تب هوش مصنوعی در چین سرد شد‍!

نگرانی از سودآوری هوش مصنوعی و محدودیت‌های غرب، ۲.۴ تریلیون دلار از ارزش بازار سهام چین کاسته است. گاردین نوشت: فقدان سوددهی و تهدید ناشی از کشورهای غربی، نگرانی‌ها را درباره پایداری رونق هوش مصنوعی در پکن افزایش داده است. طی ماه‌های گذشته و در میان افزایش اضطراب‌ها درباره آینده هوش مصنوعی، همزمان با رقابت پکن با ایالات متحده برای تسلط بر این بخش، تریلیون‌ها دلار از بازارهای سهام چین ناپدید شده است. شاخص استار ۵۰ (STAR 50) -که شرکت‌های فناوری و نوآوری را در بورس اوراق بهادار شانگهای رصد می‌کند- از ماه ژوئن تاکنون ۴۰ درصد سقوط کرده است. سایر شاخص‌های شرکت‌های بزرگ نیز در همین بازه زمانی حدود ۲۰ درصد کاهش یافته‌اند. طبق گزارش بلومبرگ، این ریزش ناگهانی از ماه مه تاکنون ۲.۴ تریلیون دلار از ارزش بازار سهام چین را از بین برده است. به گفته بانک گلدمن ساکس (Goldman Sachs)، سهام‌های حوزه هوش مصنوعی بیش از ۴۰ درصد از ارزش بازار سهام در چین و هنگ‌کنگ را به خود اختصاص داده‌اند؛ این یعنی هرگونه ضربه به ارزش آن‌ها، امواج شوک‌کننده‌ای را در سراسر بازار داخلی ایجاد خواهد کرد. این سقوط نشان می‌دهد که علیرغم تمام تلاش‌های دولت برای تقویت صنایع فناوری چین -به ویژه آن دسته از صنایعی که از قدرت هوش مصنوعی بهره می‌برند- اقتصاد داخلی قدرت لازم برای حفظ یک بازار پررونق را ندارد. دولت چین سرمایه‌گذاری سنگینی در حوزه هوش مصنوعی انجام داده؛ از جمله یک صندوق سرمایه‌گذاری ۶۰ میلیارد یوانی با پشتیبانی دولتی که از همین ماه تزریق پول به توسعه‌دهندگان داخلی را آغاز کرد. اما مصرف‌کنندگان چینی ثابت کرده‌اند که در بسیاری از بخش‌های اقتصاد -از جمله فناوری- به‌طور سرسختانه‌ای از خرج کردن پول خود خودداری می‌کنند؛ این امر به معنای آن است که بسیاری از شرکت‌های فناور برای کسب سود در تقلا هستند. فقدان سود یکی از چندین دلیل فروش دارایی‌هاست. دلیل دیگر، تهدید کشورهای غربی، به ویژه ایالات متحده، مبنی بر گسترش تحریم‌ها علیه فناوری چین است. دان وانگ، مدیر بخش چین در گروه اوراسیا (Eurasia Group) گفت: او گفت که یک «اضطراب عمومی» در میان شرکت‌های فناوری درباره این موضوع وجود دارد که آیا مدلِ تحت حمایت دولت در مواجهه با تقاضای ضعیف مصرف‌کننده کارساز خواهد بود یا خیر. ایالات متحده با استناد به ریسک‌های امنیت ملی، ربات‌های انسان‌نما را از چین ممنوع کرده و به نظر می‌رسد در حال بررسی ممنوعیت قطعات چینی در مراکز داده است. چین به شدت به صادرات وابستگی دارد و محدودیت‌ها در ایالات متحده به شرکت‌های داخلی آن لطمه می‌زند؛ شرکت‌هایی که در فروش محصولات به اندازه کافی در داخل کشور با مشکل مواجه هستند. ایالات متحده با استناد به ریسک‌های امنیت ملی، ربات‌های انسان‌نما را از چین ممنوع کرده است در حالی که چین برای پیشی گرفتن در حوزه هوش مصنوعی با ایالات متحده رقابت می‌کند، پکن روی حوزه رباتیک، که به آن هوش تجسم‌یافته (Embodied AI) نیز گفته می‌شود، به عنوان کلید گسترش این فناوری در سراسر جامعه تمرکز دوچندانی داشته است. این حوزه همچنین به عنوان پاسخی به مشکلات جمعیتی چین -از جمله پیری جمعیت و کاهش نیروی کار- دیده می‌شود. اما تقاضا برای رباتیک به جای مصرف‌کنندگان عادی، توسط نهادهای دولتی و مؤسسات پژوهشی هدایت می‌شود؛ مصرف‌کنندگانی که محصولات برای آن‌ها هنوز بسیار گران است و هنوز برای استفاده خانگی کاربردی نیستند. ربات‌های انسان‌نما و سگ‌های رباتیک در صنعت سرگرمی محبوب بوده‌اند اما هنوز در محیط‌های خانگی کاربردی نشده‌اند. سهام شرکت «یونی‌تری» (Unitree)، تولیدکننده پیشرو ربات در چین، از زمان آغاز معاملات در ماه اوت به نصف کاهش یافته است. دان وانگ گفت: «به نظر می‌رسد هوش تجسم‌یافته نمی‌تواند در بازار انبوه به سود تبدیل شود.» او افزود که حاشیه سود اندک، افزایش نرخ‌ها در ایالات متحده و تقاضای ضعیف داخلی، همگی به ایجاد «اضطراب عمومی» در میان شرکت‌های فناوری دامن زده‌اند. به نظر می‌رسد هوش تجسم‌یافته نمی‌تواند در بازار انبوه به سود تبدیل شود دولت چین می‌خواهد سرمایه‌گذاران داخلی پول خود را در داخل کشور سرمایه‌گذاری کنند. چین طی ماه‌های اخیر سرمایه‌گذاری خارجی را محدود کرده و مقررات بیشتری از اول دسامبر به اجرا درمی‌آید، اما این اقدامات به افزایش سرمایه‌گذاری در بازارهای چین منجر نشده است. روز دوشنبه، شرکت هوش مصنوعی آمریکایی «انتروپریک» (Anthropic)، سازنده ربات گفت‌وگوی کلود، اسنادی را پیش از عرضه اولیه سهام (IPO) برنامه‌ریزی‌شده خود ثبت کرد که می‌تواند به بزرگ‌ترین عرضه اولیه سهام در تمام دوران تبدیل شود. پیش‌بینی می‌شود این شرکت تا ۱۰۰ میلیارد دلار درآمد کسب کند. چین هیچ‌گونه عرضه اولیه سهام بزرگ مشابهی در افق پیش رو ندارد و علیرغم فشار بر سیاست‌گذاران برای معرفی اقدامات محرک جهت تقویت سرمایه‌گذاری، انتظار نمی‌رود هیچ‌کدام در طول یک دوره حساس سیاسی در چین اعلام شود. این هفته مقام‌های ارشد حزب کمونیست چین برای پلنوم پنجم گردهم می‌آیند؛ نشستی مهم که زمینه را برای کنگره بیست و یکم حزب در سال آینده آماده خواهد کرد. انتظار می‌رود این کنگره شی جین‌پینگ را برای چهارمین دوره تأیید کند. پیش از آن، هیچ تمایلی به اقدامات سیاستی پرریسک یا بالقوه بی‌ثبات‌کننده وجود ندارد، حتی اگر این احتمال وجود داشته باشد که آن‌ها بتوانند اقتصاد را تقویت کنند.