زنان نادیده در سایه جنگ

**افزایش دو برابری زنان سرپرست خانوار در دهه گذشته؛ چالش‌های چندبعدی در سایه کاهش حمایت‌ها**

مدیرکل دفتر خانواده و بانوان سازمان بهزیستی کشور اعلام کرد: به طور میانگین از هر ۴.۵ خانوار در ایران، مدیریت یک خانوار بر عهده یک زن است. با این حال، شرایط جنگی اخیر منجر به اختلال، تعلیق یا توقف کامل ۲۹۷۵ فرصت شغلی برای زنان سرپرست خانوار شده است که فشار مضاعفی بر این قشر آسیب‌پذیر وارد کرده است.

**روایت زندگی زنان سرپرست خانوار؛ از کار طاقت‌فرسا تا چالش‌های معیشتی**
یک زن سرپرست خانوار که به دلیل تعطیلی محل کارش از شغل خود اخراج شده است، می‌گوید: «صبح تا شب مشغول کارهای دستی هستم. دیگر شانه و گردنی برایم نمانده است. از شوهرم که اعتیاد شدید داشت، چند سالی است جدا شده‌ام و اکنون هم باید همزمان به فکر درمان پسر هفت‌ساله‌ام و پرداخت اجاره خانه باشم.» او با آهی سنگین می‌افزاید: «به دوش کشیدن مخارج یک خانواده برای یک زن بسیار دشوار است.»

**افزایش ۱۲۱ درصدی فشار تقاضا بر زنان سرپرست خانوار**
براساس آمارهای سازمان بهزیستی، تعداد زنان سرپرست خانوار نسبت به دهه گذشته بیش از دو برابر شده است. در سال جاری، تعداد این زنان به ۲۸۴,۱۷۳ نفر رسیده که حدود هزار نفر نسبت به سال گذشته افزایش داشته است. این در حالی است که سهم حمایتی سازمان بهزیستی و کمیته امداد امام خمینی(ره) برای این گروه ۱۵ درصد کاهش یافته و تنها ۲۴ درصد از این زنان تحت پوشش قرار دارند.

مریم خاک‌رنگین، مدیرکل دفتر خانواده و بانوان سازمان بهزیستی کشور، اعلام کرد: «سهم زنان سرپرست خانوار از کل خانوارهای ایرانی به ۲۲.۵ درصد رسیده است. این تغییر نشان‌دهنده فشار تقاضای بالایی است که ساختارهای حمایتی کشور باید با آن مواجه شوند.»

**تغییر الگوی سرپرستی؛ از فوت همسر به طلاق**
یکی از تغییرات مهم در الگوی زنان سرپرست خانوار، افزایش سهم طلاق به عنوان علت سرپرستی است. به گفته خاک‌رنگین، سهم طلاق در میان زنان سرپرست خانوار از ۳۰ درصد در سال ۱۴۰۰ به ۳۸ درصد در سال ۱۴۰۴ رسیده و اکنون رتبه اول را به خود اختصاص داده است. وی افزود: «این گروه علاوه بر مستمری، به مشاوره‌های حقوقی، خدمات مددکاری اجتماعی و مداخلات روان‌شناختی نیز نیاز دارند.»

**فرسودگی روانی و معیشتی؛ چالش‌های چندبعدی زنان سرپرست خانوار در شرایط جنگی**
خاک‌رنگین تصریح کرد: «شرایط جنگی معضلات سنتی زنان سرپرست خانوار را از یک چالش معیشتی به یک بحران چندبعدی تبدیل کرده است. مشکلات معیشتی ناشی از ناپایداری مشاغل، مسائل نظارت تحصیلی و مراقبتی فرزندان و فرسودگی روانی ناشی از تأمین امنیت روانی خانواده، از مهم‌ترین چالش‌های این افراد است.»

وی افزود: «بر اساس آمار، در دوران جنگ اخیر ۲,۹۷۵ فرصت شغلی زنان سرپرست خانوار دچار اختلال یا توقف کامل شده است. سازمان بهزیستی برنامه‌هایی برای بازتوانی حرفه‌ای این افراد و بازگرداندن آنها به چرخه اقتصادی تدوین کرده است.»

**جوان‌تر و فقیرتر شدن زنان سرپرست خانوار**
میانگین سن زنان سرپرست خانوار از ۴۲ سال به ۴۰ سال کاهش یافته است و میانه دهک درآمدی آنها از دهک ۳ به دهک ۲ سقوط کرده است. مدیرکل دفتر خانواده و بانوان سازمان بهزیستی کشور اظهار داشت: «افرادی که امروز به ما مراجعه می‌کنند، هم جوان‌تر هستند و هم در وضعیت معیشتی سخت‌تری قرار دارند.»

**اقدامات حمایتی؛ از مستمری تا بازگشت به تحصیل**
خاک‌رنگین با اشاره به اقدامات حمایتی سازمان، گفت: «مستمری‌ها همچنان تکیه‌گاه اصلی معیشتی هستند. همچنین طرح بازگشت به تحصیل اجرا شد و طی آن ۵۸۷ دانش‌آموز از خانواده‌های زنان سرپرست خانوار به مدارس بازگشتند. خدمات سلامت روان نیز به طور رایگان در اختیار این زنان قرار گرفته است.»

وی در پایان تاکید کرد: «حمایت از یک زن سرپرست خانوار، در واقع صیانت از کل کیان خانواده است. هرچند نیازها همچنان فراتر از امکانات موجود است و باید تلاش بیشتری برای کاهش شکاف حمایتی انجام شود.»