ردپای ماهواره‌های روسیه در حملات حوثی‌ها به عربستان؟

بر اساس یک پژوهش اطلاعات مکانی، ماهواره‌های نظامی روسیه پیش از حملات موشکی و پهپادی حوثی‌ها به تاسیسات عربستان، مناطق هدف را رصد کرده‌اند. الجزیره گزارش داد؛ تحقیقی نشان داده که ماهواره‌های روسیه به حوثی‌ها کمک می‌کنند زیرساخت‌های نظامی و انرژی عربستان سعودی را هدف قرار دهند؛ موضوعی که در میانه جنگ آمریکا علیه ایران، آشفتگی بیشتری در بازارهای جهانی انرژی ایجاد کرده است. درگیری میان دولت به‌رسمیت‌ شناخته‌ شده یمن -که از حمایت عربستان سعودی برخوردار است- و حوثی‌ها از ماه ژوئیه ادامه داشته و در سپتامبر شدت گرفته است؛ زمانی که این گروه کنترل کامل سواحل دریای سرخ یمن را به دست گرفت. ماه گذشته، حوثی‌ها همچنین حمله‌ای دقیق به ایستگاه‌های پمپاژ خط لوله نفتی شرق به غرب عربستان انجام دادند؛ خط لوله‌ای که مهم‌ترین مسیر انتقال نفت این کشور به شمار می‌رود. تحقیقات شرکت خصوصی اطلاعات مکانی و ماهواره‌ای اورورا ژئوسیگنال اینتلیجنس مستقر در ژنو نشان می‌دهد ماهواره‌های روسیه چند روز پیش از این حمله، منطقه را برای جمع‌آوری اطلاعات درباره خط لوله زیر نظر گرفته بودند. با ادامه نبرد بر سر کنترل یمن میان حوثی‌ها و دولت مورد حمایت عربستان، این پرسش مطرح می‌شود که حمایت روسیه تا چه اندازه برای حوثی‌ها اهمیت دارد؟ خبرگزاری آسوشیتدپرس در گزارشی که این هفته منتشر کرد، از یافته‌های تحقیقات شرکت AURORAH پرده برداشت. این شرکت در فاصله اول ژوئیه تا ۱۹ اکتبر، ۴۰ حمله موشکی و پهپادی حوثی‌ها علیه عربستان سعودی را بررسی کرده است. در تمام این موارد، الگویی مشابه مشاهده شده است: ماهواره‌های دولتی و نظامی روسیه پیش و پس از حمله، مناطق هدف را رصد کرده‌اند. نواف عبید، بنیان‌گذار شرکت اطلاعات مکانی AURORAH به الجزیره گفت: به گفته او، ماهواره‌های شناسایی‌شده شامل این سامانه‌ها هستند: عبید گفت: «یافته کلیدی ما صرفاً حضور ماهواره‌های روسی به‌صورت جداگانه نبود، بلکه ترتیب فعالیت و ادغام قابلیت‌های اطلاعاتی مکمل آن‌ها اهمیت داشت.» او همچنین در گفت‌وگو با الجزیره ادعا کرد که بر اساس یافته‌های این تحقیق، داده‌های جغرافیایی و سیگنالیِ ارتش روسیه از ساختار اطلاعاتی تحت هدایت ایران -که به پیشبرد عملیات حوثی‌ها در یمن کمک می‌کند- پشتیبانی کرده است. به گفته عبید، مهم‌ترین نمونه عملیاتی این همکاری، حمله حوثی‌ها در امتداد ساحل غربی یمن و پیشروی آن‌ها به سمت تنگه باب‌المندب بوده است. او حملات ماه سپتامبر به خط لوله نفتی شرق به غرب عربستان را نمونه‌ای از پیچیدگی عملیات هدف‌گیری دانست. الیجاه مگنیر تحلیلگر نظامی مستقر در بروکسل معتقد است یافته‌های این شرکت لزوماً تمام واقعیت را نشان نمی‌دهد. او گفت: «ناتوانی در رهگیری یک ارتباط اطلاعاتی، به‌تنهایی مشخص نمی‌کند چه کسی به اطلاعات ماهواره‌ای روسیه دسترسی داشته، آیا روسیه عمداً این اطلاعات را به اشتراک گذاشته یا ایران آن‌ها را مستقلاً به دست آورده است؟» مگنیر برای توضیح این موضوع چهار سناریوی ادعایی را مطرح کرد: سناریوی اول: روسیه ممکن است اطلاعات را به‌صورت مستقیم و آگاهانه در اختیار ایران گذاشته باشد. سناریوی دوم: ایران ممکن است تصاویر ماهواره‌ای روسیه را از مسیرهای تجاری به دست آورده باشد. بااین‌حال، تصاویر شناسایی نظامی روسیه معمولاً در دسترس عموم قرار ندارند؛ بنابراین، دسترسی به تصاویر تجاری روسی لزوماً دخالت دولت روسیه را ثابت نمی‌کند. سناریوی سوم: ایران ممکن است اطلاعات را از طریق یک واسطه دیگر دریافت کرده باشد. از نظر تئوری، یک طرف ثالث می‌توانسته اطلاعات استخراج‌شده از سامانه روسی را در اختیار ایران بگذارد؛ اما در حال حاضر هیچ مدرک عمومی و تأییدشده‌ای برای اثبات چنین ترتیبی وجود ندارد. عبید نیز تأکید کرد که باید میان شناسایی یک ساختار اطلاعاتی تحت حمایت روسیه و اثبات اینکه یک ماهواره مشخص روسی اطلاعات هدف‌گیری یک حمله مشخص حوثی‌ها را تأمین کرده، تفاوت قائل شد. او گفت: «ارزیابی ما وجود یک رابطه اطلاعاتی گسترده‌تر را نشان می‌دهد؛ اما نسبت دادن اطلاعات حاصل از یک ماهواره مشخص به یک پرتاب موشکی مشخص، به شواهد و تأییدهای بیشتری نیاز دارد.» سه مقام، از جمله یک مقام سعودی و یک مقام ارشد حوثی‌ها، به همراه یک تحلیلگر اطلاعاتی خصوصی، به آسوشیتدپرس گفته‌اند که حوثی‌ها و دیگر متحدان ایران از اطلاعات روسیه و همچنین قابلیت‌های چین بهره‌مند شده‌اند. هفته گذشته نیز راید کریملی معاون وزیر امور خارجه عربستان در حوزه دیپلماسی عمومی به خبرنگاران گفت که حوثی‌ها از روسیه و چین اطلاعات دریافت می‌کنند. او گفت: «ما به‌طور منظم این مسائل را با چین و روسیه مطرح می‌کنیم و به این کار ادامه خواهیم داد.» مقام‌های روسیه هنوز درباره یافته‌ها اظهارنظری نکرده‌اند؛ بااین‌حال، در سال‌های اخیر روابط فناورانه و نظامی روسیه و ایران به‌طور قابل‌توجهی گسترش یافته است. توافق‌نامه‌های راهبردی مشترک، همکاری‌های فضایی و تبادل فناوری‌های دفاعی از محورهای اصلی این روابط بوده‌اند.