الگوی سرطان گوارشی در ایران تغییر کرد؛ زنگ خطر جدی برای ایرانی‌ها

۶۰ درصد بزرگسالان ایرانی با اضافه‌وزن و چاقی مواجه‌اند؛ هم‌زمان الگوی سرطان‌های گوارشی تغییر کرده و سرطان کبد و روده بزرگ رو به افزایش است. اگر تصور می‌کنید عوامل سرطان‌های گوارشی در ایران همان الگوی سال‌های گذشته را دارند، داده‌های تازه تصویر متفاوتی نشان می‌دهد. کامران باقری لنکرانی، وزیر اسبق بهداشت و متخصص گوارش و کبد، می‌گوید افزایش سن جمعیت، تغییرات اقلیمی و تغییر سبک زندگی در افزایش موارد سرطان نقش دارند و اکنون حدود ۶۰ درصد بزرگسالان ایران با اضافه‌وزن و چاقی مواجه‌اند؛ عاملی که خود یکی از عوامل خطر سرطان است. اما تغییر فقط به تعداد مبتلایان محدود نمی‌شود؛ الگوی سرطان‌ها نیز در حال تغییر است. به گفته باقری، مهم‌ترین عامل خطر سرطان معده در گذشته عفونت هلیکوباکتر پیلوری بود. در مقطعی بیش از ۹۵ درصد افراد در ایران به این عفونت مبتلا بودند، اما اکنون شیوع آن به حدود ۵۰ درصد رسیده است. با کاهش این عفونت، انتظار می‌رود سرطان‌های مرتبط با آن نیز کمتر شوند؛ اما در مقابل، سهم سرطان‌های معده‌ای که ارتباطی با هلیکوباکتر ندارند، در حال افزایش است. در مورد سرطان کبد نیز الگو تغییر کرده است. اگر در گذشته بخش قابل‌توجهی از این سرطان‌ها با هپاتیت، به‌ویژه هپاتیت B، ارتباط داشتند، اکنون سرطان‌های مرتبط با کبد چرب تشخیص‌داده‌نشده سهم بیشتری پیدا کرده‌اند و سرطان کبد با سرعت در حال افزایش است. مصرف دخانیات، الکل، غذاهای فرآوری‌شده، فست‌فود و نوشابه‌های گازدار از عوامل افزایش‌دهنده خطر تومورهای گوارشی، به‌ویژه سرطان روده بزرگ، عنوان شده‌اند. شیوع رفلاکس معده نیز در استان‌های مختلف بین ۱۵ تا ۴۵ درصد گزارش شده که با عادات غذایی نامناسب ارتباط دارد. سیدموید علویان، رئیس انجمن مطالعات بیماری‌های کبدی ایران، نیز بر اهمیت نحوه نگهداری و پخت غذا، کنترل وزن، مصرف قند و خواب تأکید کرده است. در کنار این مسائل، محمد رئیس‌زاده، رئیس‌کل سازمان نظام پزشکی، از چالش دیگری در نظام سلامت گفته است: میانگین اقلام دارویی در نسخه‌ها بالاتر از استاندارد جهانی است و هم‌زمان اقتصاد سلامت با پیشرفت پزشکی کشور همگام نشده است. به گفته او، تأخیر در پرداخت بیمه‌ها نیز فشار بیشتری بر نظام سلامت وارد کرده است.