از شوک جنگ اول تا آمادگی جنگ دوم؛ سبد خرید چه تغییری کرد؟

بررسی تغییرات سبد خرید جنگ ۱۲ روزه و جنگ ۴۰ روزه نشان می‌دهد تجربه جنگ، ترس را از بین نبرد، بلکه شکل آن را تغییر داد. به گزارش زومان، سال گذشته ایرانی‌ها دو جنگ را پشت سر گذاشتند. واکنش مردم به این دو جنگ یکسان نبود. جنگ دوم طولانی‌تر بود،‌ اما مردم برای آن آمادگی بیشتری داشتند. این موضوع را سبد خرید خانوارها نشان می‌دهد. آمارهای فروشگاه اینترنتی اُکالا، تصویری جالب از این تغییر رفتار نشان می‌دهند. تصویری که در آن ترس از بین نرفته، اما شاید دیگر به اندازه نخستین مواجهه با جنگ، غافلگیرکننده نیست. در نخستین روز جنگ ۱۲ روزه، اتفاق کم‌سابقه‌ای در فروشگاه اینترنتی اُکالا افتاد. تنها در یک روز، ۹۱ هزار آب‌معدنی فروخته شد؛ رقمی که رکورد فروش روزانه این کالا در تمام سال ۱۴۰۴ بود. البته فروش آب از ابتدای خرداد و هم‌زمان با نگرانی‌های مربوط به کم‌آبی افزایش یافته بود، اما آغاز جنگ آن را به بالاترین سطح رساند. آب تنها کالایی نبود که ناگهان خریداران بیشتری پیدا کرد. در جریان جنگ ۱۲ روزه، فروش برنج ۱۸۶ درصد، حبوبات و سویا ۹۲ درصد و کنسروها ۵۰ درصد افزایش یافت. در مقابل، فروش خامه ۷۰ درصد، نوشابه ۶۰ درصد و چیپس و پفک ۵۵ درصد کاهش پیدا کرد. تغییر سبد خرید معنای روشنی داشت. مردم به‌جای کالاهای مصرفی روزمره، سراغ چیزهایی رفته بودند که می‌توانستند مدت بیشتری در خانه نگهداری کنند. اما در جنگ ۴۰ روزه، تصویر تا حدی تغییر کرد. بررسی نمودار فروش روزانه آب معدنی اکالا نشان می‌دهد که با آغاز جنگ دوم در اسفند ۱۴۰۴، تقاضا دوباره افزایش پیدا کرد. اما قله فروش، به بلندی رکورد جنگ ۱۲ روزه نرسید. رفتار خریداران کنسرو و غذای آماده نیز نشانه‌هایی از همین تفاوت داشت. در نمودار سهم فروش ماهانه این گروه کالایی، جهش خرداد ۱۴۰۴، هم‌زمان با جنگ ۱۲ روزه، از سطح اسفندماه و آغاز جنگ دوم بلندتر است. البته کنسرو همچنان یک کالای مهم در خریدهای اضطراری بود. نمودار روزانه اکالا نشان می‌دهد که در آغاز جنگ ۴۰روزه، سهم کنسرو و غذای آماده در سبد فروش، جهشی ناگهانی داشت و سپس از اوج اولیه فاصله گرفت. بنابراین شدت واکنش اولیه، دست‌کم در خرید آب معدنی و الگوی فروش کنسرو، مانند جنگ اول نبود. یکی از توضیح‌های احتمالی این تفاوت، تجربه قبلی مردم است. در جنگ نخست، بسیاری برای اولین بار با شرایطی روبه‌رو شدند که نمی‌دانستند تا چه زمانی ادامه پیدا می‌کند و به چه کالاهایی نیاز خواهند داشت. اما در مواجهه دوم، دست‌کم تصویری از زندگی در شرایط جنگی داشتند. با این حال، احتیاط همچنان در رفتار خریداران دیده می‌شد. گزارش اکالا از افزایش ۳۵ درصدی میانگین تعداد کالاهای هر سبد خرید نیز حکایت دارد؛ نشانه‌ای از تمایل خریداران به تهیه اقلام بیشتر در هر سفارش و نگرانی آن‌ها از آینده‌ای نامعلوم. به نظر می‌رسد مردم در جنگ دوم همچنان ترس داشته‌اند؛ اما کمتر غافلگیر شده‌اند. تفاوت اصلی شاید این باشد که در جنگ اول، مردم از چیزی ناشناخته می‌ترسیدند؛ اما در جنگ دوم، می‌دانستند از چه چیزی باید نگران باشند. سبد خرید شما در دو جنگ قبلی چه تغییری کرد؟