راتکو ملادیچ، فرمانده صرب و قصاب بوسنی درگذشت

راتکو ملادیچ، فرمانده سابق ارتش صرب‌های بوسنی و یکی از چهره‌های اصلی جنگ بوسنی، در بیمارستان زندان سازمان ملل متحد در لاهه درگذشت. او به دلیل نقش خود در محاصره سارایوو و نسل‌کشی سربرنیتسا به حبس ابد محکوم شده بود. به گزارش خبرفوری ملادیچ در سال‌های پایانی عمر خود دوران محکومیتش را در لاهه سپری می‌کرد. بر اساس گزارش‌ها، او پیش از مرگ چندین سکته مغزی را پشت سر گذاشته بود. مقام‌های صربستان و خانواده او در هفته‌های اخیر تلاش کرده بودند شرایطی فراهم شود تا وی برای ادامه درمان به یک بیمارستان نظامی در صربستان منتقل شود، اما دادگاه لاهه با این درخواست موافقت نکرد. دارکو ملادیچ، پسر او، هفته گذشته در اعتراض به این تصمیم، آن را «قتل خاموش پدرم» توصیف کرده بود. نقش در جنگ بوسنی راتکو ملادیچ در جریان جنگ بوسنی، بین سال‌های ۱۹۹۲ تا ۱۹۹۵، فرمانده نیروهای صرب بوسنیایی بود و به یکی از مهم‌ترین فرماندهان نظامی این جنگ تبدیل شد. دادگاه بین‌المللی کیفری برای یوگسلاوی سابق، او را مسئول مجموعه‌ای از جنایات از جمله نسل‌کشی و جنایت علیه بشریت دانست. یکی از مهم‌ترین اتهامات علیه او، نقش مستقیم و تعیین‌کننده در محاصره طولانی‌مدت سارایوو بود. نیروهای تحت فرمان او این شهر را برای سال‌ها محاصره کردند و مناطق مسکونی آن را هدف گلوله‌باران قرار دادند. بیشتر بخوانید: اما نام ملادیچ بیش از همه با کشتار سربرنیتسا گره خورده است؛ جنایتی که در ژوئیه ۱۹۹۵ رخ داد و از آن به عنوان یکی از بزرگ‌ترین جنایات جنگی اروپا پس از جنگ جهانی دوم یاد می‌شود. کشتار سربرنیتسا در آن زمان، نیروهای تحت فرمان ملادیچ به منطقه سربرنیتسا که تحت حفاظت سازمان ملل قرار داشت، حمله کردند. پس از سقوط این منطقه، حدود ۸ هزار مرد و پسر مسلمان بوسنیایی به قتل رسیدند. قربانیان در گروه‌های مختلف از یکدیگر جدا شدند و سپس به محل‌های اعدام منتقل شدند. اجساد بسیاری از آنها در گورهای دسته‌جمعی دفن شد. نیروهای صرب بوسنیایی بعدها برای پنهان کردن ابعاد جنایت، برخی از گورهای جمعی را با بولدوزر تخریب کردند و اجساد را به مناطق دورافتاده منتقل کردند. این اقدامات، بخشی از تلاش برای از بین بردن شواهد جنایات انجام‌شده در سربرنیتسا بود. ۱۶ سال فرار پس از پایان جنگ، ملادیچ سال‌ها از دست عدالت فرار کرد. او ۱۶ سال تحت تعقیب بود و سرانجام در سال ۲۰۱۱ بازداشت شد. دادگاه کیفری بین‌المللی برای یوگسلاوی سابق در سال ۲۰۱۶ او را به حبس ابد محکوم کرد. این حکم بعدها نیز در روند تجدیدنظر تأیید شد. با وجود محکومیت بین‌المللی، ملادیچ همچنان در میان بخشی از جامعه صربستان طرفدارانی دارد و برای برخی ملی‌گرایان صرب، شخصیتی قهرمان تلقی می‌شود. در مقابل، برای خانواده‌های قربانیان جنگ بوسنی و به‌ویژه بازماندگان سربرنیتسا، نام او یادآور یکی از تاریک‌ترین فصل‌های تاریخ معاصر اروپا است. مرگ ملادیچ در زندان لاهه، به زندگی یکی از جنجالی‌ترین فرماندهان جنگ یوگسلاوی سابق پایان داد؛ اما میراث جنایات او و مناقشه بر سر نقش وی در تاریخ بالکان همچنان پابرجاست.