وال استریت ژورنال: عراق و پاکستان مرزهای تجاری ایران را بستند

منابع غربی می‌گویند عراق و پاکستان در حال بستن برخی از مسیرهای زمینی مهم ورود و خروج کالا به ایران هستند. وال استریت ژورنال می‌نویسد: محدودیت‌های تازه در حالی اعمال می‌شوند که محاصره دریایی آمریکا و تحریم‌های شدید علیه شرکت‌های هواپیمایی، پیش‌تر بخش عمده مسیرهای حمل‌ونقل دریایی و هوایی ایران را قطع کرده‌اند. تشدید انزوای ایران هم‌زمان با افزایش فشارهای نظامی دونالد ترامپ رخ می‌دهد. رئیس‌جمهور آمریکا امیدوار است از این طریق تهران را به دادن امتیاز درباره برنامه هسته‌ای خود وادار کند. درحالی‌که میانجیگران خاورمیانه برای ازسرگیری مذاکرات تلاش می‌کنند، روند دیپلماتیک ماه‌هاست به بن‌بست رسیده؛ زیرا ایران از پذیرش درخواست آمریکا برای گفت‌وگو درباره موضوع هسته‌ای خودداری می‌کند. عراق روز چهارشنبه گذرگاه مرزی شیب را بست؛ گذرگاهی که بزرگ‌ترین استان‌های نفت‌خیز دو کشور را به یکدیگر متصل می‌کند. بغداد دلیل این تصمیم را ضرورت تشدید اقدامات مقابله با قاچاق عنوان کرده است. در آخر هفته نیز پاکستان با استناد به ملاحظات امنیتی، از ورود کامیون‌های ایرانی از دو گذرگاه مهم گبد و تفتان جلوگیری کرد. هر دو گذرگاه به‌عنوان مسیرهای زمینی جایگزین برای بزرگ‌ترین بندر شرقی ایران مورد استفاده قرار می‌گرفتند. سخنگوی وزارت امور خارجه پاکستان روز جمعه اعلام کرد که این اقدامات با اجرای تحریم‌ها ارتباط دارند. سخنگوی وزارت امور خارجه پاکستان در پاسخ به پرسشی درباره بسته‌شدن گذرگاه‌ها گفت: «پاکستان به‌عنوان عضوی مسئول در جامعه بین‌المللی، به تمامی تحریم‌های قابل‌اجرا مطابق با قوانین بین‌المللی و داخلی پایبند است و همچنان به آن‌ها پایبند خواهد ماند.» اوایل ماه جاری، اسکات بسنت وزیر خزانه‌داری آمریکا اعلام کرده بود که در حال همکاری با پاکستان و ترکیه برای قطع مسیرهای زمینی ایران است. بسنت در اجلاس سیاست‌گذاری نیوزمکس در اوایل همین ماه گفت که آمریکا در حال عبور از تحریم‌های مالی و اجرای یک «کارزار انزوای مطلق» علیه ایران است. وزارت خزانه‌داری آمریکا به درخواست وال‌استریت ژورنال برای اظهارنظر پاسخی نداد. بااین‌حال، یکی از مقام‌های این وزارتخانه ماه گذشته گفته بود که این نهاد در حال بررسی تحریم شرکت‌ها و نهادهایی است که خدمات انبارداری و مراکز توزیع کالا ارائه می‌کنند؛ اقدامی با هدف متوقف‌کردن انتقال کالا به مرزهای زمینی ایران. با وجود این محدودیت‌ها، برخی دیگر از گذرگاه‌های مرزی ایران همچنان باز هستند. اما بسته‌شدن مسیرهای جدید، ازدحام در مرزها را تشدید کرده؛ آن هم در شرایطی که مسیرهای زمینی از پیش برای جبران ظرفیت ازدست‌رفته حمل‌ونقل دریایی با مشکل روبه‌رو بودند و تلاش می‌کردند مانع افزایش هزینه کالاهای اساسی برای مصرف‌کنندگان ایرانی شوند. تا ۲۹ سپتامبر، حدود ۱۷ هزار کامیون در مرزهای ایران با ترکیه، افغانستان و جمهوری آذربایجان منتظر عبور بودند و زمان انتظار معمولاً به ۲۰ روز می‌رسید. احسان ملک‌زاده رئیس انجمن شرکت‌های حمل‌ونقل بین‌المللی ایران این آمار را همان زمان در گفت‌وگو با خبرگزاری مهر اعلام کرده بود. در روزهای اخیر، صدها راننده کامیون نیز در صف‌های طولانی گذرگاه‌های مرزی پاکستان گرفتار شده‌اند. اتحادیه تشکل‌های کامیون‌داران و رانندگان سراسر ایران روز سه‌شنبه اعلام کرد که برخی رانندگان ناچار شده‌اند محموله‌های فاسدشده میوه و سایر محصولات کشاورزی خود را رها کنند. به گزارش سازمان صداوسیمای ایران، بسته‌شدن گذرگاه‌های پاکستان همچنین باعث شده بیش از ۴۵۰۰ تن گاز مایع کپسولی -که یکی از آخرین اقلام صادراتی انرژی تهران محسوب می‌شود- در سمت ایرانی مرز متوقف بماند. میعاد ملکی از مقام‌های پیشین مسئول اجرای تحریم‌ها در وزارت خزانه‌داری آمریکا گفت: «بسته‌شدن بخشی از گذرگاه‌های مرزی می‌تواند اقتصاد ایران را بیش‌ازپیش بی‌ثبات کند.» حمید حسینی عضو هیئت‌مدیره اتاق بازرگانی ایران و عراق در تهران در مصاحبه‌ای گفت: «معتقد است بسته‌شدن گذرگاه‌های مرزی عراق نتیجه کارزار آمریکا برای منزوی‌کردن ایران است.» پیمان سنندجی رئیس کمیسیون حمل‌ونقل اتاق بازرگانی تهران نیز به خبرگزاری مهر گفت که صادرات ایران به پاکستان به دلیل تحریم‌های بانکی متوقف شده است. فداحسین مالکی، رئیس گروه دوستی پارلمانی ایران و پاکستان، نیز آمریکا را مسئول این وضعیت دانست. مالکی که عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس ایران نیز هست، روز پنجشنبه گفت: «ما چنین انتظاری از دوستان پاکستانی خود نداشتیم و انتظار نداشتیم که آن‌ها تحت تأثیر فشارهای آمریکا قرار بگیرند.» نیروی دریایی آمریکا ماه‌هاست در واکنش به حملات تهران در تنگه هرمز، بنادر ایران را محاصره کرده است. این محاصره، صادرات نفت ایران را به صفر رسانده و واردات کالا -از جمله مواد غذایی- را به‌شدت مختل کرده است. کالاهای بشردوستانه از این محاصره مستثنا هستند، اما بسیاری از شرکت‌های کشتیرانی از بیم متوقف‌شدن کشتی‌هایشان حاضر به پذیرش این خطر نیستند. ذخایر نفت ایران که خارج از محدوده محاصره دریایی آمریکا قرار داشت و تهران طی ماه‌های گذشته همچنان می‌توانست آن‌ها را به خریداران چینی بفروشد، اکنون به پایان رسیده است. در چارچوب تلاش تازه ترامپ برای منزوی‌کردن اقتصادی ایران، وزارت خزانه‌داری آمریکا تحریم‌های جدیدی نیز علیه بانک‌هایی که با تهران مبادله مالی دارند و همچنین بخش هوانوردی ایران اعمال کرده است. این تحریم‌ها بیشتر ارتباطات ایران با شرکای تجاری خود-از جمله عراق و عمان- را قطع کرده‌اند.