چه میزان نفت از تنگه هرمز عبور می‌کند؟ چرا آمارها با ادعاهای آمریکا همخوانی ندارد؟

در حالی که کاخ سفید مدعی کنترل کامل بر تنگه هرمز و اسکورت ده‌ها کشتی نفتکش در روز است، داده‌های ماهواره‌ای و سامانه‌های بین‌المللی ردیابی دریانوردی، روایتی کاملا متفاوت را به تصویر می‌کشند. به گزارش به نقل از میدل ایست آی، تنگه هرمز، حیاتی‌ترین شاهراه ترانزیت انرژی در خلیج فارس که در شرایط عادی گذرگاه یک‌پنجم نفت و گاز مایع مصرفی جهان به شمار می‌رود، اکنون به کانون یک جنگ تبلیغاتی و راهبردی تمام‌عیار میان واشنگتن و تهران تبدیل شده است. در پس‌زمینه تنش‌ها و درگیری‌های شش‌ماهه اخیر میان آمریکا، اسرائیل و ایران، خطوط کشتیرانی با اختلالاتی بی‌سابقه روبه‌رو شده‌اند. ادعای واشنگتن: اسکورت کاروان‌ها و ادعای «تسلط کامل» مقام‌های ارشد آمریکایی طی روزهای اخیر تلاش کرده‌اند وضعیت عبور و مرور در تنگه هرمز را عادی و رو به رشد توصیف کنند. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، علنا مدعی شد که ایالات متحده «کنترل کامل» تنگه هرمز را به دست گرفته و ناوگان دریایی این کشور هر شب حدود ۳۰ کشتی تجاری را برای عبور از تنگه اسکورت می‌کند. بیشتر بخوانید: هم‌زمان، دو مقام آمریکایی به شبکه سی‌ان‌ان گفتند تنها در روز سه‌شنبه، ۴۰ فروند کشتی تجاری حامل حدود ۱۸ میلیون بشکه نفت تحت چتر حمایتی ارتش آمریکا از هرمز عبور کرده‌اند؛ آماری که اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، نیز آن را تقویت کرد و مدعی شد جریان عبور روزانه نفت از هرمز به ارقامی بین ۱۵ تا ۱۷ میلیون بشکه رسیده است. این اظهارات در پی ادعای دریاسالار برد کوپر، فرمانده سنتکام، مبنی بر پاک‌سازی کامل معابر کشتیرانی از مین‌های دریایی مطرح شد؛ در حالی که پیش از بحران کنونی روزانه ۱۰۰ کشتی و ۲۰ میلیون بشکه نفت از این مسیر جابه‌جا می‌شد. حاکمیت دریایی تهران و خطرات مسیرهای غیرقانونی در نقطه مقابل، مقام‌های نظامی و سیاسی ایران با رد ادعای آمریکا، بر حفظ سیطره میدانی خود بر این آبراه تأکید دارند. محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، اگرچه عبور گزینشی برخی شناورها را رد نکرد، اما تصریح کرد که کنترل واقعی تنگه همچنان در دستان نیروهای ایرانی است. او هشدار داد واشنگتن با دادن «تضمین‌های دروغین امنیتی»، کشتی‌ها را به سمت کریدورهای پرخطر جنوبی هدایت می‌کند. عملیاتی شدن این هشدارها اندکی بعد با بیانیه سپاه پاسداران همراه شد که از برخورد دو نفتکش با مین در حین عبور از مسیرهای غیرمجاز خبر داد. هم‌زمان عربستان سعودی نیز مدعی هدف قرار گرفتن یک نفتکش این کشور و کشته شدن دو ملوان فیلیپینی شد؛ رویدادهایی که نشان داد تردد از این آبراه هرگز به مرحله امن و باثبات نرسیده است. تناقض آماری؛ داده‌های بین‌المللی چه می‌گویند؟ برخلاف گزارش‌های رسمی کاخ سفید، مؤسسات معتبر ردیابی دریانوردی آمارهای به مراتب پایین‌تری را ثبت کرده‌اند: - داده‌های مؤسسه کپلر (Kpler): ثبت تنها ۵ کشتی در روز دوشنبه، ۱۱ کشتی در روز سه‌شنبه و ۶ کشتی در روز چهارشنبه، با میانگین ده‌روزه حدود ۱۳ شناور در روز. - گزارش لویدز لیست (Lloyd’s List): ثبت میانگین روزانه حدود ۱۲ کشتی در اواخر اوت، رقمی که فاصله فاحشی با ادعای واشنگتن مبنی بر عبور ۴۰ کشتی در یک روز دارد. - شاخص‌های PortWatch: کاهش میانگین تردد به حدود هفت فروند در روز در مقایسه با دوران پیش از بحران. ریشه این اختلاف فاحش در کجاست؟ تحلیلگران دریایی این شکاف آماری را ناشی از دو عامل کلیدی می‌دانند: نخست، تفاوت در معیارهای سنجش؛ نهادهایی مانند لویدز لیست تنها کشتی‌های تجاری و غول‌پیکر بالای ۱۰ هزار تن را محاسبه می‌کنند، در حالی که شمارش فرماندهی آمریکا احتمالا شناورهای کوچک، یدک‌کش‌ها و قایق‌های پشتیبانی را نیز در بر می‌گیرد. عامل دوم، پدیده «تردد تاریک» و خاموش کردن سامانه‌های شناسایی خودکار توسط نفتکش‌ها برای فرار از شناسایی و حملات احتمالی است که از طریق رادارهای ماهواره‌ای و پروازهای شناسایی ارتش آمریکا قابل رؤیت هستند.