ماشین جنگی پوتین در عصر پهپادها از کار افتاد؟

به گزارش زومان، ستون‌های غلیظ دود که این هفته بر فراز مسکو پس از اصابت پهپادهای اوکراینی به بزرگ‌ترین پالایشگاه نفت پایتخت روسیه دیده شد، پیام روشنی داشت: پیشرفت‌های فناورانه کی‌یف باعث شده نیروهای ولادیمیر پوتین در موقعیت عقب‌تری قرار بگیرند. فایننشال تایمز می‌گوید: از زمان دستور رئیس‌جمهور روسیه برای حمله تمام‌عیار به اوکراین در سال ۲۰۲۲، نیروهای مسکو در میدان نبرد به برتری عددی و قدرت آتش سنگین تکیه کرده‌اند و هم‌زمان با حملات هوایی، شهرها و زیرساخت‌های انرژی را در فاصله‌ای بسیار دورتر از خطوط مقدم هدف قرار داده‌اند. اما نوآوری‌های اوکراین در حوزه پهپادهای میان‌برد و دوربرد باعث شده پایگاه‌های هوایی، کاروان‌های نظامی و پالایشگاه‌های نفتی در صدها کیلومتر داخل خاک روسیه هدف قرار بگیرند. در همین حال، نیروهای روسیه بین فوریه تا مه تنها ۱۶۴ کیلومتر مربع پیشروی داشته‌اند، در حالی که این رقم در مدت مشابه سال گذشته ۱۱۵۱ کیلومتر مربع بوده است. امیل کاستهلمی یکی از بنیان‌گذاران بلک برد می‌گوید: اما در میدان نبرد چه تغییراتی رقم خورده است؟ پاسخ را باید در تغییر وضعیت حملات روسیه جست و جو کرد. حملات مسکو معمولاً در اواخر زمستان و اوایل بهار کاهش پیدا می‌کند و در ماه مه دوباره شدت می‌گیرد، اما در ماه ژوئن هیچ نشانه‌ای از ازسرگیری پیشروی در خطوط جبهه دیده نشده است. فرماندهان روسی همچنان گروه‌های کوچک سربازان را به سمت میدان‌های نبردی که به‌شدت تحت پوشش پهپادها قرار دارد اعزام می‌کنند؛ حملاتی که اغلب با تلفات سنگین همراه است و هدف آن پیدا کردن شکاف در خطوط دفاعی اوکراین است. اما پیشرفت اوکراین در جنگ پهپادی ورق را برگردانده است. یکی از افراد فعال در جنگ اوکراین وضعیت فعلی را این طور توصیف کرده است: جنگ پهپادی همچنین مزیت نیروی انسانی روسیه را به شدت کاهش داده است. طبق گفته مقام‌های اوکراینی، روسیه در حدود شش ماه گذشته بیش از آنکه بتواند نیرو جایگزین کند، در میدان نبرد تلفات داده است. داده‌های بودجه روسیه نشان می‌دهد این کشور در سه‌ماهه نخست ۲۰۲۶ حدود ۷۱ هزار و ۲۱۶ نیرو جذب کرده، در حالی که این رقم در مدت مشابه سال گذشته ۸۹ هزار و ۶۰۱ نفر بوده است. اما آیا روسیه برای خنثی سازی حملات اوکراین برنامه‌ای دارد؟ تحولات میدانی نشان می‌دهد که نمی‌توان پاسخ مثبتی به این پرسش داد؛ چرا که درست در جایی که اوکراین حملات پهپادی و موشکی خود را گسترش داده و خطوط تدارکاتی روسیه را قطع کرده، واحد پهپادی نخبه روسیه موسوم به «روبیکون» نتوانسته به همان سطح از توانایی برسد. یک منبع درگیر در مذاکرات غیرعلنی می‌گوید: یا روسیه هنوز پاسخی برای نوآوری‌های اوکراین پیدا نکرده، یا اساساً پاسخی وجود ندارد. در همین حال، اوکراین حملات پهپادی خود را عمیق‌تر کرده است؛ حدود ۱۵۰ کیلومتر پشت خط مقدم، جایی که مسیرهای لجستیکی روسیه هدف قرار می‌گیرند. از ماه مه، صدها پهپاد به سمت کریدور زمینی کریمه — مسیر حیاتی تأمین نیروهای روسیه در جنوب اوکراین و منطقه‌ای که روسیه در سال ۲۰۱۴ ضمیمه کرد — و همچنین نیروهای مستقر در جبهه جنوبی شلیک شده‌اند. آرتِم بیلینکوف، رئیس ستاد تیپ ۴۱۲ پهپادی اوکراین در این باره می‌گوید: «در این مرحله ما هر روز کامیون‌ها را هدف قرار می‌دهیم»، نیروهای روسی اکنون برای دریافت سوخت و مهمات زمان بیشتری منتظر می‌مانند و واحدهای لجستیکی مجبور شده‌اند از کامیون‌های کوچک‌تر یا مسیرهای فرعی و روستایی به جای بزرگراه اصلی R-280 استفاده کنند. روسیه در تلاش است به این چالش پاسخ دهد و کمپین گسترده‌ای برای جذب نیرو به واحدهای پهپادی مانند روبیکون راه انداخته است. اما این تغییر با مشکلات جدی همراه بوده است. صنعت دفاعی روسیه تقریباً به ظرفیت کامل رسیده و نرخ پایین بیکاری باعث شده جذب نیروی ماهر برای فناوری‌های پیشرفته، از جمله تولید پهپاد، دشوارتر شود. بر اساس گفته سه مقام اطلاعاتی غربی، تولید تسلیحات عمدتاً در بخش‌هایی غیر از پهپادها و تسلیحات دوربرد تقریباً متوقف شده است. با وجود افزایش تولید تسلیحات نظامی، یکی از مقامات روسیه گفته است «صنعت نظامی به سقف ظرفیت خود رسیده و همه ظرفیت‌ها تکمیل شده و بدون سرمایه‌گذاری جدید، امکان افزایش تولید وجود ندارد.» ولادیمیر پوتین و مقامات ارشدش همچنان تلاش می‌کنند نشان دهند روسیه دست بالا را در جنگ دارد و هم‌زمان اثرات فزاینده حملات اوکراین را کم‌اهمیت جلوه می‌دهند اما واقعیت به شکل دیگری در حال رقم خوردن است. گزارش‌ها نشان می‌دهد پوتین تقریباً به‌صورت روزانه از فرماندهان نظامی از جمله والری گراسیموف گزارش دریافت می‌کند و گاهی این جلسات تا دو بار در روز نیز برگزار می‌شود. پوتین همچنان بر این باور است که زمان به نفع روسیه است و هرچند روند جنگ ممکن است کند یا سریع باشد، در نهایت روسیه پیروز خواهد شد. اما آیا روسیه هنوز توان ضربه زدن دارد؟ بله. در خط مقدم، بمب‌های هدایت‌شونده روسیه به‌طور مداوم سنگرها، خطوط درختی و ساختمان‌های اوکراینی را هدف قرار می‌دهند. کمبود سامانه‌های پدافند هوایی نیز به هواپیماهای روسی اجازه داده بمب‌های قدیمی شوروی را از فاصله نزدیک‌تر پرتاب کنند و با دقت بالا اهداف را بزنند. یک خلبان پهپاد اوکراینی در نزدیکی شهر اسلوفیانسک گفته است: این تاکتیک به نیروهای روسیه کمک کرده تا به‌تدریج در داخل شعر کوستیانتینیفکا در منطقه دونتسک پیشروی کنند؛ شهری که پیش از جنگ حدود ۶۵ هزار نفر جمعیت داشت و اکنون به یکی از خطوط دفاعی مهم اوکراین تبدیل شده است. با این حال، پیشروی روسیه در خارج از منطقه دونباس تقریباً متوقف شده و اوکراین در چند نقطه ضدحمله‌های محدود انجام داده است. بر اساس یک گزارش از مؤسسه تحقیقاتی نظامی اوکراین، روسیه احتمالاً امسال بیش از ۷۵ هزار بمب هدایت‌شونده استفاده خواهد کرد، در حالی که این رقم در سال ۲۰۲۵ حدود ۶۰ هزار بمب بوده است. هم‌زمان موج‌های سنگین حملات موشکی و پهپادی در ماه گذشته سه بار کی‌یف را هدف قرار داده‌اند. نیروی هوایی اوکراین در رهگیری موشک‌های بالستیک و هایپرسونیک نیز با کمبود سامانه‌های پدافندی پیشرفته مواجه است. او گفته است روسیه تلاش خواهد کرد روش‌های مختلفی برای تأثیرگذاری بر تصمیم‌گیری اوکراین پیدا کند، اما به‌جز استفاده از سلاح هسته‌ای، ابزار زیادی برای تغییر مسیر جنگ ندارد، مگر اینکه بسیج گسترده جدیدی اعلام شود. یک فرد درگیر در گفت‌وگوهای غیرعلنی گفته است: