آیا تهدیدهای تهران بلوف است؟ | ایران در این جنگ همه را شگفت‌زده می‌کند | هشدار درباره اهداف تازه ایران

تهدیدهای ایران درباره گسترش دامنه حملات در صورت ازسرگیری جنگ با آمریکا و اسرائیل، برای آمریکا نگرانی‌ها درباره امنیت خلیج فارس، بازار جهانی انرژی و زیرساخت‌های حیاتی منطقه را افزایش داده است. به گزارش ، روزنامه وال‌استریت ژورنال در گزارشی با اشاره به توان موشکی و پهپادی ایران و تجربه حملات پیشین، هشدار داده است که نباید تهدیدهای تهران را به‌سادگی بلوف تلقی کرد؛ به‌ویژه آنکه روند جنگ نشان داده است ایران توانسته فراتر از انتظارات برخی تحلیلگران عمل کند. بر اساس این گزارش، تهران هشدار داده است که در صورت ازسرگیری حملات هوایی آمریکا و اسرائیل، پاسخ ایران ممکن است از پایگاه‌های نظامی و ناوهای جنگی فراتر برود و زیرساخت‌های اقتصادی و انرژی کشورهای حاشیه خلیج فارس را نیز دربر بگیرد. این تهدیدها در شرایطی مطرح شده‌اند که دونالد ترامپ از احتمال اقدام نظامی پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در سوم نوامبر سخن گفته است. بیشتر بخوانید: یکی از مهم‌ترین نگرانی‌ها در سناریوی تشدید جنگ، گسترش اهداف احتمالی ایران است. طبق گزارش ارائه‌شده، تهران از امکان هدف قرار دادن فرودگاه‌ها، خطوط لوله نفت و زیرساخت‌های حیاتی کشورهای منطقه سخن گفته است؛ اقداماتی که در صورت تحقق می‌توانند پیامدهایی فراتر از میدان نبرد داشته باشند. تهدید علیه زیرساخت‌های انرژی خلیج فارس از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است؛ زیرا کشورهای این منطقه سهم مهمی در تأمین نفت و گاز جهان دارند و هرگونه اختلال در تأسیسات تولید، انتقال یا صادرات انرژی می‌تواند بازارهای جهانی را تحت تأثیر قرار دهد. در کنار آن، تهدید علیه نیروهای آمریکایی و کشتی‌های جنگی این کشور، خطر گسترش درگیری در آبراه‌های راهبردی منطقه را افزایش می‌دهد. اشاره به کابل‌های اینترنت زیردریایی در تنگه هرمز نیز نشان می‌دهد که نگرانی‌ها تنها به نفت و عملیات نظامی محدود نیست و زیرساخت‌های ارتباطی نیز ممکن است در سناریوهای تشدید تنش مطرح شوند. البته مطرح شدن این تهدیدها به معنای اجرای قطعی آنها نیست و ارزیابی خطر واقعی، به تحولات میدانی و تصمیم‌های سیاسی و نظامی طرف‌های درگیر بستگی دارد. به نوشته وال‌استریت ژورنال، ارزیابی تحلیلگران نشان می‌دهد ایران همچنان صدها تا هزاران موشک بالستیک و ذخایر قابل توجهی از پهپادها در اختیار دارد. همچنین گزارش‌هایی درباره تلاش تهران برای احیای تولید موشک با استفاده از قطعات ذخیره‌شده و ظرفیت تأسیسات زیرزمینی منتشر شده است. این ارزیابی در حالی مطرح می‌شود که پنتاگون مدعی است تا ۹۰ درصد از پایگاه صنعتی تولید موشک و پهپاد ایران را نابود کرده است. با این حال، نابودی بخش بزرگی از زیرساخت‌های تولیدی لزوما به معنای از بین رفتن تمام ذخایر تسلیحاتی یا پایان توان عملیاتی نیست. موجودی موشک‌ها، میزان آسیب به مراکز تولید، دسترسی به قطعات و سرعت بازسازی تأسیسات، همگی در تعیین ظرفیت باقی‌مانده ایران نقش دارند. در واقع، مسئله اصلی این است که آیا ایران می‌تواند حتی با ظرفیت محدودتر، حملات مستمر و پرهزینه‌ای را علیه اهداف نظامی و زیرساختی منطقه انجام دهد یا خیر. در مرحله نخست جنگ، ایران اهدافی از جمله پایگاه‌های هوایی، سفارتخانه‌ها، مقر ناوگان پنجم آمریکا در بحرین، تأسیسات انرژی امارات و قطر و فرودگاه‌هایی در دبی، کویت و بحرین را هدف قرار داد یا به آنها آسیب وارد کرد؛ جزئیات و میزان خسارات هر مورد نیازمند بررسی مستقل است. این تجربه نشان داد که دامنه پیامدهای جنگ می‌تواند از مرزهای ایران فراتر برود و کشورهای میزبان نیروها و تأسیسات مرتبط با آمریکا را نیز در معرض خطر قرار دهد. از این منظر، حتی اگر بخش مهمی از توان موشکی ایران آسیب دیده باشد، احتمال حملات پراکنده یا استفاده از ذخایر باقی‌مانده همچنان می‌تواند محاسبات نظامی واشنگتن و متحدانش را پیچیده کند. در جنگ‌های منطقه‌ای، همیشه تعداد سلاح‌ها تعیین‌کننده نیست؛ نوع هدف، هزینه رهگیری، موقعیت جغرافیایی و توانایی ادامه حملات نیز اهمیت دارد. یکی دیگر از محورهای مهم گزارش، نگرانی درباره کاهش ذخایر موشک‌های رهگیر پدافند هوایی آمریکا، عربستان و اسرائیل است. سامانه‌های دفاعی برای مقابله با حملات موشکی و پهپادی به مهمات گران‌قیمت و منابع لجستیکی قابل توجهی نیاز دارند. اگر یک درگیری طولانی شود، مسئله فقط میزان خسارت واردشده به طرف مقابل نخواهد بود؛ هزینه دفاع از پایگاه‌ها، تأسیسات انرژی، فرودگاه‌ها و مراکز جمعیتی نیز می‌تواند به عاملی تعیین‌کننده تبدیل شود. با این حال، ارزیابی دقیق ذخایر باقی‌مانده و میزان کاهش آنها بدون دسترسی به داده‌های معتبر و به‌روز امکان‌پذیر نیست. یکی از کارشناسان در اظهارنظری که در گزارش نقل شده، می‌گوید: «ما می‌توانیم تهدیدهایشان را بلوف بدانیم، اما آنها در طول این جنگ همه را شگفت‌زده کرده‌اند.» این جمله، چکیده یک معضل راهبردی برای آمریکا و متحدانش است: حتی اگر بخشی از توان نظامی ایران تضعیف شده باشد، نادیده گرفتن ظرفیت‌های باقی‌مانده می‌تواند خطر محاسبه اشتباه را افزایش دهد. در مقابل، تهدیدهای گسترده نیز لزوما به معنای توانایی اجرای تمام سناریوهای اعلام‌شده نیستند. معیار واقعی، توان عملیاتی باقی‌مانده، میزان آمادگی طرفین و هزینه‌هایی است که هر طرف برای ادامه جنگ باید بپردازد. پرسش اصلی این نیست که آیا ایران تمام توان نظامی پیشین خود را حفظ کرده است؛ بلکه این است که آیا توان باقی‌مانده آن برای تحمیل هزینه‌های سنگین و گسترش بحران منطقه‌ای کافی خواهد بود یا نه. همین عدم قطعیت می‌تواند یکی از عوامل بازدارنده در برابر تصمیم به ازسرگیری جنگ باشد.