سود شستا بالا رفت؛ سهم بازنشستگان از این سود چقدر است؟

صورت‌های مالی خرداد ۱۴۰۵ شستا از جهش ۸۹ درصدی سود خالص این هلدینگ خبر می‌دهند. ۲ تا ۲۳ درصد این سود به بازنشستگان می‌رسد، اما نه به صورت مستقیم. به گزارش زومان، شستا برای همه نامی آشناست؛ نمادی از شرکت‌هایی تو در تو که در فاصله میان دولت و بخش خصوصی نفس می‌کشند. شستا در نگاه اول تصویری امیدوارکننده دارد: سود خالصش تقریباً دو برابر شده و به ۱۲۸ همت رسیده است. همین عدد تصویری از مقیاس عظیم این هلدینگ نشان می‌دهد. اما شستا فراتر از یک هلدینگ اقتصادی است. این هلدینگ در واقع قرار است از سرمایه‌گذاری‌هایش بخشی از حقوق و مستمری‌های بازنشستگان و مستمری‌بگیران را تامین کند. به همین دلیل عملکرد آن با فراتر از اعداد، با معیشت میلیون‌ها نفر گره خورده است. برای فهم وضعیت شستا باید میان «شرکت اصلی» و «گروه تلفیقی» تفاوت گذاشت. شرکت اصلی، یک هلدینگ سرمایه‌گذاری است؛ بنابراین بخش عمده درآمدش از فروش کالا یا ارائه خدمات به دست نمی‌آید، بلکه از سود سهام شرکت‌های زیرمجموعه و وابسته تأمین می‌شود. در سال مالی منتهی به خرداد ۱۴۰۵، درآمد عملیاتی شرکت اصلی به حدود ۴۱ همت رسید؛ رقمی که ۱۵ درصد بیشتر از سال قبل است. تمام این درآمد از محل سود سرمایه‌گذاری‌ها به دست آمده و سود فروش سهام در این دوره صفر بوده است. سود خالص شرکت اصلی نیز با رشد ۹ درصدی به حدود ۳۵.۶ همت رسید. اما در صورت‌های مالی تلفیقی، تصویر بزرگ‌تری دیده می‌شود. درآمدهای عملیاتی گروه با رشد ۴۳ درصدی به حدود ۳۹۵ همت رسید و سود خالص تلفیقی با افزایش ۸۹ درصدی به ۱۲۸ همت رسید. این درآمدها از فعالیت عملیاتی ده‌ها شرکت در حوزه‌هایی مانند نفت و پتروشیمی، دارو، معدن، سیمان، کشتیرانی، انرژی، دامپروری، مخابرات و خدمات مالی ایجاد شده‌اند. بیش از ۸۰ درصد از بار سودآوری شستا بر دوش ۷ هلدینگ بزرگ بورسی آن یعنی تاپیکو (نفت، گاز و پتروشیمی)، تیپیکو (دارویی)، تاصیکو (معادن و فلزات)، سیتا (سیمان)، صبا تأمین (گروه مالی)، تادیکو (دامپروری) و حکشتی (کشتیرانی) قرار دارد. اما رشد سود تنها بخشی از داستان است. در سمت دیگر، بدهی‌های تلفیقی شستا از حدود ۲۰۲ همت به حدود ۳۳۸ همت رسیده است؛ یعنی ۶۷ درصد بیشتر از سال قبل. مقایسه این رقم با رشد ۴۳ درصدی درآمد عملیاتی نشان می‌دهد بدهی با سرعتی بیشتر از درآمد حرکت کرده است. نسبت بدهی به دارایی شستا نیز از ۵۷ به ۶۰ درصد رسیده؛ یعنی از هر ۱۰۰ تومان دارایی گروه، حدود ۶۰ تومان از محل بدهی تأمین شده است. هزینه مالی کل هلدینگ نیز با رشد ۶۱ درصدی به حدود ۲۴.۷ همت رسیده است. این یعنی بخشی از سود ایجادشده، پیش از رسیدن به سهامداران، صرف هزینه تأمین مالی می‌شود. سازمان تأمین اجتماعی مالك ۸۸ درصد از سهام شستا است. بنابراین، شستا نه یک شرکت خصوصی مستقل، بلکه قلک و بازوی سرمایه‌گذاری صندوقی است که حقوق میلیون‌ها بازنشسته را تأمین می‌کند. حالا مواجهه با این اعداد که تصور بزرگی آن هم دشوار است، این سوال را ایجاد می‌کند که این سودهای هزار میلیاردی چه ارتباطی به مستمری‌بگیران تامین اجتماعی دارد و چطور به سفره آنان می‌رسد؟ سازوکار به این شکل است: شستا از شرکت‌های زیرمجموعه سود می‌گیرد، بخشی از آن را تقسیم می‌کند و سازمان تأمین اجتماعی نیز این منابع را در کنار حق بیمه، مطالبات دولت و سایر درآمدها برای پرداخت حقوق‌ها و مستمری‌ها خود مصرف می‌کند. دبیر هیأت امنای سازمان تأمین اجتماعی در مصاحبه با ایسنا گفته است در بودجه حدود ۲۵۰۰ همتی سازمان برای سال جاری، سود مورد انتظار از شستا حدود ۶۰ همت است. اگر این رقم محقق و وارد سازمان شود، برای بیمه‌شدگان، مستمری‌بگیران و بخش درمان هزینه خواهد شد. طبق این مصاحبه، بین ۲ تا ۲۳ درصد مستمری بازنشستگان، بسته به نوع محاسبه، از محل سود شرکت‌های شستا تأمین می‌شود. بنابراین هرچه سودآوری شستا بهتر باشد، تامین حقوق بازنشستگان - که در سال‌های اخیر به یکی از بحران‌های بزرگ اقتصادی کشور تبدیل شده - هم راحت‌تر می‌شود. در واقع سود شستا به حساب تک‌تک بازنشستگان به طور مستقیم واریز نمی‌شود، اما سودآوری شستا به صورت غیر مستقیم روی حقوق‌بگیران تاثیر می‌گذارد.