سهمیه‌بندی بنزین در ایران چه تغییری کرد؟

با اجرای طرح جدید، ۵۰ لیتر بنزین با نرخ ۱۰ هزار تومان به کارت سوخت خودروها اضافه شد و استفاده از کارت‌های آزاد جایگاه‌ها محدودتر می‌شود. اجرای طرح افزایش سهمیه کارت‌های سوخت در مناطق بیشتری از کشور آغاز شده است. براساس این طرح، بدون تغییر در سهمیه‌های قبلی بنزین، ۵۰ لیتر بنزین با نرخ ۱۰ هزار تومان به کارت خودروهای مشمول اضافه می‌شود و مجموع سهمیه ماهانه آن‌ها به ۱۶۰ لیتر می‌رسد. به گزارش زومان، طرحی که پیش‌تر در چند استان به‌صورت آزمایشی اجرا شده بود، از ابتدای آبان ۱۴۰۵ به مناطق بیشتری گسترش یافته است. شادمهر زهدی مدیرعامل شرکت پخش فرآورده‌های نفتی خراسان شمالی در گفت‌وگو با تسنیم اعلام کرده که خودروهای مشمول سهمیه یارانه‌ای از ابتدای آبان ماهانه ۶۰ لیتر بنزین با نرخ ۱۵۰۰ تومان، ۵۰ لیتر با نرخ ۳۰۰۰ تومان و ۵۰ لیتر دیگر با نرخ ۱۰ هزار تومان دریافت می‌کنند. به این ترتیب، سهمیه ماهانه خودروهای مشمول در مناطق اجرای طرح به ۱۶۰ لیتر می‌رسد؛ اما فقط ۱۱۰ لیتر آن با نرخ‌های قبلی عرضه می‌شود. جلال حمه‌حسنی مدیر شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی منطقه کردستان نیز در گفت‌وگو با مهر، ضمن تأیید اضافه‌شدن سهمیه ۵۰ لیتری، توضیح داده که سهمیه اول خودروها همچنان ۶۰ لیتر با نرخ ۱۵۰۰ تومان است. به گفته او، امکان ذخیره این سهمیه تا سه ماه و حداکثر ۱۸۰ لیتر وجود دارد. سهمیه دوم نیز همان ۵۰ لیتر قبلی است و سهمیه سوم با نرخ هر لیتر ۱۰ هزار تومان در اختیار رانندگان قرار می‌گیرد. بنابراین، سهمیه‌های قبلی بنزین کاهش نیافته و نرخ آن‌ها نیز تغییر نکرده است. تنها ۵۰ لیتر بنزین گران‌تر به کارت‌های شخصی اضافه شده تا رانندگان برای سوخت‌گیری مازاد، کمتر به کارت‌های آزاد جایگاه‌ها نیاز داشته باشند. اضافه‌شدن سهمیه سوم بنزین با تغییر شیوه سوخت‌گیری همراه است. در مناطق مشمول، استفاده عمومی از کارت‌های آزاد جایگاه‌ها محدود می‌شود و رانندگان باید برای دریافت بنزین از کارت شخصی استفاده کنند. مدیر شرکت ملی پخش منطقه کردستان اعلام کرده که اجرای طرح جمع‌آوری کارت‌های اضطراری جایگاه‌ها در این استان آغاز شده است. به گفته او، یکی از مشکلات شیوه قبلی، دشواری شناسایی افرادی بود که به‌صورت مکرر از کارت‌های آزاد در جایگاه‌های مختلف استفاده می‌کردند. مسئولان شرکت ملی پخش انتظار دارند با انتقال سوخت‌گیری مازاد به کارت‌های شخصی، امکان نظارت بر مصرف افزایش پیدا کند و مشکلاتی مانند تمام‌شدن سهمیه کارت جایگاه و ایجاد صف کاهش یابد. بااین‌حال، کارت‌های اضطراری به‌طور کامل از شبکه توزیع سوخت حذف نمی‌شوند. زهدی در خراسان شمالی تأکید کرده است که این کارت‌ها برای تأمین بنزین موتورسیکلت‌های فاقد پلاک و کارت سوخت همچنان در دسترس خواهند بود. براساس توضیحات پیشین شرکت ملی پخش، استفاده از کارت‌های جایگاه برای برخی خودروهای امدادی، اورژانسی و خودروهای خاص نیز ادامه خواهد داشت. اضافه‌شدن سهمیه ۵۰ لیتری بنزین ۱۰ هزار تومانی، ادامه برنامه‌ای است که پیش‌تر در برخی استان‌های مرزی برای کاهش استفاده از کارت‌های آزاد آغاز شده بود. در مراحل اولیه اجرای طرح در کرمان و سیستان و بلوچستان، استفاده از کارت‌های آزاد جایگاه‌ها محدود شد و در مقابل، ۳۰ لیتر به سقف سوخت‌گیری ۱۱۰ لیتری خودروهای مشمول اضافه شد تا این مقدار به ۱۴۰ لیتر برسد. در مرحله بعد، سهمیه ۵۰ لیتری بنزین با نرخ ۱۰ هزار تومان در کرمان فعال شد و مجموع سهمیه ماهانه خودروهای مشمول به ۱۶۰ لیتر افزایش یافت. اکنون همین الگو به مناطق بیشتری گسترش پیدا کرده است. رضا حاجی‌حسینی، رئیس روابط عمومی شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی، پیش‌تر از اجرای سهمیه ۵۰ لیتری بنزین ۱۰ هزار تومانی در ۱۲ منطقه عملیاتی خبر داده بود. محدوده‌های اعلام‌شده در استان‌های آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، اردبیل، کردستان، خراسان رضوی، خراسان شمالی، خراسان جنوبی، سیستان و بلوچستان، یزد، هرمزگان، بوشهر و کرمان قرار دارند و منطقه میاندوآب نیز در فهرست اعلام‌شده آمده است. البته تقسیم‌بندی مناطق عملیاتی شرکت ملی پخش لزوماً با تقسیم‌بندی استانی یکسان نیست.