بررسی جدید واشنگتن‌پست از حمله مرگبار کوهستک

واشنگتن‌پست با تصاویر ماهواره‌ای و ویدئوها ماجرای اصابت بمب آمریکا به یک جشن عروسی آن‌هم ۱۳۴ متر دورتر از هدف را بررسی کرد. پنتاگون مدعی شده در حال بررسی اصابت مرگبار موشک به یک خانه است که محل برگزاری جشن عروسی در جنوب ایران بود. واشنگتن‌پست به نقل از فردی مطلع از این عملیات می‌نویسد شش بمب توسط جنگنده‌های نیروی دریایی آمریکا برای هدف قرار دادن یک مجتمع ارتباطی در شهر ساحلی کوهستک پرتاب شدند؛ اما یکی از بمب‌ها از مسیر خود منحرف شد. این حمله بخشی از موج گسترده حملات آمریکا در جنوب ایران در روز سه‌شنبه بود؛ حملاتی که مقام‌های آمریکایی آنها را واکنشی به افزایش تهدیدها علیه نیروهای این کشور و کشتی‌های تجاری توصیف کرده‌اند. در این گزارش آمده که هدف اصلی در کوهستک، یک مجتمع ارتباطی بود که شامل برجی و ساختمانی کوچک در پای آن می‌شد. این مجموعه در یک منطقه غیرنظامی قرار داشت، اما به گفته فرد مطلع، بخشی از آن احتمالاً توسط نیروهای ایرانی برای انجام عملیات مورد استفاده قرار می‌گرفت. شش بمب در مسیری فشرده به سمت برج حرکت کردند و پنج بمب به محل هدف اصابت کردند. اما یکی از آنها از مسیر منحرف شد. تصاویر بررسی‌شده توسط واشنگتن‌پست نشان می‌دهد انفجار به سقف خانه‌ای در فاصله حدود ۴۴۰ فوت، معادل ۱۳۴ متر، از برج اصابت کرده است. علی جعفریان، معاون وزیر بهداشت ایران، اعلام کرد در این حادثه دست‌کم دو زن و دو کودک چهار و ۱۶ ساله کشته شده‌اند و بیش از ۹۰ نفر نیز زخمی شده‌اند. واشنگتن‌پست نتوانسته این آمار را به‌طور مستقل تأیید کند. واشنگتن پست مدعی شده نکته قابل توجه این است که این اشتباه پس از یک فرآیند چندلایه برای انتخاب و تأیید هدف رخ داده است؛ فرآیندی که به گفته فرد مطلع، برای کاهش خطر آسیب به غیرنظامیان طراحی شده بود و شامل بررسی چندباره موقعیت هدف می‌شد. جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، روز پنجشنبه در پاسخ به پرسشی درباره این حمله گفت که دولت در حال بررسی حادثه است، زیرا برای آمریکا مهم است که بداند چه اتفاقی افتاده است. فرماندهی مرکزی آمریکا، یا سنتکام، نیز اعلام کرد از گزارش‌های مربوط به تلفات غیرنظامیان مطلع است و در حال بررسی آنهاست، اما جزئیات بیشتری ارائه نکرد. در عین حال، مقام‌های آمریکایی یک ادعای دیگری را هم بررسی کرده‌اند: اینکه انفجار ناشی از سقوط یک موشک پدافندی ایران بوده باشد. با این حال، فرد مطلع و کارشناسان تسلیحات این احتمال را بسیار بعید دانسته‌اند. فرد مطلع همچنین گفت برج تنها هدف تعیین‌شده برای حمله در کوهستک بوده است. به این ترتیب، احتمال اینکه خانه عمداً هدف قرار گرفته یا با هدف دیگری اشتباه گرفته شده باشد، منتفی دانسته می‌شود. واشنگتن‌پست برای تعیین محل دقیق حادثه، تصاویر و ویدئوهای منتشرشده از شب حمله و پیامدهای آن را بررسی و راستی‌آزمایی کرده است. این حادثه در حالی رخ داده که طی جنگ شش‌ماهه، فهرست حملات آمریکا با تلفات غیرنظامی در ایران رو به افزایش بوده است. این جنگ اکنون وارد یک آتش‌بس شکننده شده، اما حملات پراکنده همچنان ادامه دارد. دولت ترامپ نگرانی‌های مطرح‌شده از سوی برخی قانون‌گذاران و گروه‌های حقوق بشری درباره رعایت نشدن ملاحظات مربوط به غیرنظامیان را رد کرده است. این گروه‌ها معتقدند حملات هوایی که بدون توجه کافی به افراد و ساختمان‌های اطراف اهداف نظامی انجام شوند، می‌توانند ناقض قوانین بین‌المللی باشند. پنتاگون نیز بخش بزرگی از دفتری را که بر کاهش آسیب به غیرنظامیان تمرکز داشت، منحل کرده و برخی کارکنان مسئول بررسی چنین حوادثی را به بخش‌های دیگری منتقل کرده است. این نخستین مورد مشابه در جریان جنگ نیست. در روزهای ابتدایی جنگ در ماه فوریه، یک حمله هوایی آمریکا به یک مجتمع نظامی ایران به مدرسه‌ای در نزدیکی آن اصابت کرد و طبق گزارش رسانه‌های دولتی ایران، دست‌کم ۱۷۵ نفر، که بسیاری از آنها کودک بودند، قربانی شدند. واشنگتن‌پست پیش‌تر گزارش داده بود که آن حادثه ناشی از استفاده از اطلاعات قدیمی در فرآیند هدف‌گیری بوده است. ویدئویی که هلال‌احمر ایران از شب حمله به مراسم عروسی منتشر کرد، افرادی را نشان می‌داد که با چراغ‌قوه میان ساختمان‌های آسیب‌دیده حرکت می‌کردند. نیروهای امدادی نیز ظاهراً تلاش می‌کردند آتش را با شلنگ خاموش کنند. اما سؤال اصلی همچنان باقی است: چرا بمب آمریکایی از هدف خود منحرف شد؟ کارشناسان می‌گویند مهمات هدایت‌شونده به قابلیت‌های دقیقی مانند مختصات GPS متکی هستند و معمولاً به هدف تعیین‌شده اصابت می‌کنند. انحراف از مسیر نادر است و می‌تواند ناشی از اطلاعات نادرست، خطای انسانی یا نقص فنی خود سلاح باشد. به گفته فرد مطلع، مهمات استفاده‌شده برای حمله به برج، بمب‌های سرشی آمریکایی موسوم به JSOW بودند. یکی از گونه‌های این سلاح به کلاهکی ۵۰۰ پوندی مجهز است. ترور بال، تحلیلگر فنی تسلیحات، گفت بقایای نشان‌داده‌شده در تصاویر یک شبکه خبری دولتی ایران با بخش‌هایی از باله انتهایی و بدنه JSOW مطابقت دارد؛ هرچند واشنگتن‌پست نتوانسته به‌طور مستقل تأیید کند که این قطعات از محل حادثه جمع‌آوری شده‌اند. بال همچنین با بررسی شکل گودال انفجار و پراکندگی ترکش‌ها در ساختمان و بناهای اطراف، گفت شواهد با مهماتی سازگار است که مستقیماً روی سقف یا درست بالای آن منفجر شده‌اند. او احتمال سقوط یک موشک پدافندی ایران یا انفجار یک انبار مهمات در نزدیکی خانه را رد کرد، زیرا در چنین شرایطی الگوی تخریب و آثار ترکش‌ها باید تفاوت محسوسی با آنچه در تصاویر دیده می‌شود داشته باشد. مارک کانسیان، مشاور ارشد مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی، گفت JSOW می‌تواند در مسیر حرکت به سمت هدف به‌صورت دستی به‌روزرسانی شود و ممکن است این بمب هنگام تلاش برای اصابت به بخش باریکی از برج، از مسیر خود منحرف شده باشد. او همچنین گفت بعید است اختلال الکترونیکی یا پارازیت به‌تنهایی بتواند مسیر این مهمات را مختل کند، زیرا JSOW از سامانه‌های هدایت مکمل استفاده می‌کند. اکنون تحقیقات پنتاگون باید به یک پرسش کلیدی پاسخ دهد: اگر برج ارتباطی تنها هدف حمله در کوهستک بوده، چه عاملی باعث شد یک بمب هدایت‌شونده از مسیر خود خارج شود و به خانه‌ای در فاصله ۱۳۴ متری اصابت کند؛ خانه‌ای که در آن یک جشن عروسی در جریان بود؟