سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی مالیات شرکت‌ها را کم می‌‌کند

سرمایه‌گذاران خصوصی زیرساخت‌های هوش مصنوعی می‌توانند هزینه‌ی تاییدشده را از مالیات قطعی سال جاری یا سال‌های بعد کسر کنند. هزینه‌کرد بخش خصوصی و غیردولتی برای توسعه‌ی زیرساخت‌های هوش مصنوعی ایران در قالب اعتبار مالیاتی محاسبه خواهد شد. بر پایه‌ی حکم تازه، مبلغ سرمایه‌گذاری تاییدشده می‌تواند از مالیات قطعی سرمایه‌گذار در همان سال یا سال‌های بعد کسر شود؛ سازوکاری که بخشی از فشار مالی پروژه‌های سرمایه‌بر و بلندمدت هوش مصنوعی را کاهش می‌دهد. به‌گزارش رسانه‌ی مالیاتی ایران، محمد برزگری، معاون تحول هوشمند نظام مالیاتی، قانون ملی توسعه‌ی هوش مصنوعی و حکم مالیاتی مربوط به آن را برای اجرا به ادارات کل امور مالیاتی سراسر کشور ابلاغ کرده است. ابلاغیه‌ی سازمان امور مالیاتی به شماره‌ی ۲۱۰/۱۳۶۳۳/ص در تاریخ ۶ آبان ۱۴۰۵ صادر شد. مبنای حقوقی مشوق تازه، بند «پ» ماده‌ی ۱۱ قانون ملی توسعه‌ی هوش مصنوعی محسوب می‌شود. قانون‌گذار سرمایه‌گذاری بخش خصوصی و غیردولتی در حوزه‌های تعیین‌شده را مشمول بند «ت» ماده‌ی ۱۱ قانون جهش تولید دانش‌بنیان کرده؛ بنابراین، سرمایه‌گذاران واجد شرایط از همان ظرفیت اعتباری بهره می‌برند که پیش‌تر برای تعمیق فناوری و استفاده از توان مجموعه‌های دانش‌بنیان در نظر گرفته شده بود. دامنه‌ی حکم فقط به خرید تجهیزات محدود نیست و چند حلقه‌ی اصلی زنجیره‌ی توسعه‌ی هوش مصنوعی را پوشش می‌دهد. چنین دامنه‌ای نشان می‌دهد قانون فقط بر دارایی‌های فیزیکی تمرکز ندارد. آماده‌سازی داده، توسعه‌ی الگوریتم و ایجاد ظرفیت‌های آزمایشگاهی نیز در کنار توان پردازشی به‌عنوان اجزای زیرساخت ملی شناخته شده‌اند. اعتبار مالیاتی با معافیت مالیاتی تفاوت دارد. در سازوکار اعتبار، مبلغ سرمایه‌گذاری مورد پذیرش پس از طی فرایند قانونی از مالیات قطعی‌شده کسر می‌شود. اگر مالیات همان سال برای استفاده از تمام اعتبار کافی نباشد، مانده‌ی اعتبار قابلیت انتقال به سال‌های بعد را خواهد داشت. برای نمونه، سرمایه‌گذار در صورت تأیید هزینه‌ها می‌تواند اعتبار تخصیص‌یافته را ابتدا از مالیات قطعی سال انجام سرمایه‌گذاری کم کند. بخش استفاده‌نشده از بین نمی‌رود و به دوره‌های مالی بعد منتقل خواهد شد. همین قابلیت برای پروژه‌هایی اهمیت دارد که در سال‌های نخست هزینه‌ی بالا و درآمد محدود دارند. با وجود ابلاغ اصل حکم، برخورداری عملی از مزیت مالیاتی به تأیید سرمایه‌گذاری و رعایت ضوابط اجرایی وابسته خواهد بود. صرف خرید تجهیزات یا اعلام هزینه، به‌تنهایی به معنای ایجاد اعتبار قطعی نیست و متقاضی باید مدارک، نوع سرمایه‌گذاری و انطباق پروژه با مصادیق قانونی را اثبات کند. مجلس شورای اسلامی قانون ملی توسعه‌ی هوش مصنوعی را در ۲۸ مرداد ۱۴۰۵ تصویب کرد. مصوبه در ۴ شهریور ۱۴۰۵ به تأیید شورای نگهبان رسید و محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، طی نامه‌ی مورخ ۲۲ شهریور آن را برای اجرا به رئیس‌جمهور ابلاغ کرد. مسعود پزشکیان نیز در ۲۷ مهر ۱۴۰۵ قانون را به دستگاه‌های اجرایی ابلاغ کرد. سازمان امور مالیاتی پس از طی مراحل قانونی، حکم مالیاتی را به ادارات کل فرستاد تا ظرفیت بند «ت» ماده‌ی ۱۱ قانون جهش تولید دانش‌بنیان به سرمایه‌گذاری‌های زیرساختی هوش مصنوعی نیز تسری پیدا کند. قانون جهش تولید دانش‌بنیان در سال ۱۴۰۱ تصویب شده بود و امکان انتقال اعتبار استفاده‌نشده به سال‌های بعد را پیش‌بینی می‌کرد. ایجاد زیرساخت هوش مصنوعی معمولا به منابع مالی قابل‌توجهی نیاز دارد. خرید و نگهداری سخت‌افزار پردازشی، تامین انرژی و فضای دیتاسنتر، گردآوری و پالایش داده، توسعه‌ی الگوریتم و ایجاد آزمایشگاه تخصصی هزینه‌هایی هستند که بازگشت سرمایه‌ی آن‌ها ممکن است چند سال طول بکشد. اعتبار مالیاتی بخشی از هزینه‌ی مؤثر سرمایه‌گذاری را کاهش می‌دهد، اما جایگزین تامین مالی مستقیم، دسترسی به تجهیزات یا حل محدودیت‌های فنی نیست. میزان اثرگذاری مشوق به سرعت تأیید پروژه‌ها، شفافیت فرایند ارزیابی و امکان استفاده‌ی واقعی از اعتبار بستگی دارد. مجموعه‌ای که هنوز مالیات قطعی قابل‌توجهی ندارد، بیش از همه به قابلیت انتقال اعتبار به سال‌های بعد متکی خواهد بود. جزئیاتی مانند مدارک لازم، مرجع تأیید هزینه‌ها، زمان بررسی درخواست، مصادیق دقیق سرمایه‌گذاری و شیوه‌ی محاسبه‌ی اعتبار باید در فرایندهای اجرایی روشن شود. سقف قابل‌پذیرش و محدودیت‌های احتمالی نیز برای تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران اهمیت دارد. بخش خصوصی پیش از آغاز پروژه باید سوابق قراردادها، فاکتورها، پرداخت‌ها و مستندات فنی را منظم نگه دارد و دستورالعمل‌های تکمیلی سازمان امور مالیاتی و نهادهای مسئول هوش مصنوعی را دنبال کند. نتیجه‌ی اقتصادی مشوق تازه زمانی مشخص می‌شود که نخستین پروژه‌ها ارزیابی شوند و اعتبار تخصیص‌یافته در اظهارنامه‌ها و مالیات قطعی مؤدیان اثر بگذارد. نظر شما درباره‌ی اثر اعتبار مالیاتی بر سرمایه‌گذاری خصوصی در هوش مصنوعی چیست؟