لرستان تا تهران؛ دو سرعت متفاوت تورم

به گزارش زومان، این روزها کافی است چند روزی بار سفر ببندید و از این استان به آن استان بروید تا متوجه شوید کارت‌کشیدن در نانوایی‌ها، میوه‌فروشی‌ها یا بنگاه‌های املاک چقدر می‌تواند حس متفاوتی داشته باشد. بر اساس آخرین گزارش مرکز آمار، نرخ تورم نقطه به نقطه کل کشور در اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۴ به حدود ۸۴ درصد رسیده است. این یعنی سرعت رشد قیمت‌ها در سراسر ایران به سطحی سرسام‌آور و کم‌سابقه رسیده، اما ماراتن قیمت‌ها در همه جا یکسان نیست و بعضی استان‌ها با شدت بیشتری در این آتش می‌سوزند. برای اینکه این تفاوت را بهتر درک کنیم، کافی است بدانید که در سفره و خوراکی‌ها، در حالی که برخی قیمت‌ها در برخی استان‌ها طی ۵ سال گذشته بیش از ۱۰ برابر شده، در برخی دیگر کمتر از ۸ برابر رشد داشته است. اما کدام استان‌ها وضعیت تورمی شدیدتری دارند و مردم کدام مناطق، قدرت خریدشان سریع‌تر آب می‌رود؟ گزارش مرکز آمار ایران نشان می‌دهد در حالی که میانگین نرخ تورم نقطه به نقطه کل کشور به ۸۳.۹ درصد در اردیبهشت ماه رسیده، تورم چهار استان کشور به بیش از ۱۰۰ درصد رسیده است: این اعداد یک پیام روشن دارند: سرعت رشد قیمت‌ها در نوار غربی ایران به شدت بالاتر از سایر مناطق است و هزینه‌های سبد مصرفی خانوارها در این استان‌ها، تنها در طول یک‌سال (از اردیبهشت ۱۴۰۳ تا اردیبهشت ۱۴۰۴) بیش از ۲ برابر شده است. البته اوضاع در باقی کشور هم چندان بهتر نیست؛ چرا که ۱۱ استان دیگر نیز تورم بالای ۹۰ درصد را تحمل می‌کنند. در نقطه مقابل، پایتخت و برخی استان‌های مرکزی کمترین شتاب رشد قیمت را ثبت کرده‌اند: دلیل اصلی این تفاوت را باید در سبد مصرفی متفاوت خانوارهای ساکن در استان‌ها جستجو کرد. حالا یک خانواده را در نظر بگیرید. اگر ساختار مخارج این خانواده به شکلی باشد که بیشتر درآمدش را ناچار باشد خرج سفره خود و خوراکی‌ها کند و سهم مسکن یا تفریح در مخارجش کمتر باشد، در این وضعیت فشار تورمی بسیار شدیدتری را روی استخوان‌هایش حس می‌کند. آمارها نشان می‌‌دهند تورم خوراکی‌ها (در واقع گروه خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات) در سه استان زیر به بیش از ‍۱۴۴ درصد رسیده است: استان‌های ایلام، لرستان، کرمانشاه و خراسان رضوی نیز تورم بالای ۱۴۰ درصد را در این بخش تجربه کرده‌اند. این یعنی در این مناطق، قیمت مواد غذایی در عرض یک‌سال نزدیک به ۲.۵ برابر گران‌تر شده است. این در حالی است که در چهار استان سیستان و بلوچستان، بوشهر، قم و گیلان، تورم خوراکی‌ها کمی آرام‌تر بوده و بین ۱۱۰ تا ۱۲۰ درصد ثبت شده است. اگر کمی به عقب برگردیم و نگاهی بلندمدت‌تر داشته باشیم، عمق این نابرابری ملموس‌تر می‌شود. مرکز آمار سال ۱۴۰۰ را به عنوان سال پایه در نظر می‌گیرد. بنابراین شاخص قیمت در این سال برای تمامی استان‌ها برابر با ۱۰۰ فرض می‌شود. حالا پس از ۵ سال، شاخص قیمت خوراکی‌ها در استان لرستان به عدد ۱۰۰۲ رسیده است؛ این یعنی قیمت مواد غذایی در این استان طی ۵ سال، دقیقاً ۱۰ برابر شده است. استان‌های کردستان، کرمانشاه، ایلام و خراسان رضوی نیز دست‌کمی از لرستان ندارند و افزایش ۹.۷ برابری را در این بازه تجربه کرده‌اند. در طرف دیگر این لیست، استان قم قرار دارد که سطح قیمت خوراکی‌ها در آن نسبت به ۵ سال پیش، ۷.۹ برابر شده است. بنابراین می‌توان گفت سرعت رشد قیمت‌ خوراکی‌ها در این ۵ سال میان برخی استان‌ها ۲۰۰ واحد درصد اختلاف داشته است. آمارها نشان می‌دهند با وجود فشار شدید تورمی در تمام نقاط کشور، یک نابرابری قابل توجه در تحمل این فشار در سطح کشور وجود دارد. به طوری که در استان‌های غربی و مرزی کشور که اغلب استان‌های محروم‌تر و کم‌برخوردار هستند، سرعت رشد قیمت‌ها بیشتر بوده است. این موضوع تا حد زیادی به وزن بیشتر خوراکی‌ها و هزینه کمتر مسکن در این مناطق مربوط است که در نهایت باعث می‌شود در مقاطع سخت، بار بیشتری را به دوش بکشند.