خرید دلار یا طلا؟ دو راهی ریسکی سرمایه‌گذاران در سایه جنگ

نوسان اخبار جنگ و مذاکره در کنار محدودیت عرضه ارز، دلار را تکان نداد و طلا را کم‌رمق کرد. طی هفته جاری، توجه فعالان بازار طلا و ارز تنها به تغییرات قیمت‌ها محدود نماند. معامله‌گران هم‌زمان با رصد تابلوهای معاملاتی، با دقت پیگیر جریان رویدادها بودند؛ فضایی که در آن هشدارهای مربوط به احتمال درگیری نظامی با گزارش‌های حاکی از رایزنی و تمایل به تفاهم درهم‌آمیخته بود. در حالی که هنوز التهاب ناشی از خروج دیپلمات‌های آمریکایی و مسدود شدن راه‌های تجاری در بازار فروکش نکرده بود، رفت‌وآمد مقام‌های منطقه‌ای به تهران و طرح پیشنهادهای تازه برای حل مناقشه هسته‌ای، فضای روانی معاملات را دستخوش تغییر می‌کرد. بازار میان این دو تصویر گرفتار شده بود: جنگی که می‌توانست دوباره همه معادلات را به‌هم بریزد و توافقی که هنوز معلوم نبود اصلاً به کجا می‌رسد. این جمله از مهدی یکی از معامله‌گران بازار می‌تواند حال‌وهوای این روزهای بازار را توصیف کند. این بلاتکلیفی در تابلوها هم دیده می‌شد. قیمت دلار بعد از رکوردشکنی روزهای پایانی مهر، چندان تکان نخورد. قیمت طلا و سکه نیز برخلاف ارز، زیر فشار افت اونس جهانی چندان رمقی برای صعود نداشتند. پشت این اعداد نسبتاً آرام، هفته‌ای گذشت که خبرهای سیاسی آن بسیار پرنوسان‌تر از خود قیمت‌ها بود. با اینحال در معاملات پشت خطی روز جمعه نوسان بازار شدت گرفت و ظاهرا جمع‌بندی بازار به سمت جنگ بیشتر شد. نخستین روزهای هفته با دو پیام متفاوت همراه شد. از یک طرف، گزارش‌ها درباره خروج و کاهش حضور کارکنان دیپلماتیک آمریکا در برخی کشورهای منطقه و بسته‌شدن شماری از گذرگاه‌های مرزی پاکستان و عراق به روی ایران، نگرانی‌ها درباره تشدید فشار اقتصادی و امنیتی بر ایران را بیشتر کرد. از طرف دیگر، عبدالناصر همتی رئیس کل بانک مرکزی بر کفایت ذخایر ارزی کشور برای تأمین نیازهای وارداتی حتی تا پایان دوره ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ تأکید کرد. در همین فضا بود که دلار که در آخرین روز مهر رکورد تازه‌ای ثبت کرده بود، در معاملات شنبه تا محدوده ۲۶۸ هزار تومان پایین آمد و در نهایت در نرخ ۲۶۹ هزار و ۲۰۰ تومان بسته شد و سایر بازارها را هم با خود پایین کشید. اما بازار تنها به اظهارات مقام پولی توجه نداشت. خبر محدودشدن دسترسی واردکنندگان به منابع ارزی و توقف واردات خودرو در روزهای بعد، این پیام را نیز به فعالان اقتصادی منتقل می‌کرد که دولت در شرایط فعلی ناچار است دسترسی به ارز را با حساسیت بیشتری مدیریت کند. در این چارچوب، تخصیص ارز به کالاهای اساسی در اولویت قرار گرفت و در روزهای بعد، محدودیت ثبت سفارش گوشی‌های تلفن همراه با قیمت بیش از ۴۰۰ یورو نیز به فهرست خبرهای محدودکننده اضافه شد. برای بازار ارز، این تحولات یک معنای مهم داشت: منابع ارزی نه‌تنها زیر فشار شرایط خارجی قرار دارند، بلکه سیاست‌گذار نیز در تلاش است مصرف آن‌ها را اولویت‌بندی کند. همین موضوع باعث شد عقب‌نشینی اولیه دلار به یک روند نزولی پایدار تبدیل نشود. فرهاد از فعالان بازار ارز می‌گفت: در همین فضا،‌ دلار که یکشنبه دوباره به مرز ۲۷۰ هزار تومان برگشت اما طلا و سکه عقب رفتند. در میانه هفته، دو اتفاق سیاسی مهم، فضای بازار را بیش از گذشته تحت تأثیر قرار داد. از یک طرف، انتخابات اسرائیل بود که در نهایت بدون کسب اکثریت از سوی حزب نتانیاهو و مخالفانش به پایان رسید. از طرف دیگر، حضور هم‌زمان مقام‌های پاکستان، عربستان و ترکیه در تهران، امیدها به میانجیگری منطقه‌ای و مهار تنش‌ها را زنده کرد. معامله‌گران میان این دو تصویر متضاد مانده بودند؛ از یک سو ابهام در تحولات اسرائیل و احتمال تشدید تنش و از سوی دیگر تحرکات دیپلماتیک برای بازکردن مسیر توافق. اما بسیاری هنوز نمی‌دانستند باید این رفت‌وآمدها را نشانه نزدیک‌شدن توافق بدانند یا صرفاً تلاش دیگری برای جلوگیری از گسترش درگیری. همین فضای تردید باعث شد دلار در محدوده ۲۷۱ تا ۲۷۲ هزار تومان نوسان کند و طلا و سکه هم پشت دست اونس بازی کردند و عقب رفتند. حسین از کسبه بازار طلا درباره این اختلاف گفت: اما خبر مهم‌تر برای بازار ایران از واشنگتن رسید. مقام‌های آمریکایی روز چهارشنبه به چند کشور منطقه هشدار دادند که خود را برای احتمال ازسرگیری حملات نظامی پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا آماده کنند. اما بازار همچنان در محدوده مشخص نوسان کرد و چندان بالا و پایین نشد. این ثبات نسبی نشان داد که نگرانی از درگیری برای معامله‌گران تازگی نداشت و خبرهای مذاکره نیز هنوز تصویر قابل‌اتکایی از تغییر شرایط نمی‌ساختند. مانند مهدی یکی از معامله‌گران که می‌گفت: پنجشنبه، خبر نامه جی‌دی ونس به محسن رضایی بار دیگر توجه‌ها را به احتمال بازگشت مذاکرات جلب کرد. اما اختلاف بر سر شروط توافق همچنان پابرجا بود؛ آمریکا خواهان تعیین تکلیف ذخایر اورانیوم ایران بود و تهران پایان محاصره دریایی و محدودیت‌های صادرات نفت را از اولویت‌های خود می‌دانست. در نهایت، دلار آزاد هفته را با بازدهی مثبت به پایان رساند. قیمت این اسکناس که ابتدای هفته ۲۶۹ هزار و ۲۰۰ تومان بود، پنجشنبه به ۲۷۱ هزار و ۶۰۰ تومان رسید و حدود ۰.۹ درصد افزایش یافت. این رشد چندان بزرگ نبود، اما نشان می‌داد با وجود تمام خبرهای مذاکره و تلاش برای کاهش تنش، تقاضا برای دلار همچنان از بازار خارج نشده است. در بازارهای موازی ارز نیز حرکت تقریباً مشابهی دیده شد. تتر با رشد یک‌درصدی به ۲۷۲ هزار و ۲۸۰ تومان رسید و حواله دلار نیز با همین میزان افزایش، در ۱۸۶ هزار و ۷۹۲ تومان معامله شد. درهم اما تغییر بسیار محدودی داشت و تنها ۰.۲ درصد بالا رفت. دلار سهمیه‌ای هم با افزایش ۰.۸ درصدی به ۲۶۸ هزار تومان رسید. در بازار طلا، داستان متفاوت بود. کاهش‌ و نوسان اونس جهانی باعث شد رشد محدود دلار به افزایش قیمت طلا در داخل منجر نشود. طلای ۱۸ عیار در پایان هفته تقریباً در همان سطح ابتدای هفته باقی ماند و با افت ۰.۱ درصدی، ۲۶ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان قیمت خورد. طلای آب‌شده نیز به همین میزان کاهش یافت و در محدوده ۱۱۳ میلیون و ۴۹۰ هزار تومان قرار گرفت. سکه امامی کمی بیشتر عقب نشست و با افت ۰.۷ درصدی به ۲۶۶ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان رسید. اونس جهانی نیز در مجموع هفته تقریباً بدون تغییر بود و فقط ۰.۰۵ درصد رشد کرد. به این ترتیب، بازار طلا نه از رشد دلار نیروی کافی برای صعود گرفت و نه تحت تأثیر اونس وارد مسیر نزولی پرشتابی شد. در میان نمادهای بورسی، فزر وضعیت متفاوتی داشت. این سهم با افت ۵.۴۶ درصدی و رسیدن به قیمت ۳۳ هزار و ۴۳۰ تومان، بیشترین کاهش را در میان دارایی‌های بررسی‌شده ثبت کرد؛ عملکردی که فاصله محسوسی با ثبات نسبی بازار طلا داشت. اما بسته‌شدن معاملات پنجشنبه به معنای پایان تحولات سیاسی نبود. جمعه، ورود دوباره هیئت قطری به تهران و تلاش میانجی‌ها برای جلب رضایت ایران درباره دسترسی بازرسان آژانس به تأسیسات هسته‌ای، در برابر آزادسازی دارایی‌های مسدودشده، بار دیگر احتمال ازسرگیری مذاکرات را زنده کرد. در واقع، بازار هفته را با وجود تمام هشدارهای نظامی و تحرکات دیپلماتیک، با رشد محدود دلار و افت جزئی طلا و سکه به پایان رساند. نه تهدیدهای واشنگتن به جهش سنگین قیمت‌ها منجر شد و نه خبرهای مذاکره توانست دلار را به مسیر نزولی برگرداند. به نظر می‌رسد معامله‌گران فعلاً ترجیح می‌دهند به‌جای شرط‌بندی روی یکی از دو سناریوی جنگ و توافق، در محدوده‌های فعلی محتاطانه معامله کنند. مانند کامران که درباره فضای پایان هفته گفت: