین احتمال بازگشت بیشتر به زغال‌سنگ وجود دارد. آژانس بین‌المللی انرژی انتظار دارد مصرف این آلاینده‌ترین سوخت فسیلی امسال به رکورد تازه‌ای برسد؛ هم قیمت بالای گاز و هم افزایش تقاضای برق در اثر ال‌نینو در این روند نقش دارند. هم‌زمان، خریداران به دنبال تأمین‌کنندگان دیگری به‌جز قطر هستند. طبق نظرسنجی مک‌کینزی، حدود ۸۰ درصد خریداران ال‌ان‌جی قصد دارند استراتژی تأمین خود را تغییر دهند و تنوع جغرافیایی را در اولویت قرار دهند. پروژه‌های نزدیک‌تر به آسیا در پاپوآ گینه نو و همچنین تولیدکنندگان آمریکا و کانادا می‌توانند از این تغییر سود ببرند. تا پیش از این، صنعت انرژی انتظار داشت تقاضای جهانی ال‌ان‌جی تا سال ۲۰۵۰ با محوریت جنوب و جنوب‌شرقی آسیا به‌شدت رشد کند. اما حالا یک سؤال جدی‌تر مطرح شده است: وقتی دو بحران ژئوپلیتیک در چند سال، گاز را به کالایی گران و پرریسک تبدیل کرده‌اند، آیا آسیا همچنان آینده انرژی خود را روی ال‌ان‌جی بنا خواهد کرد؟