وام ۲۳ درصدی با سود واقعی ۵۷ درصد؛ واقعیت خرید قسطی آنلاین

بررسی‌ها نشان می‌دهد سود موثر وام‌های خرید کالا به دلیل هزینه‌های جانبی تا ۵۷ درصد می‌رسد که بیش از دو برابر سود اسمی ۲۳ درصدی تبلیغات است. به گزارش زومان، خرید قسطی این روزها تبدیل به پدیده‌ای رایج در اقتصاد ایران شده است. از کالای دیجیتال و لوازم خانه گرفته تا پوشاک و کالاهای سوپرمارکتی امکان خرید قسطی دارند. قیمت کالاها طوری بالا رفته که بسیاری تنها با سرشکن کردن آن‌‌ها در چند ماه می‌توانند هزینه را پرداخت کنند. این وام‌ها با سود ۲۳ درصدی تبلیغ می‌شوند. در ظاهر گرفتن آن‌ها بسیار ساده به نظر می‌رسد و با پرداخت ۲۳ درصد سود اضافه به متقاضیان وام فوری می‌دهند. اما کمی که جلو بروید، متوجه می‌شوید که هزینه این وام‌ها آنطور که تبلیغ می‌شود و در نگاه اول به نظر می‌رسد، کم نیست. همین فاصله میان پولی که دریافت می‌کنید و پولی که پس می‌دهید، داستان پنهان وام‌های آنلاین است؛ داستانی که با نرخ سود مؤثر خوانده می‌شود، نه با عدد پررنگ تبلیغات. نرخ سود اسمی همان عددی است که در تبلیغات دیده می‌شود. همه پلتفرم‌هایی که وام خرید کالا ارائه می‌دهند، نرخ اسمی ۲۳ درصد را اعلام می‌کنند. اما این عدد هزینه‌هایی را که متقاضی برای دریافت اعتبار می‌پردازد، حساب نمی‌کند. برای نمونه، ممکن است وام ۱۰۰ میلیون تومانی به متقاضی پیشنهاد شود، اما پیش از پرداخت، مبلغی بابت اشتراک یا هزینه جانبی از آن کم شود. در نتیجه فرد پول کمتری برای خرید در اختیار دارد، ولی باید اقساط وام ۱۰۰ میلیونی را بپردازد. نرخ سود مؤثر همین تفاوت را آشکار می‌کند. این نرخ، هزینه جانبی را هم در محاسبه وارد می‌کند. به همین دلیل تصویر وام تغییر می‌کند: وامی که با سود ۲۳ درصد تبلیغ شده، ممکن است در عمل بیش از ۲ برابر این رقم برای متقاضی هزینه داشته باشد. بررسی ۱۰ پیشنهاد وام از ۷ پلتفرم نشان می‌دهد میانگین نرخ سود مؤثر آن‌ها حدود ۵۴ درصد است. کمترین نرخ به وام ۱۰۰ میلیون تومانی «تارا» با بازپرداخت ۱۲ ماهه تعلق دارد. هزینه جانبی این وام ۱۰.۵ میلیون تومان است. بنابراین مبلغ قابل استفاده به حدود ۸۹.۵ میلیون تومان می‌رسد، اما متقاضی باید ۱۲ قسط ۹.۴ میلیون تومانی، در مجموع حدود ۱۱۲.۹ میلیون تومان، پرداخت کند. نرخ سود مؤثر این وام ۴۵.۲ درصد است. در سوی دیگر، وام ۱۰۰ میلیون تومانی «مانیسا» با بازپرداخت ۱۸ ماهه قرار دارد. برای این وام ۲۱ میلیون تومان هزینه جانبی دریافت می‌شود و مبلغ قابل استفاده به حدود ۷۹ میلیون تومان کاهش می‌یابد. با این حال اقساط ماهانه ۶.۶ میلیون تومان است و مجموع بازپرداخت به حدود ۱۱۹.۲ میلیون تومان می‌رسد. نرخ سود مؤثر این وام ۵۶.۹ درصد است؛ بالاترین نرخ در میان وام‌های بررسی‌شده. فاصله میان این دو وام، با وجود سود اسمی یکسان، ۱۱.۷ واحد درصد است. علت اصلی هم تفاوت در هزینه جانبی و مدت بازپرداخت است. در بیشتر گزینه‌های دیگر، نرخ مؤثر بین ۵۳ تا ۵۶ درصد قرار دارد. بنابراین تفاوت اصلی این وام‌ها نه در عدد تبلیغاتی، بلکه در هزینه‌هایی است که در حاشیه قرارداد پنهان مانده‌اند. مبلغ وام (میلیون تومان) نرخ سود اسمی وام (درصد) مبلغ اقساط (میلیون تومان) حداقل زمان بازپرداخت (ماه) هزینه‌های جانبی (میلیون تومان) وام‌های خرید کالا به دلیل سرعت و سادگی، برای بسیاری از مردم جذاب‌اند. دریافت آن‌ها معمولاً از عبور از مسیر طولانی وام‌های بانکی آسان‌تر است. اما این راحتی بدون هزینه نیست. در بیشتر وام‌های بررسی‌شده، چک صیادی یکی از شروط دریافت اعتبار است. برای کسی که دسته‌چک ندارد، گرفتن چک خود به سابقه بانکی، گردش حساب و طی کردن فرایندی جداگانه و چند ماهه نیاز دارد. برخی پلتفرم‌ها سفته را هم می‌پذیرند، اما چک صیادی رایج‌تر است. بنابراین هزینه واقعی فقط همان مبلغی نیست که در جدول اقساط می‌بینیم. متقاضی باید هزینه جانبی، مبلغ خالص دریافتی، مجموع بازپرداخت و نوع ضمانت را کنار هم بگذارد. ممکن است دو وام نرخ اسمی یکسانی داشته باشند، اما یکی با هزینه کمتر و ضمانت ساده‌تر، انتخاب منطقی‌تری باشد. وام‌های خرید کالا گاهی تنها راه فوری برای خرید یک کالای ضروری‌اند. اما عدد ۲۳ درصد، تصویر کاملی از هزینه نیست. معیار تصمیم باید مبلغ واقعی دریافتی، مجموع اقساط، هزینه‌های جانبی و نرخ سود مؤثر باشد؛ نه فقط اعداد تبلیغاتی. شما چه تجربه‌ای از دریافت وام‌های خرید کالا داشته‌اید؟