تهران

قیمت بلیت هواپیما در مسیر تهران-مشهد از ۱۱ میلیون تومان عبور کرد؛ اما پشت پرده این افزایش چیست؟ به گزارش زومان، قیمت بلیت هواپیما طی هفته اخیر افزایش چشمگیری را تجربه کرده است. در یکی از پرترددترین مسیرهای هوایی کشور، یعنی تهران-مشهد، یک رقم بیش از همه جلب توجه می‌کند: بلیت‌هایی که از مرز ۱۱ میلیون تومان عبور کرده‌اند. بررسی زومان نشان می‌دهد موج افزایش قیمت تنها به مسیر مشهد محدود نمی‌شود. پروازهای قشم و بندرعباس نیز در بالاترین سطوح قیمتی بازار قرار گرفته‌اند و مسیرهایی مانند مشهد و شیراز در رده‌های بعدی دیده می‌شوند. مشاهده این الگو در چند مقصد پرتقاضا نشان می‌دهد جهش اخیر را نمی‌توان صرفاً به شرایط یک مسیر نسبت داد. اما پشت پرده این افزایش قیمت چیست؟ بررسی‌ها نشان می‌دهد افزایش قیمت در این مسیر فقط نتیجه بالا رفتن تقاضا نیست؛ بلکه پشت این جهش، زنجیره‌ای از هزینه‌های جدید قرار دارد؛ از گرانی سوخت گرفته تا هزینه‌های ارزی و کاهش تعداد هواپیماهای فعال؛ عواملی که در کنار هم باعث شده‌اند صندلی پرواز گران‌تر شود. یکی از مهم‌ترین تغییرات در ساختار هزینه‌ای ایرلاین‌ها، افزایش نرخ سوخت هواپیماست. براساس آنچه در بودجه ۱۴۰۵ تعیین شده، قیمت سوخت جت معادل ۶۰ درصد نرخ خرید پالایشگاه محاسبه می‌شود؛ رقمی که از حدود ۱۱ هزار تومان در سال گذشته به نزدیک ۳۴ هزار تومان در سال جاری رسیده است؛ یعنی افزایشی بیش از ۲۰۰ درصدی. این تغییر برای صنعت هوانوردی اهمیت زیادی دارد؛ چرا که سوخت یکی از بزرگ‌ترین هزینه‌های عملیاتی هر پرواز است. افزایش نرخ سوخت به شکل هزینه انجام پرواز را بالا می‌برد و در شرایطی که امکان افزایش سریع تعداد پروازها محدود است، فشار هزینه‌ای خود را بیشتر در مسیرهای پرتردد و پرتقاضا نشان می‌دهد. اما فشار هزینه‌ای ایرلاین‌ها فقط از سمت سوخت نیست. صنعت هوانوردی به‌دلیل وابستگی گسترده به قطعات، تعمیرات، خدمات فنی و نگهداری هواپیما، یکی از بخش‌هایی است که بیشترین تأثیر را از نوسانات ارزی می‌پذیرد. بخش قابل‌توجهی از زنجیره تأمین این صنعت خارج از کشور قرار دارد و هر افزایش در هزینه‌های ارزی، با فاصله‌ای کوتاه به هزینه عملیاتی شرکت‌های هواپیمایی منتقل می‌شود. در چنین شرایطی، حتی اگر قیمت سوخت ثابت بماند، افزایش هزینه‌های دلاری می‌تواند حاشیه سود ایرلاین‌ها را تحت فشار قرار دهد و در نهایت خود را در نرخ بلیت نشان دهد. در کنار رشد هزینه‌ها، صنعت هوانوردی ایران با یک چالش قدیمی‌تر هم روبه‌رو است: محدودیت ناوگان. پس از آسیب‌های واردشده به صنعت هوانوردی در جریان جنگ، تعداد هواپیماهای فعال با فشار بیشتری مواجه شده است. فرزانه صادق وزیر راه و شهرسازی نیز در نشست خبری ۲۶ مرداد با ارائه آماری از خسارت جنگ، ضمن تایید این موضوع، گفت: «حدود ۱۰۰ فروند هواپیما در جنگ آسیب دیدند که شدت آسیب‌ها از درصد جزئی تا انهدام کامل متغیر بود؛ از این میان ۸ فروند هواپیمای عملیاتی به‌طور کامل منهدم شدند.» مرتضی دهقان مدیرعامل شرکت فرودگاه‌ها نیز امروز در جدیدترین آمار ارائه شده، اعلام کرد که در جریان جنگ ۲۷ فرودگاه کشور در سطوح مختلف آسیب دیدند. نتیجه این وضعیت، کاهش ظرفیت پروازهاست؛ یعنی تعداد صندلی‌های موجود کمتر شده، در حالی که تقاضای سفر همچنان پابرجاست. برخی فعالان صنعت این شرایط را به «اتوبوسی شدن» پروازها تشبیه می‌کنند؛ به این معنا که یک هواپیما مجبور است در طول روز چند مسیر مختلف را پوشش دهد و امکان افزایش سریع تعداد پروازها وجود ندارد. از سوی دیگر، در بازار داخلی، ایرلاین‌های بزرگ به‌دلیل سهم بالاتر از پروازها و دسترسی گسترده‌تر به بازار، معمولاً نقش مهمی در شکل‌گیری سطح عمومی قیمت‌ها دارند. وقتی شرکتی مانند ماهان نرخ‌های خود را تغییر می‌دهد، سایر شرکت‌ها نیز اغلب قیمت‌گذاری خود را با آن مقایسه و تعدیل می‌کنند. به همین دلیل، تصمیم چند ایرلاین بزرگ می‌تواند در مدت کوتاهی به کل بازار سرایت کند و مسیر قیمت بلیت را تغییر دهد.