احزاب عرب اسرائیل برای کنار زدن نتانیاهو وارد میدان شدند

احزاب نماینده‌ شهروندان فلسطینی اسرائیل می‌خواهند با حمایت از مخالفان، دولت نتانیاهو را تغییر دهند، اما هنوز با چالش روبه‌رو هستند. یوسف جبارین رهبر فهرست مشترک متشکل از نامزدهای سه حزب عرب-اسرائیلی، در ویدئوی انتخاباتی منتشر شده در ۱۰ اکتبر خبر مهمی را اعلام کرد. او گفت: «این جریان از همه‌ ابزارهای دراختیارش برای جایگزین‌کردن دولت استفاده خواهد کرد و نقش پشتوانه‌ امن مخالفان را بر عهده می‌گیرد». به‌گزارش اکونومیست، احزاب نماینده‌ شهروندان فلسطینی اسرائیل در بیشتر سال‌های تاریخ، در حاشیه و در جایگاه مخالف باقی مانده‌اند. بااین‌حال، امسال برای نخستین‌بار در انتخابات اسرائیل، همه‌ احزاب نماینده‌ شهروندان فلسطینی متعهد شده‌اند برای تغییر دولت تلاش کنند. احمد طیبی رهبر جنبش عربی تغییر و یکی از احزاب حاضر در فهرست مشترک، انتخابات پیش رو را برای یهودیان و عرب‌ها حیاتی می‌داند. او در این باره گفت: «انتخاباتی حیاتی برای یهودیان و عرب‌هاست. میزان نژادپرستی و تحریک‌آفرینی دولت فاشیستی حاکم بیش‌ازحد شده و تقریبا هر کاری برای بیرون‌کردن آن‌ها انجام می‌دهیم». چنین آرایشی باید شکست بنیامین نتانیاهو و متحدانش را ممکن کند. میانگین نظرسنجی‌های ردیاب انتخاباتی اکونومیست نشان می‌دهد مخالفان یهودی و عرب نتانیاهو روی‌هم‌رفته ۶۴ کرسی از ۱۲۰ کرسی کنست -پارلمان اسرائیل- را به دست می‌آورند؛ با وجود چنین اکثریتی، احزاب عرب همچنان شرکای نامطلوبی تلقی می‌شوند. احزاب نماینده رای‌دهندگان عرب که نزدیک به ۲۰ درصد از کل واجدان شرایط را تشکیل می‌دهند، برای چندین دهه از مذاکرات ائتلافیِ پس از انتخابات کنار ماندند. با این حال، آن‌ها از دهه ۱۹۸۰ به پشتیبانی از نامزدهای نخست‌وزیری پرداختند و در سال ۱۹۹۲ نیز همگام با احزاب میانه‌چپ، بلوکی عملی شکل دادند تا مانع از تشکیل ائتلاف توسط حزب راست‌گرای لیکود شوند. در سال ۲۰۲۱، حزب کوچک، محافظه‌کار و اسلام‌گرای رعام با جدا شدن از فهرست مشترک اعلام کرد که پا را فراتر خواهد گذاشت؛ این تشکل تأکید کرد به هر دولتی ملحق می‌شود که فرصت اثرگذاری به نفع رای‌دهندگان عرب را برای آن فراهم کند. رعام در انتخابات همان سال به‌تنهایی از حدنصاب انتخاباتی ۳٫۲۵ درصد آرا گذشت و کرسی‌هایی در کنست کسب کرد. منصور عباس رهبر رعام برای پیوستن به دولت نتانیاهو با او مذاکره کرد، اما متحدان راست افراطی نتانیاهو مانع اجرای طرح شدند. چند هفته بعد، رعام با رای‌دادن به دولت کوتاه‌مدت تشکیل‌شده به رهبری نفتالی بنت، به نخستین حزب مستقل عرب تبدیل شد که به یک ائتلاف دولتی پیوسته بود. رعام در انتخابات سال بعد حتی نتیجه‌ی بهتری به دست آورد. فهرست مشترک که در سال ۲۰۲۱ به‌دلیل آمادگی منصور عباس برای بررسی پیوستن به یک ائتلاف از رعام جدا شد، اکنون مسیر همان حزب را دنبال می‌کند. یوسف مقلده مدیر مؤسسه‌ پژوهشی استات‌نت گفت: «در نظرسنجی‌های ما، اکثریت قاطع رای‌دهندگان عرب، جایگزین‌کردن دولت و مقابله با موج جرم‌وجنایت در جوامع خود را بالاتر از همه‌ موضوعات دیگر -ازجمله جنگ غزه و حل مناقشه‌ اسرائیل و فلسطین- قرار می‌دهند». شمار قتل‌های مرتبط با جرائم در جوامع عرب طی چهار سال فعالیت دولت فعلی دو برابر شده. بسیاری از ساکنان عرب، ایتامار بن‌گویر وزیر راست افراطی امنیت ملی را مسئول می‌دانند و او را متهم می‌کنند که منابع پلیس را از شهرهایشان منحرف کرده است. رعام یوآو سگالوویچ سیاست‌مدار برجسته‌ یهودی و فرمانده‌ پیشین پلیس را در فهرست انتخاباتی خود قرار داده. رهبران حزب امیدوارند حضور او هم اعتبار برنامه‌ مقابله با جرم‌وجنایت را افزایش دهد و هم رعام را برای رای‌دهندگان غیرعرب جذاب‌تر کند. فهرست مشترک چنین اقدامی را زیاده‌روی می‌داند. یکی از اعضای ستاد انتخاباتی فهرست مشترک گفت: «برخلاف رعام، ما شروطی مانند آغاز یک روند دیپلماتیک در آینده با فلسطینی‌ها داریم». همان عضو ستاد درعین‌حال پذیرفت که «یک تعهد مبهم کافی خواهد بود». براساس یافته‌های مرکز موشه دایان در دانشگاه تل‌آویو، ۷۷ درصد فلسطینی‌های اسرائیل می‌گویند یک حزب عرب باید به دولت کشور بپیوندد. با این‌حال، در میان چهار حزب اصلی مخالف، فقط حزب چپ‌گرای دموکرات‌ها آشکارا از ائتلاف با احزاب عرب حمایت می‌کند. حزب ملی‌گرای یسرائیل بیتنو، قاطعانه با چنین همکاری‌ مخالف است. گادی آیزنکوت اصلی‌ترین رقیب نتانیاهو و نفتالی بنت نخست‌وزیر پیشین رهبری دو حزب بزرگ میانه‌راست را بر عهده دارند و درباره‌ همکاری با احزاب عرب موضعی مبهم گرفته‌اند. ستاد انتخاباتی نتانیاهو، آیزنکوت و بنت را متهم کرده که قصد دارند با عرب‌های اسرائیل دولت تشکیل دهند. ابهام در موضع آن‌ها بازتاب ترس از پیامد انتخاباتی چنین اتهام‌هایی محسوب می‌شود. پس از حملات ۷ اکتبر و جنگ غزه، نگرش یهودیان اسرائیلی نسبت به فلسطینی‌ها سخت‌گیرانه‌تر شده و طبق یک نظرسنجی، اکثریت اسرائیلی‌ها از ممنوع‌شدن حضور احزاب عرب حتی در رقابت‌های انتخاباتی حمایت می‌کنند. کمیسیون انتخابات کنست برای رد صلاحیت احزاب عرب تلاش کرد، اما دیوان عالی جلوی اقدامات کمیسیون را گرفت. احزاب عرب حتی بدون پیوستن رسمی به ائتلاف نیز می‌توانند در قالب توافق رای اعتماد و تامین آرا از دولت اقلیت به رهبری آیزنکوت پشتیبانی کنند. احمد طیبی رهبر جنبش عربی تغییر گفت: «کارهای زیادی وجود دارد که می‌توانیم بدون پیوستن به دولت با یکدیگر انجام دهیم». او درعین‌حال تأکید کرد که تاکنون هیچ مذاکره‌ای با آیزنکوت یا حزبش صورت نگرفته.