فشار اقتصادی روی بشکه باروت؛ ایران شلیک می‌کند؟

پولیتیکو می‌گوید طرح تازه بسنت برای فشار بر اقتصاد ایران شاید جنگ را کوتاه نکند و حتی بازارهای انرژی را بی‌ثبات‌تر کند. به گزارش زومان، پولیتیکو در مطلبی تازه می‌نویسد که طرح تازه اسکات بسنت برای فشار بر اقتصاد ایران قرار بود تهران را پای میز مذاکره بیاورد و هم‌زمان به جنگ پایان دهد. بسنت این طرح را «روز دی اقتصادی» نامید، اما نشانه‌ها حاکی از آن است که شاید نتیجه برعکس شود. مقام‌های بازار انرژی و حتی برخی متحدان دونالد ترامپ نگران‌اند که این راهبرد نه جنگ را پایان دهد و نه بازار نفت را آرام کند. وزارت خزانه‌داری آمریکا روز دوشنبه تازه‌ترین برنامه بسنت برای ایران را اعلام کرد. هدف این برنامه آن است که با آن‌چه او دیپلماسی آرام خواند، اقتصاد ایران چنان زیر فشار قرار گیرد که تهران ناچار به عقب‌نشینی شود. با این حال، تحلیلگران می‌گویند این اقدام مالی در بهترین حالت فقط جنگی را طولانی‌تر می‌کند که نزدیک به شش ماه ادامه داشته است. در بدترین حالت نیز ممکن است ایران را به گوشه‌ای براند و تهران را به تشدید حملات علیه پایگاه‌های آمریکا، متحدانش و زیرساخت‌های کلیدی انرژی در منطقه سوق دهد. طبق تحلیل این نشریه در هر دو حالت، بازارهای انرژی که ماه‌هاست زیر سایه جنگ متلاطم شده‌اند، احتمالا همچنان بی‌ثبات می‌مانند. کارشناسان هشدار داده‌اند اگر ایران در واکنش، زیرساخت‌های بیشتری را در منطقه هدف قرار دهد، اختلال در بازار می‌تواند به سطحی طولانی‌مدت قفل شود. بهنام بن‌طالبلو، مدیر ارشد برنامه ایران در اندیشکده بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها، گفت: اعلامیه دوشنبه بسنت شامل اعمال تحریم‌های تازه علیه ۶۰ نهاد مرتبط با ایران بود؛ از جمله شرکت‌ها، شناورها و افراد. او این اقدام را «شلیک هشدار» توصیف کرد و گفت اگر کشورها همکاری نکنند، تحریم‌های سخت‌تری هم روی میز قرار دارد. با این وجود، هنوز نشانه اندکی دیده می‌شود که این فشار اقتصادی واقعا چین، یکی از خریداران اصلی نفت خام ایران، را به دردسر بیندازد. پولیتیکو می‌گوید که کمپین تازه فشار اقتصادی هم احتمالا در کوتاه‌مدت آرامشی برای مصرف‌کنندگان به همراه نمی‌آورد؛ خبری نامطلوب برای رای‌دهندگان آمریکایی که از افزایش هزینه کالاهای روزمره، از مواد غذایی تا بنزین، خسته شده‌اند و در نتیجه می‌تواند برای حزب جمهوری‌خواه هم بد باشد، حزبی که تلاش می‌کند اکثریت خود را در انتخابات میان‌دوره‌ای پیش‌رو حفظ کند. هم‌زمان، بازار انرژی به‌طور فزاینده‌ای شکننده شده است. حجم ذخایر به سطوح نزدیک به ته مخازن رسیده است. همچنین، از ۲۰ میلیون بشکه نفت خاورمیانه که پیش از جنگ از تنگه هرمز عبور می‌کرد، اکنون تنها بخش کوچکی می‌تواند از آن بگذرد. طبق داده‌های انجمن اتومبیل آمریکا(AAA)، میانگین قیمت بنزین در داخل آمریکا حدود ۴٫۱۰ دلار برای هر گالن است. این رقم بدون تعدیل تورم، بالاترین سطح در این زمان از سال است. ظرفیت محدود پالایش نیز به جهش هزینه سوخت دیزل کمک کرده است. دیزل ستون فقرات اقتصاد به‌حساب می‌آید و قیمتش به بالاترین رکورد خود نزدیک می‌شود. با این حال، دستیاران کاخ سفید همچنان اصرار دارند که تلاش‌های رئیس‌جمهور آمریکا، از محاصره دریایی ادامه‌دار بندرهای ایران گرفته تا مین‌زدایی از تنگه هرمز، موفق بوده و جریان نفت را باز نگه داشته است. تیلور راجرز، سخنگوی کاخ سفید، مدعی شد: برت اریکسون، مدیرعامل اوبسیدین ریسک ادوایزرز(Obsidian Risk Advisors)، گفت: تهران از قبل اعلام کرده که نخستین گام، بستن کامل جریان‌های کاهش‌یافته نفتی است که حالا از تنگه عبور می‌کنند. محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، روز یکشنبه در شبکه ایکس نوشت: با این حال، این نشریه می‌نویسد که تحریم‌ها تا امروز بازدارندگی اندکی برای تهران داشته‌اند. روز دوشنبه ایران به یک نفتکش عبوری از تنگه هرمز حمله کرد و حوثی‌ها هم مسئولیت حمله به یک شناور در دریای سرخ را برعهده گرفتند. همان روز، تلویزیون ایران ویدیویی پخش کرد که بارون ترامپ، پسر دونالد ترامپ را تهدید می‌کرد و سرویس مخفی آمریکا گفته از این موضوع آگاه است. اسفندیار باتمانقلیچ، کارشناس اقتصاد ایران و تحریم‌های آمریکا که بنیاد «بورس و بازار»(اندیشکده‌ای متمرکز بر دیپلماسی اقتصادی در غرب و آسیای مرکزی) را هدایت می‌کند، گفت دولت شاید تصور کند دارد راهبردی بسیار هوشمندانه انتخاب می‌کند؛ راهبردی که هم فشار بر ایران را حفظ می‌کند و هم هزینه سیاسی ادامه اقدام نظامی را نمی‌پردازد. او افزود بعید است ایران چنین امکانی را به آمریکا بدهد. باتمانقلیچ معتقد است: بسنت روز دوشنبه گفت آمریکا «هر خط حیاتی اقتصادی را که از ایران پشتیبانی می‌کند، قطع خواهد کرد تا زمانی که تهران تنها بماند»، اما هنوز چنین نشده است. برای نمونه، دولت آمریکا تحریم‌های خود را علیه پالایشگاه‌های موسوم به تی‌پات در چین که بخش زیادی از نفت خام ایران را فرآوری می‌کنند، تشدید نکرده و بانک‌های چینیِ همکاری‌کننده با ایران را هم تحریم نکرده است. چین که ۹۰ درصد نفت ایران را می‌خرد، نیز نشانه‌ای از همراهی با برنامه‌های دولت ترامپ بروز نداده است. در مقابل، پکن از اقدامات آمریکا برای تهدید و وادار کردن این کشور به تمکین ناخرسند است و وزارت امور خارجه چین نیز روز سه‌شنبه اعلام کرد کماکان با تحریم‌های یک‌جانبه‌ای که فاقد مبنا در حقوق بین‌الملل یا مجوز شورای امنیت سازمان ملل هستند، مخالفت می‌ورزد. در همین زمینه، لین جیان، سخنگوی وزارت خارجه چین، گفت: راجر دیوان، معاون رئیس اس‌اندپی گلوبال انرژی(S&P Global Energy)، روز دوشنبه در رویدادی که مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی برگزار کرده بود، گفت که تهران سابقه‌ای طولانی در تحمل تحریم‌ها زیر دولت‌های مختلف دارد. او افزود این کارزار فشار اقتصادی نشان می‌دهد «سودی که به‌صورت تدریجی به دست می‌آوریم بسیار اندک است»، اما خطر برای زیرساخت‌های انرژی منطقه‌ای همچنان بسیار بالاست. دیوان گفت: