راهنمای کامل سرمایه‌گذاری در صندوق‌های ارزی؛ همه آنچه باید بدانید‍!

پذیره‌نویسی صندوق ارزی ملی کیمیا با حداقل ورود ۱۰۰ دلار و پیش‌بینی سود سالانه ۵ درصدی در شعب ارزی بانک ملی آغاز شد. بسیاری از مردم برای حفظ ارزش پس‌انداز خود در برابر کاهش ارزش ریال، دلار خریداری می‌کنند. اما نگهداری اسکناس یک ویژگی مشخص دارد: تعداد دلارهای فرد افزایش پیدا نمی‌کند و سود یا زیان ریالی او عمدتاً به تغییر قیمت ارز بستگی دارد. حالا ابزار تازه‌ای در بازار سرمایه ایجاد شده که قرار است امکان کسب بازده از دارایی دلاری را نیز فراهم کند. براساس اعلام سازمان بورس و اوراق بهادار، پذیره‌نویسی دومین صندوق سرمایه‌گذاری با درآمد ثابت ارزی با نام «ملی کیمیا» از سه‌شنبه ۲۸ مهر ۱۴۰۵ در شعب ارزی بانک ملی آغاز شده است. پیش از این نیز صندوق ارزی «مانا ملت» راه‌اندازی شده بود. متقاضیان می‌توانند با حداقل ۱۰۰ دلار وارد این صندوق شوند و به‌جای نگهداری اسکناس دلار، از محل سرمایه‌گذاری ارزی بازده کسب کنند. برای صندوق جدید، سود سالانه ۵ درصد پیش‌بینی شده؛ اما آیا این روش از خرید و نگهداری مستقیم دلار بهتر است و چه ریسک‌هایی دارد؟ ارزش هر واحد سرمایه‌گذاری صندوق ملی کیمیا ۱۰ دلار تعیین شده، اما حداقل خرید ۱۰ واحد است؛ یعنی افراد برای ورود به این صندوق باید دست‌کم ۱۰۰ دلار سرمایه داشته باشند. حداکثر سرمایه‌گذاری هر فرد نیز ۵۰۰ هزار دلار است و هیچ سرمایه‌گذاری نمی‌تواند بیش از پنج درصد واحدهای صندوق را در اختیار بگیرد. برای خرید واحدها، متقاضیان باید به شعب ارزی بانک ملی مراجعه کنند. منابع سرمایه‌گذاری نیز می‌تواند به شکل اسکناس دلار، موجودی حساب ارزی یا حواله ارزی تأمین شود. بنابراین، این صندوق برخلاف صندوق‌های درآمد ثابت ریالی، با دریافت ریال فعالیت نمی‌کند و سرمایه‌گذار باید از ابتدا منابع دلاری داشته باشد. براساس اعلام بانک ملی، بازده سالانه پیش‌بینی‌شده صندوق ملی کیمیا ۵ درصد ارزی است و محاسبه سود از روز نخست سرمایه‌گذاری آغاز می‌شود. برای مثال، اگر فردی هزار دلار در صندوق سرمایه‌گذاری کند، بازده سالانه پنج‌درصدی معادل ۵۰ دلار خواهد بود؛ البته به شرط تحقق همین نرخ بازده. تفاوت مهم این صندوق با یک سپرده دارای پرداخت سود دوره‌ای آن است که سود صندوق در افزایش ارزش واحدهای سرمایه‌گذاری منعکس می‌شود. به بیان ساده، قرار نیست الزاماً هر ماه مبلغی دلار به حساب سرمایه‌گذار واریز شود. فرد هنگام ابطال واحدهای خود، ارزش روز آن‌ها را دریافت می‌کند که بازده محقق‌شده نیز در آن لحاظ شده است. نکته مهم اینکه ۵ درصد، نرخ بازده پیش‌بینی‌شده است و نباید بدون بررسی اسناد صندوق، آن را سود قطعی و تضمین‌شده دانست. وقتی فردی اسکناس دلار خریداری می‌کند، می‌تواند آن را نزد خود نگه دارد و در زمان دلخواه بفروشد. ارزش ریالی دارایی او با نوسان قیمت دلار تغییر می‌کند، اما تعداد اسکناس‌هایش ثابت می‌ماند. در صندوق ارزی، سرمایه فرد در دارایی‌هایی مانند سپرده‌های ارزی و اوراق بهادار با درآمد ثابت ارزی سرمایه‌گذاری می‌شود. بنابراین، علاوه بر تغییر ارزش ریالی دلار، امکان کسب بازده دلاری نیز وجود دارد. اما در مقابل، سرمایه‌گذار دیگر اسکناس را مستقیماً در اختیار ندارد و برای دریافت پول خود باید واحدهای صندوق را ابطال کند. بازپرداخت سرمایه و بازده محقق‌شده نیز طبق مقررات صندوق به‌صورت ارزی انجام می‌شود، نه ریالی. عنوان «درآمد ثابت» ممکن است این تصور را ایجاد کند که سرمایه‌گذاری در صندوق هیچ ریسکی ندارد، اما چنین برداشتی دقیق نیست. بخشی از منابع صندوق در سپرده‌ها و اوراق ارزی سرمایه‌گذاری می‌شود؛ بنابراین، کیفیت دارایی‌ها و توان بازپرداخت تعهدات آن‌ها اهمیت دارد. از سوی دیگر، اگر سرمایه‌گذار بخواهد واحدهای خود را ابطال کند، زمان و شرایط دسترسی به ارز اهمیت پیدا می‌کند. بانک ملی در صندوق ملی کیمیا نقش ضامن نقدشوندگی، مدیر عملیات ارزی و مدیر ثبت را بر عهده دارد، اما ضمانت نقدشوندگی را نباید بدون بررسی مقررات، معادل تضمین تمام اصل سرمایه و سود دانست. همچنین تغییرات قیمت دلار همچنان بر ارزش ریالی سرمایه اثر می‌گذارد. حتی اگر فرد به دلار سود کسب کند، کاهش نرخ دلار می‌تواند بخشی از بازده او را هنگام تبدیل به ریال خنثی کند. پاسخ این پرسش به هدف سرمایه‌گذار بستگی دارد. کسی که می‌خواهد در هر لحظه به اسکناس خود دسترسی داشته باشد، باید محدودیت‌های صندوق را در نظر بگیرد. در مقابل، فردی که قصد نگهداری بلندمدت دارایی دلاری دارد، ممکن است کسب بازده ارزی را جذاب بداند. صندوق ملی کیمیا از پرداخت مالیات معاف اعلام شده و فعالیت آن تحت نظارت سازمان بورس و نظارت بانک مرکزی بر عملیات ارزی انجام می‌شود. بااین‌حال، پیش از سرمایه‌گذاری باید امیدنامه صندوق، کارمزدهای احتمالی، شرایط ابطال و نحوه بازپرداخت ارز بررسی شود. در نهایت، تفاوت اصلی این ابزار با خرید دلار روشن است: با نگهداری اسکناس، تعداد دلارهای شما ثابت می‌ماند؛ اما صندوق ارزی امکان افزایش دارایی دلاری را فراهم می‌کند، در مقابل ریسک‌ها و محدودیت‌هایی که باید پیش از سرمایه‌گذاری شناخته شوند.