از اسپانیا تا فنلاند؛ چرخش کشورهای اروپایی به سوی چین

نگرانی از سیاست‌های آمریکا موجب شده اعضای اتحادیه اروپا مانند اسپانیا و فنلاند بر پایه منافع ملی، شرکای تجاری و امنیتی جدیدی انتخاب کنند. بی‌بی‌سیمی‌نویسد: در حالی که اتحادیه اروپا از کشورهای عضو می‌خواهد در برابر روسیه و چین موضعی هماهنگ داشته باشند، نشانه‌های بیشتری از حرکت برخی دولت‌های اروپایی در مسیرهای مستقل دیده می‌شود. نگرانی از غیرقابل‌پیش‌بینی بودن سیاست‌های آمریکا در دوره دونالد ترامپ باعث شده کشورهایی مانند اسپانیا، فنلاند و یونان بیش از گذشته براساس منافع و نیازهای ملی خود شریک انتخاب کنند؛ حتی اگر این تصمیم‌ها با خواسته‌های بروکسل یا دیگر اعضای اتحادیه اروپا هماهنگ نباشد. یکی از روشن‌ترین نمونه‌ها اسپانیاست. پدرو سانچز نخست وزیر این کشور طی سال‌های اخیر چهار بار با شی جین‌پینگ دیدار کرده و خواستار بهبود روابط اتحادیه اروپا با چین شده است. این رویکرد در شرایطی دنبال می‌شود که آلمان و فرانسه به‌دنبال سیاست سخت‌گیرانه‌تری علیه شرکت‌های چینی هستند و برخی کشورهای اروپایی نیز از نزدیکی پکن به مسکو نگران‌اند. اما مادرید محاسبه متفاوتی دارد. سرمایه‌گذاری چین در اسپانیا رو به افزایش است و شرکت‌های چینی به‌ویژه در صنایع خودرو و باتری حضور گسترده‌تری پیدا کرده‌اند. شرکت خودروسازی چری، اسپانیا را به نخستین مرکز تولید اروپایی خود تبدیل کرده و شرکت‌های دیگری مانند هیتیوم و CATL نیز پروژه‌های بزرگ باتری‌سازی در این کشور دارند. منتقدان می‌گویند بخشی از این سرمایه‌گذاری‌ها می‌تواند راهی برای دور زدن تعرفه‌های اتحادیه اروپا بر خودروهای برقی چینی باشد. افکار عمومی اسپانیا نیز به این تغییر جهت کمک کرده است. براساس نظرسنجی مرکز تحقیقات پیو، ۵۴ درصد اسپانیایی‌ها نگاه مثبتی به چین دارند، در حالی که فقط ۳۰ درصد نگاه مثبتی به آمریکا دارند. هم‌زمان سرمایه‌گذاری خالص آمریکا در اسپانیا حدود یک میلیارد یورو کاهش یافته است. با این حال، نزدیکی اسپانیا به چین فقط مسئله اقتصادی نیست. واگذاری قراردادی ۱۲.۳ میلیون یورویی به هواوی برای ذخیره و مدیریت داده‌های حساس شنود قضایی نگرانی‌هایی در اتحادیه اروپا ایجاد کرده است. برخی نمایندگان پارلمان اروپا هشدار داده‌اند چنین تصمیم‌هایی می‌تواند امنیت اطلاعاتی کل اتحادیه را تحت تأثیر قرار دهد. اسپانیا تنها کشوری نیست که مسیر مستقلی در پیش گرفته است. فنلاند که مرزی ۱۳۰۰ کیلومتری با روسیه دارد، نسبت به تعهد امنیتی آمریکا در صورت وقوع جنگ اطمینان کمتری پیدا کرده و برای خرید سامانه‌های دفاعی پیشرفته به اسرائیل روی آورده است. این همکاری حتی با وجود انتقادهای فنلاند از عملکرد اسرائیل در غزه ادامه یافته؛ زیرا هلسینکی مسئله امنیت در برابر روسیه را در اولویت قرار داده است. یونان نیز مسیر مشابهی دارد. آتن که ترکیه را تهدیدی جدی برای امنیت و حاکمیت خود می‌داند، در ماه اوت یکی از بزرگ‌ترین قراردادهای دفاعی تاریخ خود را با اسرائیل امضا کرد. این قرارداد موسوم به سپر آشیل شامل فناوری‌های دفاعی برای مقابله با پهپادها، هواپیماها و موشک‌هاست. تصویر بزرگ‌تر، اروپایی است که بیش از گذشته در حال تنوع‌بخشی به شرکای سیاسی، اقتصادی و امنیتی خود است. مسئله اینجاست که اگر هر کشور براساس تهدیدها و منافع خود مسیر جداگانه‌ای انتخاب کند، توان اتحادیه اروپا و ناتو برای اتخاذ موضع مشترک کاهش می‌یابد. در شرایطی که روسیه تهدید اصلی امنیت اروپا تلقی می‌شود، چین به مسکو نزدیک است و اعتماد به آمریکا نیز کاهش یافته، همین پراکندگی می‌تواند به یکی از مهم‌ترین چالش‌های سیاسی اروپا تبدیل شود.