مسجد؛ بستر تحقق «بعثت مردمی» و تقویت وحدت

حجت الاسلام خسروی با تأکید بر اینکه مسجد به عنوان مردمی‌ترین نهاد اجتماعی در جامعه اسلامی، بستر طبیعی تحقق «بعثت مردمی» است، گفت: مسجد با ایجاد زمینه حضور و مشارکت مردم در عرصه‌های اجتماعی و تقویت گفت‌وگو و همدلی، می‌تواند به قلب تپنده محلات و محور وحدت و انسجام اجتماعی تبدیل شود. خبرگزاری شبستان-خراسان جنوبی؛ زینب روحانی مقدم- هفته وحدت فرصتی برای بازخوانی نقش نهادهایی است که از دیرباز در ایجاد همدلی، انسجام و پیوند میان مردم نقش‌آفرین بوده‌اند؛ در این میان، مسجد به عنوان خانه خدا و یکی از مردمی‌ترین پایگاه‌های اجتماعی در جامعه اسلامی، جایگاهی ویژه دارد. مسجدی که صف‌های نماز جماعت در آن، فارغ از تفاوت‌های قومی، اجتماعی و اقتصادی، مردم را در کنار یکدیگر قرار می‌دهد و می‌تواند زمینه‌ساز تقویت وحدت و همبستگی در جامعه باشد. در روزگاری که جامعه بیش از هر زمان دیگری به گفت‌وگو، همدلی و حضور مردم در عرصه‌های اجتماعی نیاز دارد، بازخوانی کارکردهای مسجد و ظرفیت آن برای ایجاد وحدت و بسیج مردمی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ چراکه تجربه تاریخی انقلاب اسلامی، دفاع مقدس و بحران‌های مختلف نشان داده است که مسجد تنها محل عبادت نیست، بلکه می‌تواند به قلب تپنده محله و محور حل مسائل اجتماعی تبدیل شود. حجت‌الاسلام هابیل خسروی، مدیر حوزه‌های علمیه بیرجند در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری شبستان، با تشریح نقش مسجد در بسیج و حضور مردم در عرصه‌های مختلف اجتماعی، بر ظرفیت این پایگاه مردمی برای تحقق «بعثت مردمی»، جذب نسل جوان، تقویت وحدت و همدلی و فعال‌سازی ظرفیت‌های اجتماعی محلات تأکید کرد. مسجد؛ از پایگاه عبادی تا مرکز اجتماع مؤمنان حجت‌الاسلام خسروی با بیان اینکه مسجد در طول تاریخ اسلام همواره فراتر از یک مکان صرفاً عبادی بوده است، اظهار کرد: مهم‌ترین نقش مسجد، ایجاد یک اجتماع مؤمنین است. وی افزود: اساس نماز جماعت که در مسجد اقامه می‌شود، بر پایه جمع و همدلی بنا شده و فردگرایی را به حاشیه می‌راند و همین کارکرد، مسجد را به یک پایگاه اجتماعی ـ سیاسی قدرتمند تبدیل می‌کند. اساس نماز جماعت که در مسجد اقامه می‌شود، بر پایه جمع و همدلی بنا شده و فردگرایی را به حاشیه می‌راند و همین کارکرد، مسجد را به یک پایگاه اجتماعی ـ سیاسی قدرتمند تبدیل می‌کند. مدیر حوزه‌های علمیه بیرجند با اشاره به جایگاه مسجد در صدر اسلام گفت: در صدر اسلام، مسجد مرکز تصمیم‌گیری‌های کلان، قضاوت، برنامه‌ریزی جنگی و حتی محل اعزام نیروها به میدان نبرد بود. وی ادامه داد: امام خمینی(ره) نیز بارها بر این نقش تأکید داشتند و مسجد را «مرکز جنبش‌های اسلامی» و «دژ محکم اسلام» معرفی می‌کردند که نیروهای خود را از آنجا بسیج و تجهیز می‌کردند. حجت‌الاسلام خسروی با اشاره به نقش مساجد در تاریخ معاصر ایران تصریح کرد: این نقش به‌وضوح در جریان انقلاب اسلامی و دوران دفاع مقدس دیده شد و مساجد به عنوان سنگرهای اصلی انقلاب، محل تجمع، اطلاع‌رسانی و سازماندهی مردم بودند. وی گفت: در هشت سال دفاع مقدس نیز مساجد به عنوان مراکز اصلی جذب، آموزش و اعزام رزمندگان و همچنین پشتیبانی از جبهه‌ها بودند و نقشی سرنوشت‌ساز داشتند. مدیر حوزه‌های علمیه بیرجند تأکید کرد: این کارکرد فراتر از عبادت، هرگز به آن دوران ختم نشد و در بحران‌های بعدی نیز مساجد در خط مقدم حضور داشتند. وی با اشاره به دوران شیوع کرونا افزود: در ایام شیوع بیماری کرونا، مساجد به پایگاه‌های جهادی تمام‌عیار تبدیل شدند و گروه‌های جهادی با الهام از تجارب دفاع مقدس، با تولید و توزیع ماسک و دستکش، توزیع بسته‌های معیشتی «کمک‌های مؤمنانه» و پخت غذای گرم برای نیازمندان و بیماران، بار دیگر حول محور مساجد سازماندهی شدند. حجت‌الاسلام خسروی همچنین به نقش مساجد در شرایط و بحران‌های اخیر اشاره کرد و گفت: در «جنگ ۱۲ روزه» و متعاقب آن «جنگ رمضان» که اخیراً تجربه کردیم، مساجد بار دیگر نشان دادند که سنگری امن و پایگاهی برای همبستگی و حل بحران هستند. وی ادامه داد: وقتی ترس و رکود بر جامعه سایه افکنده بود، مسجد به محل تجمع مردم برای تولید امید و پشتیبانی از جبهه مقاومت تبدیل شد؛ حتی در ناآرامی‌های اخیر که هدف دشمن برای تضعیف این کانون انسجام مشخص بود، باز هم مساجد نه‌تنها تضعیف نشدند، بلکه با حضور دوباره مردم، ثابت کردند که همچنان قلب تپنده محلات و نماد هویت و همدلی اجتماعی هستند.در ناآرامی‌های اخیر که هدف دشمن برای تضعیف این کانون انسجام مشخص بود، باز هم مساجد نه‌تنها تضعیف نشدند، بلکه با حضور دوباره مردم، ثابت کردند که همچنان قلب تپنده محلات و نماد هویت و همدلی اجتماعی هستند. «بعثت مردمی»؛ حضور مردم برای عبور از بزنگاه‌های تاریخی مدیر حوزه‌های علمیه بیرجند در ادامه درباره مفهوم «بعثت مردمی» و نقش مسجد در تحقق آن اظهار کرد: «بعثت مردمی» مفهومی عمیقاً ریشه‌دار در اندیشه رهبر شهید، حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای است که در آن، حضور مردم در صحنه‌های سرنوشت‌ساز، نه یک کنش سیاسی صرف، که یک مأموریت الهی و یک سنت قطعی خدای متعال است. وی افزود: ایشان این وعده الهی را چنین بیان فرمودند: «به توفیق الهی اگر چنانچه حادثه‌ای برای کشور پیش بیاید، خدای متعال این مردم را مبعوث خواهد کرد برای مقابله با حوادث، و کار را مردم تمام خواهند کرد.» حجت‌الاسلام خسروی ادامه داد: استفاده از واژه «مبعوث»، حضور مردم را به سطح یک رسالت مقدس ارتقا می‌دهد؛ یعنی از نظر ایشان، خود ملت در بحرانی‌ترین لحظات، برای نجات انقلاب و کیان کشور از جانب خداوند «مبعوث» می‌شوند. وی گفت: مفهوم بعثت بر این اصل اساسی مبتنی است که انقلاب اسلامی، کشور را به صاحبان اصلی‌اش یعنی مردم بازگرداند و حفاظت از آن در برابر تهدیدها، وظیفه مستقیم خود مردم است؛ یعنی اگرچه نهادهای رسمی وظیفه خود را انجام می‌دهند، اما آنچه کار را تمام می‌کند، ورود خود مردم به میدان است. مدیر حوزه‌های علمیه بیرجند با اشاره به نگاه رهبر شهید به نقش مردم در انقلاب اسلامی اظهار کرد: رهبر شهید، هنر بزرگ امام خمینی(ره) را این می‌دانست که «کار را به دست مردم کشور سپرد» و به انگیزه‌ها و احساسات آنان میدان داد. وی تصریح کرد: این اعتماد متقابل میان رهبری و مردم، مهم‌ترین سرمایه اجتماعی انقلاب اسلامی است که موتور محرک «بعثت» در بزنگاه‌های تاریخی بوده است و مسجد، به عنوان کهن‌ترین و مردمی‌ترین نهاد اجتماعی در ایران اسلامی، بستر طبیعی برای تحقق این بعثت است.مسجد، به عنوان کهن‌ترین و مردمی‌ترین نهاد اجتماعی در ایران اسلامی، بستر طبیعی برای تحقق این بعثت است. حجت‌الاسلام خسروی بیان کرد: مسجد می‌تواند با شناخت دقیق از مسائل محله و همسایگان، شبکه‌های مردمی را برای انجام امور مختلف سازماندهی کند. وی از حفظ امنیت محله در کنار نیروهای رسمی، شناسایی و حمایت از خانواده‌های نیازمند و تسهیل کمک‌رسانی، مدیریت فرهنگی و تربیتی محله با برنامه‌های متناسب با نیاز جوانان و نوجوانان و حل اختلافات محلی با الهام از شوراهای حل اختلاف به عنوان بخشی از این ظرفیت‌ها نام برد. مدیر حوزه‌های علمیه بیرجند افزود: به عبارت دیگر، مسجد با تبدیل شدن به قلب تپنده محله، بستر لازم برای «بعثت مردمی» را فراهم کرده و مردم را برای ایفای نقشی فعال در سرنوشت خود توانمند می‌سازد. جوانان را باید با مسجد پیوند داد وی در ادامه درباره چگونگی همراه کردن مردم، به‌ویژه جوانان و نوجوانان، با فعالیت‌های اجتماعی و فرهنگی مسجد گفت: جذب و همراهی نسل جوان، نیازمند رویکردی فعال، جذاب و مبتنی بر نیازهای آنان است. حجت‌الاسلام خسروی یکی از راهکارهای مهم در این زمینه را ایجاد جذابیت در کالبد و فضای مسجد دانست و اظهار کرد: مسجد باید محیطی پویا و دلنشین باشد؛ نظافت، امکانات سرمایشی و گرمایشی مناسب و معماری جذاب، نخستین گام‌ها هستند.مسجد باید محیطی پویا و دلنشین باشد؛ نظافت، امکانات سرمایشی و گرمایشی مناسب و معماری جذاب، نخستین گام‌ها هستند. وی افزود: فراتر از آن، ایجاد فضاهای جانبی مانند کتابخانه، سالن‌های چندمنظوره برای کلاس‌های هنری و علمی و حتی مکان‌های ورزشی می‌تواند مسجد را به پایگاهی جذاب با عملکردهای مختلف برای نوجوانان و جوانان تبدیل کند. مدیر حوزه‌های علمیه بیرجند، تنوع بخشیدن به برنامه‌های مسجد را نیز ضروری دانست و گفت: مسجد نباید تنها به اقامه نماز و سخنرانی محدود شود. وی ادامه داد: برگزاری اردوهای تفریحی و زیارتی، نمایش فیلم، اجرای تئاتر با رعایت موازین اسلامی، برگزاری مسابقات کتابخوانی و برنامه‌های فرهنگی متنوع، می‌تواند جوانان را به مسجد بکشاند و آنجا را به مکانی برای رشد همه‌جانبه آنها تبدیل کند. حجت‌الاسلام خسروی با تأکید بر نقش امام جماعت و هیأت امنا در جذب جوانان تصریح کرد: انتخاب امام جماعتی خوشرو، با تقوا، توانمند از نظر علمی و آشنا به مسائل روز، نقشی اساسی دارد. وی گفت: چنین امام جماعتی می‌تواند با جوانان به خوبی ارتباط برقرار کند و به سؤالات آنان پاسخ دهد. همچنین هیأت امنا باید با برنامه‌ریزی دقیق و تشویق جوانان، از جمله اهدای جوایز، فضایی صمیمی و مشارکتی برای آنها ایجاد کنند. وی مشارکت دادن جوانان در تصمیم‌گیری‌ها را یکی دیگر از راهکارهای مهم عنوان کرد و افزود: بهترین راه برای همراه کردن جوانان، سپردن مسئولیت به آنان است. مدیر حوزه‌های علمیه بیرجند اظهار کرد: تشکیل شوراهای جوانان مسجد و واگذاری بخشی از برنامه‌ریزی و اجرای فعالیت‌ها به خود آنان، حس تعلق و مسئولیت‌پذیری را در آنها تقویت می‌کند و این می‌تواند هم در جذب آنها به مسجد مؤثر باشد و هم زمینه رشد و شکوفایی استعدادهای آنها را فراهم کند. مسجد؛ محور وحدت و همدلی در محله حجت‌الاسلام خسروی در ادامه با اشاره به نقش مسجد در ایجاد وحدت و همدلی در جامعه گفت: مسجد ذاتاً نماد وحدت است. صف‌های به هم فشرده نماز جماعت، جلوه‌ای از برابری و برادری را به نمایش می‌گذارد مسجد ذاتاً نماد وحدت است. صف‌های به هم فشرده نماز جماعت، جلوه‌ای از برابری و برادری را به نمایش می‌گذارد که در آن تفاوت‌های طبقاتی و قومی از بین می‌رود. مدیر حوزه‌های علمیه بیرجند ادامه داد: برای تقویت این نقش در شرایط امروز، مسجد باید بر محوریت مشترکات و دوری از تفرقه تأکید کند. وی با اشاره به آموزه‌های دینی تصریح کرد: در آموزه‌های دینی، مسجدی که باعث تفرقه و جدایی شود، ارزش خود را از دست می‌دهد. حجت‌الاسلام خسروی گفت:مسجد امروز باید به عنوان یک کانون گفت‌وگو و همدلی عمل کند و بستری برای نزدیکی هرچه بیشتر گروه‌های مختلف جامعه فراهم آورد مسجد امروز باید به عنوان یک کانون گفت‌وگو و همدلی عمل کند و بستری برای نزدیکی هرچه بیشتر گروه‌های مختلف جامعه فراهم آورد. وی افزود: این کار از طریق برگزاری نشست‌های صمیمانه، مجالس همفکری برای حل مسائل محلی و بزرگداشت مناسبت‌های ملی و مذهبی که مورد وفاق همه است، میسر می‌شود. مدیر حوزه‌های علمیه بیرجند با تأکید بر ضرورت احیای کارکردهای اجتماعی مسجد اظهار کرد: مسجد با احیای کارکردهای اجتماعی خود، مانند ارائه خدمات مشاوره، کمک به نیازمندان و حل اختلافات، می‌تواند به یک پناهگاه امن و محل اعتماد برای تمام اقشار جامعه تبدیل شود. وی خاطرنشان کرد: مسجد از این طریق می‌تواند گامی بلند در جهت تحکیم وحدت و همدلی ملی بردارد. خروج مسجد از انفعال با مردمی‌سازی مدیریت حجت‌الاسلام خسروی در ادامه درباره راهکارهای فعال‌تر شدن مساجد و استفاده بیشتر از ظرفیت مردم گفت: برای خروج مساجد از حالت انفعالی و تبدیل آنها به پایگاه‌های اجتماعی پویا، به نظر می‌رسد باید مجموعه‌ای از اقدامات در سطوح مختلف انجام شود. وی این اقدامات را در سه بخش محتوایی و برنامه‌ای، ساختاری و مدیریتی و همچنین فضا و امکانات مسجد مورد توجه قرار داد. مدیر حوزه‌های علمیه بیرجند در تشریح اقدامات محتوایی و برنامه‌ای اظهار کرد:باید نقش مسجد بازتعریف شود و مسجد از یک کارکرد صرفاً عبادی به یک «مرکز مدیریت اجتماعی محله» ارتقا یابد.باید نقش مسجد بازتعریف شود و مسجد از یک کارکرد صرفاً عبادی به یک «مرکز مدیریت اجتماعی محله» ارتقا یابد. وی افزود: فعالیت‌های مسجد نباید از پیش تعیین‌شده و یکنواخت باشد، بلکه باید بر اساس نیازها، دغدغه‌ها و ظرفیت‌های مردم همان محله طراحی شود. حجت‌الاسلام خسروی توجه به مسائل روز را نیز ضروری دانست و گفت: امام جماعت و سخنرانان باید به مسائل روز جامعه، اقتصاد، فرهنگ و سیاست آگاه باشند و در چارچوب شرع، پاسخگوی شبهات و نیازهای فکری مردم، به‌ویژه جوانان، باشند. وی در بخش دیگری از سخنان خود درباره اقدامات ساختاری و مدیریتی بیان کرد: اداره مسجد باید کاملاً شفاف و با مشارکت خود مردم باشد و هیأت امنا با نظارت و انتخاب مردم شکل گیرد تا اعتماد عمومی جلب شود. مدیر حوزه‌های علمیه بیرجند افزود:مسجد باید با نهادهای محلی ارتباط داشته باشد و به عنوان بازوی اجرایی نهادها در محله عمل کند مسجد باید با نهادهای محلی ارتباط داشته باشد و به عنوان بازوی اجرایی نهادها در محله عمل کند و در حل مسائل شهری و اجتماعی مشارکت فعال داشته باشد. وی توانمندسازی کادر مسجد را نیز مورد تأکید قرار داد و گفت: برگزاری دوره‌های آموزشی برای ائمه جماعات و هیأت امنا در زمینه‌های مدیریت، روانشناسی، مشاوره و کار فرهنگی، می‌تواند به ارتقای سطح کیفی فعالیت‌ها کمک کند. حجت‌الاسلام خسروی در ادامه به ضرورت توجه به فضا و امکانات مسجد اشاره کرد و اظهار داشت: رسیدگی به وضعیت ظاهری مسجد، سیستم‌های سرمایشی و گرمایشی و تجهیز مسجد به امکانات رفاهی و کتابخانه، گام‌های ابتدایی و مهمی هستند. وی افزود: ایجاد فضاهای چندمنظوره و اختصاص بخش‌هایی از مسجد به کلاس‌های آموزشی، کارگاه‌های هنری، سالن ورزشی و دیگر فعالیت‌ها می‌تواند مسجد را به یک پایگاه جذاب برای تمام سنین، به‌ویژه نوجوانان و جوانان، تبدیل کند. مدیر حوزه‌های علمیه بیرجند در پایان تأکید کرد: مسجد زمانی می‌تواند نقش واقعی خود را در جامعه ایفا کند که از یک فضای صرفاً عبادی فراتر رفته و به محور فعالیت‌های اجتماعی، فرهنگی، تربیتی و مردمی محله تبدیل شود؛ چراکه ظرفیت اصلی مسجد، مردم هستند و هرجا مردم در کنار مسجد قرار گرفته‌اند، این نهاد توانسته است در سخت‌ترین شرایط نیز به کانون امید، همدلی و حل مسائل جامعه تبدیل شود. خبرگزاری شبستان-خراسان جنوبی؛ زینب روحانی مقدم- هفته وحدت فرصتی برای بازخوانی نقش نهادهایی است که از دیرباز در ایجاد همدلی، انسجام و پیوند میان مردم نقش‌آفرین بوده‌اند؛ در این میان، مسجد به عنوان خانه خدا و یکی از مردمی‌ترین پایگاه‌های اجتماعی در جامعه اسلامی، جایگاهی ویژه دارد. مسجدی که صف‌های نماز جماعت در آن، فارغ از تفاوت‌های قومی، اجتماعی و اقتصادی، مردم را در کنار یکدیگر قرار می‌دهد و می‌تواند زمینه‌ساز تقویت وحدت و همبستگی در جامعه باشد. در روزگاری که جامعه بیش از هر زمان دیگری به گفت‌وگو، همدلی و حضور مردم در عرصه‌های اجتماعی نیاز دارد، بازخوانی کارکردهای مسجد و ظرفیت آن برای ایجاد وحدت و بسیج مردمی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ چراکه تجربه تاریخی انقلاب اسلامی، دفاع مقدس و بحران‌های مختلف نشان داده است که مسجد تنها محل عبادت نیست، بلکه می‌تواند به قلب تپنده محله و محور حل مسائل اجتماعی تبدیل شود. حجت‌الاسلام هابیل خسروی، مدیر حوزه‌های علمیه بیرجند در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری شبستان، با تشریح نقش مسجد در بسیج و حضور مردم در عرصه‌های مختلف اجتماعی، بر ظرفیت این پایگاه مردمی برای تحقق «بعثت مردمی»، جذب نسل جوان، تقویت وحدت و همدلی و فعال‌سازی ظرفیت‌های اجتماعی محلات تأکید کرد. مسجد؛ از پایگاه عبادی تا مرکز اجتماع مؤمنان حجت‌الاسلام خسروی با بیان اینکه مسجد در طول تاریخ اسلام همواره فراتر از یک مکان صرفاً عبادی بوده است، اظهار کرد: مهم‌ترین نقش مسجد، ایجاد یک اجتماع مؤمنین است. وی افزود: اساس نماز جماعت که در مسجد اقامه می‌شود، بر پایه جمع و همدلی بنا شده و فردگرایی را به حاشیه می‌راند و همین کارکرد، مسجد را به یک پایگاه اجتماعی ـ سیاسی قدرتمند تبدیل می‌کند. اساس نماز جماعت که در مسجد اقامه می‌شود، بر پایه جمع و همدلی بنا شده و فردگرایی را به حاشیه می‌راند و همین کارکرد، مسجد را به یک پایگاه اجتماعی ـ سیاسی قدرتمند تبدیل می‌کند. مدیر حوزه‌های علمیه بیرجند با اشاره به جایگاه مسجد در صدر اسلام گفت: در صدر اسلام، مسجد مرکز تصمیم‌گیری‌های کلان، قضاوت، برنامه‌ریزی جنگی و حتی محل اعزام نیروها به میدان نبرد بود. وی ادامه داد: امام خمینی(ره) نیز بارها بر این نقش تأکید داشتند و مسجد را «مرکز جنبش‌های اسلامی» و «دژ محکم اسلام» معرفی می‌کردند که نیروهای خود را از آنجا بسیج و تجهیز می‌کردند. حجت‌الاسلام خسروی با اشاره به نقش مساجد در تاریخ معاصر ایران تصریح کرد: این نقش به‌وضوح در جریان انقلاب اسلامی و دوران دفاع مقدس دیده شد و مساجد به عنوان سنگرهای اصلی انقلاب، محل تجمع، اطلاع‌رسانی و سازماندهی مردم بودند. وی گفت: در هشت سال دفاع مقدس نیز مساجد به عنوان مراکز اصلی جذب، آموزش و اعزام رزمندگان و همچنین پشتیبانی از جبهه‌ها بودند و نقشی سرنوشت‌ساز داشتند. مدیر حوزه‌های علمیه بیرجند تأکید کرد: این کارکرد فراتر از عبادت، هرگز به آن دوران ختم نشد و در بحران‌های بعدی نیز مساجد در خط مقدم حضور داشتند. وی با اشاره به دوران شیوع کرونا افزود: در ایام شیوع بیماری کرونا، مساجد به پایگاه‌های جهادی تمام‌عیار تبدیل شدند و گروه‌های جهادی با الهام از تجارب دفاع مقدس، با تولید و توزیع ماسک و دستکش، توزیع بسته‌های معیشتی «کمک‌های مؤمنانه» و پخت غذای گرم برای نیازمندان و بیماران، بار دیگر حول محور مساجد سازماندهی شدند. حجت‌الاسلام خسروی همچنین به نقش مساجد در شرایط و بحران‌های اخیر اشاره کرد و گفت: در «جنگ ۱۲ روزه» و متعاقب آن «جنگ رمضان» که اخیراً تجربه کردیم، مساجد بار دیگر نشان دادند که سنگری امن و پایگاهی برای همبستگی و حل بحران هستند. وی ادامه داد: وقتی ترس و رکود بر جامعه سایه افکنده بود، مسجد به محل تجمع مردم برای تولید امید و پشتیبانی از جبهه مقاومت تبدیل شد؛ حتی در ناآرامی‌های اخیر که هدف دشمن برای تضعیف این کانون انسجام مشخص بود، باز هم مساجد نه‌تنها تضعیف نشدند، بلکه با حضور دوباره مردم، ثابت کردند که همچنان قلب تپنده محلات و نماد هویت و همدلی اجتماعی هستند.در ناآرامی‌های اخیر که هدف دشمن برای تضعیف این کانون انسجام مشخص بود، باز هم مساجد نه‌تنها تضعیف نشدند، بلکه با حضور دوباره مردم، ثابت کردند که همچنان قلب تپنده محلات و نماد هویت و همدلی اجتماعی هستند. «بعثت مردمی»؛ حضور مردم برای عبور از بزنگاه‌های تاریخی مدیر حوزه‌های علمیه بیرجند در ادامه درباره مفهوم «بعثت مردمی» و نقش مسجد در تحقق آن اظهار کرد: «بعثت مردمی» مفهومی عمیقاً ریشه‌دار در اندیشه رهبر شهید، حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای است که در آن، حضور مردم در صحنه‌های سرنوشت‌ساز، نه یک کنش سیاسی صرف، که یک مأموریت الهی و یک سنت قطعی خدای متعال است. وی افزود: ایشان این وعده الهی را چنین بیان فرمودند: «به توفیق الهی اگر چنانچه حادثه‌ای برای کشور پیش بیاید، خدای متعال این مردم را مبعوث خواهد کرد برای مقابله با حوادث، و کار را مردم تمام خواهند کرد.» حجت‌الاسلام خسروی ادامه داد: استفاده از واژه «مبعوث»، حضور مردم را به سطح یک رسالت مقدس ارتقا می‌دهد؛ یعنی از نظر ایشان، خود ملت در بحرانی‌ترین لحظات، برای نجات انقلاب و کیان کشور از جانب خداوند «مبعوث» می‌شوند. وی گفت: مفهوم بعثت بر این اصل اساسی مبتنی است که انقلاب اسلامی، کشور را به صاحبان اصلی‌اش یعنی مردم بازگرداند و حفاظت از آن در برابر تهدیدها، وظیفه مستقیم خود مردم است؛ یعنی اگرچه نهادهای رسمی وظیفه خود را انجام می‌دهند، اما آنچه کار را تمام می‌کند، ورود خود مردم به میدان است. مدیر حوزه‌های علمیه بیرجند با اشاره به نگاه رهبر شهید به نقش مردم در انقلاب اسلامی اظهار کرد: رهبر شهید، هنر بزرگ امام خمینی(ره) را این می‌دانست که «کار را به دست مردم کشور سپرد» و به انگیزه‌ها و احساسات آنان میدان داد. وی تصریح کرد: این اعتماد متقابل میان رهبری و مردم، مهم‌ترین سرمایه اجتماعی انقلاب اسلامی است که موتور محرک «بعثت» در بزنگاه‌های تاریخی بوده است و مسجد، به عنوان کهن‌ترین و مردمی‌ترین نهاد اجتماعی در ایران اسلامی، بستر طبیعی برای تحقق این بعثت است.مسجد، به عنوان کهن‌ترین و مردمی‌ترین نهاد اجتماعی در ایران اسلامی، بستر طبیعی برای تحقق این بعثت است. حجت‌الاسلام خسروی بیان کرد: مسجد می‌تواند با شناخت دقیق از مسائل محله و همسایگان، شبکه‌های مردمی را برای انجام امور مختلف سازماندهی کند. وی از حفظ امنیت محله در کنار نیروهای رسمی، شناسایی و حمایت از خانواده‌های نیازمند و تسهیل کمک‌رسانی، مدیریت فرهنگی و تربیتی محله با برنامه‌های متناسب با نیاز جوانان و نوجوانان و حل اختلافات محلی با الهام از شوراهای حل اختلاف به عنوان بخشی از این ظرفیت‌ها نام برد. مدیر حوزه‌های علمیه بیرجند افزود: به عبارت دیگر، مسجد با تبدیل شدن به قلب تپنده محله، بستر لازم برای «بعثت مردمی» را فراهم کرده و مردم را برای ایفای نقشی فعال در سرنوشت خود توانمند می‌سازد. جوانان را باید با مسجد پیوند داد وی در ادامه درباره چگونگی همراه کردن مردم، به‌ویژه جوانان و نوجوانان، با فعالیت‌های اجتماعی و فرهنگی مسجد گفت: جذب و همراهی نسل جوان، نیازمند رویکردی فعال، جذاب و مبتنی بر نیازهای آنان است. حجت‌الاسلام خسروی یکی از راهکارهای مهم در این زمینه را ایجاد جذابیت در کالبد و فضای مسجد دانست و اظهار کرد: مسجد باید محیطی پویا و دلنشین باشد؛ نظافت، امکانات سرمایشی و گرمایشی مناسب و معماری جذاب، نخستین گام‌ها هستند.مسجد باید محیطی پویا و دلنشین باشد؛ نظافت، امکانات سرمایشی و گرمایشی مناسب و معماری جذاب، نخستین گام‌ها هستند. وی افزود: فراتر از آن، ایجاد فضاهای جانبی مانند کتابخانه، سالن‌های چندمنظوره برای کلاس‌های هنری و علمی و حتی مکان‌های ورزشی می‌تواند مسجد را به پایگاهی جذاب با عملکردهای مختلف برای نوجوانان و جوانان تبدیل کند. مدیر حوزه‌های علمیه بیرجند، تنوع بخشیدن به برنامه‌های مسجد را نیز ضروری دانست و گفت: مسجد نباید تنها به اقامه نماز و سخنرانی محدود شود. وی ادامه داد: برگزاری اردوهای تفریحی و زیارتی، نمایش فیلم، اجرای تئاتر با رعایت موازین اسلامی، برگزاری مسابقات کتابخوانی و برنامه‌های فرهنگی متنوع، می‌تواند جوانان را به مسجد بکشاند و آنجا را به مکانی برای رشد همه‌جانبه آنها تبدیل کند. حجت‌الاسلام خسروی با تأکید بر نقش امام جماعت و هیأت امنا در جذب جوانان تصریح کرد: انتخاب امام جماعتی خوشرو، با تقوا، توانمند از نظر علمی و آشنا به مسائل روز، نقشی اساسی دارد. وی گفت: چنین امام جماعتی می‌تواند با جوانان به خوبی ارتباط برقرار کند و به سؤالات آنان پاسخ دهد. همچنین هیأت امنا باید با برنامه‌ریزی دقیق و تشویق جوانان، از جمله اهدای جوایز، فضایی صمیمی و مشارکتی برای آنها ایجاد کنند. وی مشارکت دادن جوانان در تصمیم‌گیری‌ها را یکی دیگر از راهکارهای مهم عنوان کرد و افزود: بهترین راه برای همراه کردن جوانان، سپردن مسئولیت به آنان است. مدیر حوزه‌های علمیه بیرجند اظهار کرد: تشکیل شوراهای جوانان مسجد و واگذاری بخشی از برنامه‌ریزی و اجرای فعالیت‌ها به خود آنان، حس تعلق و مسئولیت‌پذیری را در آنها تقویت می‌کند و این می‌تواند هم در جذب آنها به مسجد مؤثر باشد و هم زمینه رشد و شکوفایی استعدادهای آنها را فراهم کند. مسجد؛ محور وحدت و همدلی در محله حجت‌الاسلام خسروی در ادامه با اشاره به نقش مسجد در ایجاد وحدت و همدلی در جامعه گفت: مسجد ذاتاً نماد وحدت است. صف‌های به هم فشرده نماز جماعت، جلوه‌ای از برابری و برادری را به نمایش می‌گذارد مسجد ذاتاً نماد وحدت است. صف‌های به هم فشرده نماز جماعت، جلوه‌ای از برابری و برادری را به نمایش می‌گذارد که در آن تفاوت‌های طبقاتی و قومی از بین می‌رود. مدیر حوزه‌های علمیه بیرجند ادامه داد: برای تقویت این نقش در شرایط امروز، مسجد باید بر محوریت مشترکات و دوری از تفرقه تأکید کند. وی با اشاره به آموزه‌های دینی تصریح کرد: در آموزه‌های دینی، مسجدی که باعث تفرقه و جدایی شود، ارزش خود را از دست می‌دهد. حجت‌الاسلام خسروی گفت:مسجد امروز باید به عنوان یک کانون گفت‌وگو و همدلی عمل کند و بستری برای نزدیکی هرچه بیشتر گروه‌های مختلف جامعه فراهم آورد مسجد امروز باید به عنوان یک کانون گفت‌وگو و همدلی عمل کند و بستری برای نزدیکی هرچه بیشتر گروه‌های مختلف جامعه فراهم آورد. وی افزود: این کار از طریق برگزاری نشست‌های صمیمانه، مجالس همفکری برای حل مسائل محلی و بزرگداشت مناسبت‌های ملی و مذهبی که مورد وفاق همه است، میسر می‌شود. مدیر حوزه‌های علمیه بیرجند با تأکید بر ضرورت احیای کارکردهای اجتماعی مسجد اظهار کرد: مسجد با احیای کارکردهای اجتماعی خود، مانند ارائه خدمات مشاوره، کمک به نیازمندان و حل اختلافات، می‌تواند به یک پناهگاه امن و محل اعتماد برای تمام اقشار جامعه تبدیل شود. وی خاطرنشان کرد: مسجد از این طریق می‌تواند گامی بلند در جهت تحکیم وحدت و همدلی ملی بردارد. خروج مسجد از انفعال با مردمی‌سازی مدیریت حجت‌الاسلام خسروی در ادامه درباره راهکارهای فعال‌تر شدن مساجد و استفاده بیشتر از ظرفیت مردم گفت: برای خروج مساجد از حالت انفعالی و تبدیل آنها به پایگاه‌های اجتماعی پویا، به نظر می‌رسد باید مجموعه‌ای از اقدامات در سطوح مختلف انجام شود. وی این اقدامات را در سه بخش محتوایی و برنامه‌ای، ساختاری و مدیریتی و همچنین فضا و امکانات مسجد مورد توجه قرار داد. مدیر حوزه‌های علمیه بیرجند در تشریح اقدامات محتوایی و برنامه‌ای اظهار کرد:باید نقش مسجد بازتعریف شود و مسجد از یک کارکرد صرفاً عبادی به یک «مرکز مدیریت اجتماعی محله» ارتقا یابد.باید نقش مسجد بازتعریف شود و مسجد از یک کارکرد صرفاً عبادی به یک «مرکز مدیریت اجتماعی محله» ارتقا یابد. وی افزود: فعالیت‌های مسجد نباید از پیش تعیین‌شده و یکنواخت باشد، بلکه باید بر اساس نیازها، دغدغه‌ها و ظرفیت‌های مردم همان محله طراحی شود. حجت‌الاسلام خسروی توجه به مسائل روز را نیز ضروری دانست و گفت: امام جماعت و سخنرانان باید به مسائل روز جامعه، اقتصاد، فرهنگ و سیاست آگاه باشند و در چارچوب شرع، پاسخگوی شبهات و نیازهای فکری مردم، به‌ویژه جوانان، باشند. وی در بخش دیگری از سخنان خود درباره اقدامات ساختاری و مدیریتی بیان کرد: اداره مسجد باید کاملاً شفاف و با مشارکت خود مردم باشد و هیأت امنا با نظارت و انتخاب مردم شکل گیرد تا اعتماد عمومی جلب شود. مدیر حوزه‌های علمیه بیرجند افزود:مسجد باید با نهادهای محلی ارتباط داشته باشد و به عنوان بازوی اجرایی نهادها در محله عمل کند مسجد باید با نهادهای محلی ارتباط داشته باشد و به عنوان بازوی اجرایی نهادها در محله عمل کند و در حل مسائل شهری و اجتماعی مشارکت فعال داشته باشد. وی توانمندسازی کادر مسجد را نیز مورد تأکید قرار داد و گفت: برگزاری دوره‌های آموزشی برای ائمه جماعات و هیأت امنا در زمینه‌های مدیریت، روانشناسی، مشاوره و کار فرهنگی، می‌تواند به ارتقای سطح کیفی فعالیت‌ها کمک کند. حجت‌الاسلام خسروی در ادامه به ضرورت توجه به فضا و امکانات مسجد اشاره کرد و اظهار داشت: رسیدگی به وضعیت ظاهری مسجد، سیستم‌های سرمایشی و گرمایشی و تجهیز مسجد به امکانات رفاهی و کتابخانه، گام‌های ابتدایی و مهمی هستند. وی افزود: ایجاد فضاهای چندمنظوره و اختصاص بخش‌هایی از مسجد به کلاس‌های آموزشی، کارگاه‌های هنری، سالن ورزشی و دیگر فعالیت‌ها می‌تواند مسجد را به یک پایگاه جذاب برای تمام سنین، به‌ویژه نوجوانان و جوانان، تبدیل کند. مدیر حوزه‌های علمیه بیرجند در پایان تأکید کرد: مسجد زمانی می‌تواند نقش واقعی خود را در جامعه ایفا کند که از یک فضای صرفاً عبادی فراتر رفته و به محور فعالیت‌های اجتماعی، فرهنگی، تربیتی و مردمی محله تبدیل شود؛ چراکه ظرفیت اصلی مسجد، مردم هستند و هرجا مردم در کنار مسجد قرار گرفته‌اند، این نهاد توانسته است در سخت‌ترین شرایط نیز به کانون امید، همدلی و حل مسائل جامعه تبدیل شود.