ونس: پایان جنگ را از ایران بپرسید

از بامداد پنجشنبه ۱۲ شهریور، جنگ ایران و آمریکا وارد مرحله‌ای تازه شد؛ از خیبرشکن و حملات متقابل تا هرمز، کویت و بازار نفت. بامداد پنجشنبه ۱۲ شهریور در حالی به صبح رسید که دور تازه درگیری ایران و آمریکا دیگر فقط با شمار حملات سنجیده نمی‌شود. در تنگه هرمز، یکی از مهم‌ترین مسیرهای انرژی جهان، رفت‌وآمد کشتی‌ها به‌شدت کاهش یافته و تازه‌ترین داده‌ها از عبور تنها شش کشتی کالایی در روز چهارشنبه حکایت دارد؛ کمتر از نصف میانگین روزهای اخیر. هم‌زمان، فشار برای بازگشایی مسیر کشتیرانی بالا گرفته و استرالیا محدودیت عبور از هرمز را «غیرقابل قبول» خوانده است. در خشکی و آسمان هم جنگ آرام نگرفته است. دونالد ترامپ از آمادگی آمریکا برای حملات بیشتر گفته، ایران حملات موشکی علیه اهداف مرتبط با آمریکا در منطقه انجام داده و کویت اعلام کرده پدافند هوایی این کشور با حملات موشکی و پهپادی منتسب به ایران مقابله کرده است. در جنوب لبنان نیز تحرکات نظامی اسرائیل ادامه دارد. از بامداد تا صبح پنجشنبه، هرمز بیش از پیش به نقطه اتصال جنگ نظامی با فشار بر تجارت، انرژی و کشورهای منطقه تبدیل شده است. جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، گفت واشنگتن در حال بررسی حمله هوایی‌ای است که مقام‌های ایرانی می‌گویند یک مراسم عروسی در جنوب ایران را هدف قرار داده است. به گزارش رویترز، ونس در جمع خبرنگاران گفت: «در حال بررسی آن هستیم، چون برایمان اهمیت دارد و می‌خواهیم بدانیم چه اتفاقی افتاده است.» او افزود اگر ارتش آمریکا مرتکب اشتباه شود، از آن درس خواهد گرفت. ارتش آمریکا پیش‌تر گفته بود غیرنظامیان را هدف قرار نمی‌دهد جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، در اظهاراتی درباره چشم‌انداز پایان جنگ با ایران گفت در حال حاضر «هیچ عملیات رزمی عمده‌ای» در جریان نیست و حملات آمریکا را در چارچوب تلاش برای حفظ امنیت و باز نگه داشتن تنگه هرمز برای کشتیرانی تجاری توصیف کرد. به گزارش الجزیره، ونس در پاسخ به پرسشی درباره زمان پایان جنگ گفت خبرنگاران باید این سؤال را «از ایران بپرسند». با این حال، او تأکید کرد که همه گزینه‌ها برای اقدامات بعدی واشنگتن، از «فشار اقتصادی و نظامی» تا «فشار دیپلماتیک و اقدامات مخفیانه»، همچنان روی میز است. معاون رئیس‌جمهور آمریکا همچنین گفت واشنگتن تا زمانی که به گفته او حملات ایران به کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز متوقف نشود، قصد مذاکره با تهران را ندارد. اظهارات ونس در حالی مطرح می‌شود که روزیلند جردن، خبرنگار الجزیره در واشنگتن، می‌گوید گزارش‌هایی در آمریکا درباره احتمال کاهش سطح عملیات نظامی یا حرکت دولت به سمت اعلام پایان جنگ منتشر شده است؛ موضوعی که با نگرانی دولت از نارضایتی افکار عمومی و نزدیک شدن انتخابات میان‌دوره‌ای نوامبر پیوند خورده است. زیاد داوود، اقتصاددان ارشد بازارهای نوظهور بلومبرگ اکونومیکس، توافق نفتی جدید آمریکا و ونزوئلا را با تجربه کودتای ۲۸ مرداد و مناقشه بر سر نفت ایران مقایسه کرده است. داوود با اشاره به نقش آمریکا و بریتانیا در سرنگونی دولت محمد مصدق پس از ملی‌شدن صنعت نفت، هشدار داده است که توافق جدید واشنگتن با کاراکاس نیز ممکن است در بلندمدت به تقویت ملی‌گرایی و احساسات ضدآمریکایی در ونزوئلا منجر شود. بر اساس توافق تازه، آمریکا حقوق گسترده‌ای در پروژه‌های نفتی ونزوئلا به دست آورده و امتیاز بهره‌برداری از ۱۷ میدان نفتی نیز برای ۱۰۰ سال واگذار شده است. به نوشته بلومبرگ، چنین ترتیبی ممکن است به‌جای تثبیت نفوذ بلندمدت آمریکا، زمینه واکنشی سیاسی شبیه میراث ۲۸ مرداد در ایران را فراهم کند. جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، از کاخ سفید اعلام کرد که اقدامات نظامی واشینگتن علیه تهران با هدف جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای انجام می‌شود. وی تأکید کرد که حفاظت از کشتی‌های تجاری برای پیشگیری از وقوع بحران انرژی در سطح جهان، اولویت دیگر این اقدامات است. ونس با اشاره به عبور حدود ۱۵ میلیون بشکه نفت از این آبراه حیاتی در روز گذشته، افزود که به دلیل رهبری رئیس‌جمهور و عملکرد ارتش، از بحران انرژی جلوگیری شده است. وی همچنین خاطرنشان کرد که با وجود نبود کانال‌های دیپلماتیک با تهران، عملیات رزمی گسترده‌ای در جریان نیست و واشینگتن ابزارهای زیادی در اختیار دارد. جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، گفت واشنگتن بر این باور است که توانایی ایران برای کنترل تردد در تنگه هرمز در حال کاهش است. ونس مدعی شد کنترل ایران بر تنگه هرمز «عملا از بین رفته» و این اهرم برای تهران در حال از دست دادن اهمیت خود است. او گفت در حالی که سه ماه پیش عبور نفت و گاز از این مسیر در پی تهدیدهای ایران تقریبا متوقف شده بود، اکنون حجم تردد به سطح نزدیک به پیش از آغاز درگیری‌ها بازگشته است. محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، با اشاره به افزایش قیمت نفت، بالا ماندن بازده اوراق خزانه‌داری آمریکا و کاهش ذخایر استراتژیک نفت این کشور، گفت ادامه جنگ با ایران فشار اقتصادی بر دولت دونالد ترامپ را افزایش داده است. قالیباف در پیامی خطاب به اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، استدلال کرد که واشنگتن همزمان برای مهار قیمت نفت و کاهش هزینه استقراض دولت با دشواری روبه‌روست و برداشت بیشتر از ذخایر استراتژیک نفت نیز محدودیت‌های خود را دارد. اشاره قالیباف به سه متغیر اقتصادی است که در هفته‌های اخیر تحت تاثیر جنگ قرار گرفته‌اند: افزایش قیمت نفت و نگرانی از اختلال در عرضه خاورمیانه، افزایش بازده اوراق بلندمدت آمریکا و استفاده واشنگتن از ذخایر استراتژیک برای افزایش عرضه نفت. قالیباف معتقد است حرکت همزمان این سه شاخص، فضای مانور اقتصادی دولت ترامپ را برای ادامه جنگ محدودتر کرده است. بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر رژیم اسرائیل، در تازه‌ترین ادعای خود درباره جنگ با ایران، برای نخستین‌بار سرنگونی حکومت را «ماموریت اصلی باقی‌مانده» اسرائیل توصیف کرد و مدعی شد دستیابی به این هدف را «در دسترس» می‌داند. نتانیاهو که در جمع فرماندهان ارشد ارتش اسرائیل سخن می‌گفت، مدعی شد حکومت ایران اکنون «ضعیف‌تر از همیشه» است و اسرائیل توانایی دستیابی به هدف مورد نظر خود را دارد. این اظهارات بیانگر صریح‌تر شدن موضع نخست‌وزیر اسرائیل درباره اهداف جنگ است؛ موضعی که فراتر از تاکیدهای پیشین بر برنامه هسته‌ای، موشکی و توان نظامی ایران می‌رود. اندی برنهام، نخست‌وزیر بریتانیا و امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه در دیداری در لندن، بر ضرورت کاهش تنش‌ها در تنگه هرمز تأکید کردند. اندی برنهام همچنین طرح اسرائیل برای پروژه بزرگ شهرک‌سازی E1 را غیرقابل‌قبول دانست و آن را عاملی برای تضعیف چشم‌انداز راه‌حل دو کشوری دانست. دونالد ترامپ در وب‌سایت خود، تروث سوشال، با انتشار نموداری اعلام کرد که حجم نفت عبوری از تنگه هرمز تقریبا به سطح پیش از جنگ بازگشته است. او مدعی شد روزانه حدود ۱۸ میلیون بشکه نفت از این مسیر عبور می‌کند، در حالی که پیش از جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، این رقم ۲۰ میلیون بشکه بود. کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، در گفت‌و‌گو با سی‌ان‌بی‌سی اعلام کرد که صادرات نفت از این تنگه در زمان جنگ به بیش از ۱۷ میلیون بشکه در روز رسیده است. این در حالی است که طبق داده‌های آژانس بین‌المللی انرژی، حجم عبوری در اوج بحرانی، به حدود ۵ تا ۶ میلیون بشکه در روز کاهش یافته بود. یک مقام آمریکایی به الجزیره اعلام کرد که در حملات تلافی‌جویانه سپاه در شامگاه چهارشنبه، هیچ‌یک از پایگاه‌های ایالات متحده در منطقه هدف قرار نگرفته‌اند. این مقام افزود که پایگاه‌های آمریکا در کویت نیز در میان مراکزی هستند که در جریان این حملات آسیبی ندیده‌اند. این اقدامات از سوی سپاه در واکنش به حملات آمریکا انجام شد. ولفگانگ پوستای، تحلیلگر امنیتی و سیاست‌گذاری، در گفت‌و‌گو با الجزیره اعلام کرد که محاصره دریایی و فشارهای اقتصادی، ابزار اصلی آمریکا در مقابله با ایران است که روزانه بیش از ۲۵۰ میلیون دلار برای این کشور هزینه دارد. این رقم با برآوردهای شرکت اطلاعات انرژی کپلر که زیان روزانه را ۲۰۰ تا ۲۵۰ میلیون دلار تخمین زده بود، همخوانی دارد. بر اساس داده‌های کپلر و ورتکسا، صادرات نفت خام و میعانات ایران از حدود ۲ میلیون بشکه در روز در ماه مارس، به حدود ۲۲۰ تا ۲۵۵ هزار بشکه در روز در ماه اوت کاهش یافته است. الجزیره نیز پیش‌تر کاهش درآمد نفتی ایران را در ماه ژوئن حدود ۱۳۹ میلیون دلار در روز محاسبه کرده بود. طبق گزارش CBS News، پنتاگون رسما عملیات خشم حماسی را در تاریخ 5 مه(۱۵ اردیبهشت) پایان داده است. با این حال، دستورالعمل‌های جدیدی در وزارت دفاع منتشر شده که فرماندهان نظامی را از استفاده از این نام برای فعالیت‌های جاری علیه ایران منع کرده و آن‌ها را به استفاده از عبارات گسترده‌تری مانند «عملیات‌های فرامرزی در حوزه مسئولیت سنتکام» سوق داده است. این تغییر نام در حالی صورت می‌گیرد که پنتاگون فعالیت‌های بعدی شامل عملیات‌های آزادی کشتیرانی و حملات علیه تهدیدات سپاه پاسداران را تأیید کرده است. همچنین در مورد آمار تلفات نیز ابهاماتی وجود دارد؛ چرا که طبق اعلام پنتاگون، دسته‌بندی اولیه چهار نظامی کشته‌شده در ماه July تحت عملیات Epic Fury به دلیل اختلال در داده‌ها تغییر یافته و تعداد تلفات این عملیات از 18 به 14 نفر کاهش یافته است. سلطان برکات، استاد سیاست‌گذاری عمومی دانشگاه حمد بن خلیفه قطر، معتقد است تهران با چشم‌داشت به انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، امیدوار است تغییر در موازنه سیاسی واشنگتن مسیر جنگ را تغییر دهد. وی این راهبرد را یک قمار بزرگ برای ایران توصیف کرد و احتمال اقدامهای غیرمنتظره ترامپ را مطرح کرد. به گزارش الجزیره، برکات معتقد است اگر نتیجه انتخابات برخلاف خواست ترامپ باشد، دموکرات‌ها احتمالا برای توقف درگیری‌ها و بازگشت به مذاکره فشار خواهند آورد. وی همچنین اشاره کرد که کشورهای حاشیه خلیج فارس همچنان از اصلی‌ترین بازندگان ادامه بن‌بست هستند. قیمت نفت با تشدید تنش‌ها در خاورمیانه و نگرانی از اختلال در عرضه، به بالاترین سطح شش هفته گذشته رسید. افزایش قیمت‌ها در پی حملات آمریکا به ایران و تهدیدهای جدید اسرائیل رخ داده است. یسرائیل کاتس، وزیر دفاع اسرائیل، هشدار داد که در صورت حمله تهران، زیرساخت‌های انرژی ایران هدف قرار می‌گیرند. به گفته اوله هانسن، تحلیلگر ساکسو بانک، این اظهارات عامل جهش جدید قیمت نفت بوده است. تا ساعت ۱۳:۵۵ به وقت تهران، نفت برنت با ۱.۸ درصد افزایش به ۹۷ دلار و ۳۹ سنت و نفت وست‌تگزاس با ۲.۱ درصد افزایش به ۹۲ دلار و ۹۲ سنت رسید. یسرائیل کاتس، وزیر دفاع اسرائیل، اعلام کرد که در صورت حمله ایران، زیرساخت‌های نظامی، غیرنظامی و انرژی این کشور هدف قرار خواهند گرفت. کاتس تأکید کرد که حمله احتمالی ایران، محدودیت‌های فعلی اسرائیل برای هدف قرار دادن تاسیسات داخل ایران را از میان برمی‌دارد. بازارهای مالی کشورهای عربی خلیج فارس روز پنج‌شنبه پیام متفاوتی از آنچه در میدان جنگ دیده می‌شود، به جهان فرستادند. با وجود شدیدترین تبادل آتش ایران و آمریکا از ماه ژوئیه، بورس‌های دبی، ابوظبی، عربستان و قطر همگی در محدوده مثبت معامله شدند. به گزارش رویترز، دبی با رشد حدود یک درصدی پیشتاز بازارهای منطقه بود. بورس‌های ابوظبی، عربستان و قطر نیز حدود ۰.۳ درصد افزایش یافتند. داده‌های تازه از رشد بخش خصوصی غیرنفتی امارات و عربستان بخشی از نگرانی سرمایه‌گذاران درباره جنگ را خنثی کرده است. اما شاید سیگنال مهم‌تر بیرون از تالارهای بورس دیده شود. در هفته‌های اخیر سه محموله گاز طبیعی مایع قطر و امارات پس از خروج از خلیج فارس، در آب‌های خارج از تنگه هرمز به کشتی‌های دیگری منتقل شده‌اند تا راهی هند و ژاپن شوند. انتقال کشتی‌به‌کشتی برای محموله‌های ال‌ان‌جی عملیاتی غیرمعمول است، اما اکنون به یکی از راه‌های سازگاری تجارت انرژی با ناامنی هرمز تبدیل شده است. این اتفاق در کنار افزایش استفاده از خطوط لوله، بنادر جایگزین و عملیات انتقال دریایی نشان می‌دهد تولیدکنندگان خلیج فارس دیگر تمام برنامه صادراتی خود را به بازگشت کامل هرمز گره نزده‌اند. البته فاصله تا شرایط عادی همچنان بسیار زیاد است. تردد کشتی‌ها در هرمز هنوز کسری از سطح پیش از جنگ است و مسیرهای جایگزین نیز ظرفیت و هزینه‌های خود را دارند. پس از حدود چهار سال آرامش نسبی در جبهه‌های جنگ یمن، درگیری میان حوثی‌ها و نیروهای وابسته به دولت مستقر در عدن بار دیگر در حال شدت گرفتن است؛ این بار بخشی از تحرکات در محور ساحل غربی و در نزدیکی باب‌المندب متمرکز شده است. نیروهای مورد حمایت عربستان سعودی روز پنج‌شنبه اعلام کردند سه پهپاد حوثی‌ها را در منطقه جبل حبشی در استان تعز سرنگون کرده‌اند. همزمان در جبهه البرح در غرب تعز نیز درگیری‌های سنگینی میان دو طرف گزارش شده است. اما تحولات امروز به این درگیری محدود نیست. نیروهای مستقر در عدن می‌گویند حوثی‌ها ۱۴ موشک بالستیک به مناطقی در ساحل غربی تعز و حدیده، از جمله اطراف مخا و الخوخه، شلیک کرده‌اند. موقعیت جغرافیایی این درگیری‌ها اهمیت ویژه‌ای دارد. مخا در نزدیکی باب‌المندب قرار دارد و طی هفته‌های اخیر چند بار هدف حملات موشکی و پهپادی حوثی‌ها قرار گرفته است. گزارش‌های پیشین نیز از انتقال نیرو و تجهیزات حوثی‌ها به جبهه‌های ساحل غربی و احتمال تلاش برای گسترش نفوذ به سمت مناطق نزدیک باب‌المندب حکایت داشت. هنوز مشخص نیست درگیری‌های تازه مقدمه یک عملیات زمینی گسترده است یا ادامه فشار نظامی محدود در خطوط تماس. با این حال، پس از تشدید بحران در تنگه هرمز، هر تغییر در موازنه نیروها در اطراف باب‌المندب اهمیت بیشتری پیدا کرده است؛ آبراهی که اکنون یکی از حساس‌ترین مسیرهای جایگزین برای تجارت و انتقال انرژی منطقه محسوب می‌شود. نیروهای مورد حمایت عربستان سعودی از سرنگونی سه پهپاد حوثی‌ها در منطقه جبل حبشی استان تعز خبر دادند. همزمان در جبهه البرح در غرب تعز نیز درگیری‌های سنگینی میان حوثی‌ها و نیروهای وابسته به دولت مستقر در عدن گزارش شده است. نیروهای مستقر در عدن اعلام کردند که حوثی‌ها ۱۴ موشک بالستیک به مناطقی در ساحل غربی تعز و حدیده، از جمله اطراف مخا و الخوخه، شلیک کرده‌اند. وزارت امور خارجه قطر در بیانیه‌ای اعلام کرد که حملات مجدد ایران به کویت، نقض حاکمیت و تمامیت ارضی این کشور و همچنین تخطی از قوانین بین‌المللی است. این وزارتخانه تأکید کرد که تداوم این حملات، تلاش‌ها برای مهار تنش‌ها را با پیچیدگی مواجه کرده و می‌تواند ثبات و امنیت منطقه را تضعیف کند. قطر ضمن اعلام مسئولیت حقوقی ایران در قبال این حملات و پیامدهای آن، اعلام کرد که در کنار کویت ایستاده و از اقدامات این کشور برای حفظ امنیت و حاکمیت خود حمایت می‌کند. وزارت خارجه قطر خواستار توقف اقدامات نظامی در منطقه، خودداری از تشدید تنش‌ها و بازگشت به گفتگوها بر پایه تفاهم‌های دیپلماتیک شد. تام تیلیس، سناتور جمهوری‌خواه، در میانه جنگ با ایران از دونالد ترامپ خواست پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، را برکنار کند. تیلیس در شبکه اجتماعی ایکس، هگست را به ایجاد «خلا رهبری» در راس ارتش متهم کرد و نوشت: «هرگز شاهد چنین مدیریت ناکارآمدی در قبال مردان و زنان شجاعی که به کشور ما خدمت می‌کنند، نبوده‌ام.» این اظهارات پس از استعفای دن دریسکول، وزیر ارتش آمریکا، مطرح شد. رسانه‌ها از اختلاف او با هگست خبر داده بودند. تیلیس با اشاره مستقیم به جنگ‌های ایران و اوکراین گفت شیوه‌های قدیمی جنگ دیگر پاسخگو نیست و ارتش آمریکا به مدیران و فرماندهانی نیاز دارد که این تغییر را درک کنند. او در پایان از ترامپ خواست «رهبر جدیدی برای پنتاگون» انتخاب کند که به جای کنار زدن نیروهای توانمند، آنها را حفظ و تقویت کند. دو مقام آمریکایی به CNN گفتند که در جریان تبادل حملات جدید میان ایران و آمریکا در روز سه‌شنبه، ارتش ایالات متحده ۴۰ شناور تجاری حامل ۱۸ میلیون بشکه نفت را در تنگه هرمز اسکورت کرد. این میزان از اسکورت کشتی‌ها، یک رکورد بالا در زمان جنگ محسوب می‌شود. قیمت نفت صبح پنج‌شنبه اندکی کاهش یافت؛ بازار پس از دور تازه حملات میان ایران و آمریکا، اکنون میان دو سیگنال متضاد قرار گرفته است: احتمال فروکش‌کردن درگیری از یک سو و ادامه اختلال در عبور نفتکش‌ها از تنگه هرمز از سوی دیگر. در معاملات صبح پنج‌شنبه، نفت برنت در محدوده ۹۵ دلار در هر بشکه معامله شد و آخرین داده‌های در دسترس قیمت آن را حدود ۹۵ دلار و ۷ سنت نشان می‌دهد. نفت خام وست‌تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز در محدوده ۹۰ دلار و ۶۲ سنت قرار گرفت. این تغییر در مقایسه با ساعات ابتدایی صبح بسیار محدود است و نشان می‌دهد بازار فعلا پس از نوسان‌های شدید روز گذشته، در انتظار روشن‌ترشدن مسیر درگیری است. © 1404 کپی بخش یا کل هر کدام از مطالب زومان تنها با کسب مجوز مکتوب امکان پذیر است.