ماجرای مصرف گوشت اسب و الاغ در ایران | پشت پرده یک نامه جنجالی

شایعه مصرف گوشت اسب و الاغ در ایران طی هفته‌های اخیر بار دیگر در شبکه‌های اجتماعی بالا گرفته است؛ شایعه‌ای که هر بار با واکنش و تکذیب مسئولان همراه شده، اما انتشار یک مکاتبه اداری درباره امکان صادرات و مصرف گوشت تک‌سمیان، بار دیگر به این گمانه‌زنی‌ها دامن زده است. سازمان دامپزشکی اما می‌گوید آنچه در فضای مجازی منتشر شده، مجوز مصرف نیست و این موضوع حتی وارد مرحله بررسی اجرایی نیز نشده است. به گزارش ، ماجرا از انتشار مکاتبه‌ای اداری در فضای مجازی آغاز شد؛ نامه‌ای که برخی آن را نشانه صدور مجوز برای عرضه گوشت اسب، الاغ و دیگر تک‌سمیان در بازار داخلی تعبیر کردند. علیرضا اکبرشاهی، سرپرست معاونت بهداشتی، پیشگیری و ایمنی غذایی سازمان دامپزشکی کشور، تأکید کرده که این برداشت با محتوای واقعی نامه همخوانی ندارد. به گفته او، سازمان دامپزشکی طی ماه‌های گذشته درخواست‌هایی از برخی استان‌ها دریافت کرده که بخشی از آنها درباره امکان صادرات گوشت تک‌سمیان و بخشی دیگر درباره مصرف این محصولات توسط برخی اقلیت‌های مذهبی بوده است. اکبرشاهی تصریح کرده که دریافت چنین درخواست‌هایی به معنای موافقت یا صدور مجوز نیست و تاکنون هیچ مجوزی برای مصرف داخلی این نوع گوشت صادر نشده است. مسئول سازمان دامپزشکی وضعیت فعلی این پرونده را «مرحله صفر» توصیف می‌کند؛ یعنی حتی گام‌های اولیه برای ورود به فرآیند اجرایی نیز برداشته نشده است. بر اساس توضیحات او، در صورت طرح رسمی موضوع، ابتدا باید نظر مراجع شرعی و دستگاه‌های ذی‌ربط دریافت شود. پس از آن نیز ابعاد مختلف موضوع، از جمله ملاحظات بهداشتی و قانونی، مورد بررسی قرار خواهد گرفت. بیشتر بخوانید: در صورت موافقت نهادهای مسئول، تازه مرحله تدوین دستورالعمل‌های بهداشتی آغاز می‌شود؛ دستورالعمل‌هایی که باید نحوه کشتار، کنترل بیماری‌ها، داروهای مورد استفاده، فرآوری، بسته‌بندی و عرضه این محصولات را مشخص کنند. اکبرشاهی تأکید کرده که هیچ‌یک از این مراحل تاکنون طی نشده و حتی دستورالعمل مشخصی برای مصرف داخلی گوشت تک‌سمیان وجود ندارد. یکی از نکات مهم در این پرونده، تفاوت میان «صادرات» و «مصرف داخلی» است؛ دو موضوعی که در فضای مجازی گاه در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند. به گفته اکبرشاهی، ممکن است محصولی تحت شرایط خاص برای صادرات قابل بررسی باشد، اما مصرف آن در داخل کشور همچنان با محدودیت‌های شرعی یا قانونی مواجه باشد. درخواست‌های اولیه درباره گوشت تک‌سمیان نیز عمدتاً با محوریت صادرات مطرح شده است. نخستین درخواست‌ها حدود پنج تا شش ماه قبل از یکی از استان‌های جنوبی کشور به سازمان دامپزشکی ارسال شد و پس از آن، درخواست‌هایی از استان‌های غربی درباره امکان مصرف این گوشت مطرح شد. با این حال، مسئولان تأکید دارند که هیچ‌کدام از این مکاتبات به معنای آغاز عرضه عمومی یا صدور مجوز مصرف نیست. بازگشت مکرر این شایعه به فضای عمومی را نمی‌توان جدا از شرایط اقتصادی جامعه بررسی کرد. افزایش قیمت مواد غذایی، کاهش قدرت خرید خانوارها و نگرانی از آینده تأمین کالاهای اساسی، زمینه را برای گسترش گمانه‌زنی درباره تغییر الگوی مصرف فراهم کرده است. از سوی دیگر، انتشار یک سند اداری، حتی اگر صرفاً مربوط به بررسی اولیه یک موضوع باشد، می‌تواند در فضای شبکه‌های اجتماعی به سرعت به عنوان «مجوز» تعبیر شود؛ اتفاقی که در پرونده گوشت تک‌سمیان نیز رخ داده است. با این حال، تا این مرحله آنچه از سوی سازمان دامپزشکی اعلام شده، روشن است: هیچ مجوزی برای مصرف داخلی گوشت اسب، الاغ و سایر تک‌سمیان صادر نشده است. نبود مجوز مصرف داخلی به این معنا نیست که موارد کشتار غیرمجاز این حیوانات وجود ندارد. سازمان دامپزشکی اعلام کرده است که در طول سال مواردی از کشتار و عرضه غیرمجاز تک‌سمیان شناسایی می‌شود. در موارد مشکوک، محموله توقیف و نمونه گوشت برای آزمایش به مرکز ملی تشخیص سازمان دامپزشکی ارسال می‌شود تا گونه حیوان مشخص شود. اگر آزمایش‌ها نشان دهد گوشت متعلق به گونه‌ای است که عرضه آن در داخل کشور مجوز ندارد، پرونده از مسیر قضایی پیگیری و محموله توقیف خواهد شد. در برخی کشورها، به‌ویژه درباره گوشت اسب، مصرف این نوع گوشت ممنوع نیست و حتی بخشی از بازار مواد غذایی را تشکیل می‌دهد. اما در ایران، پیش از ورود به بحث‌های بهداشتی، باید وضعیت شرعی و قانونی آن مشخص شود. بنابراین در شرایط فعلی، میان «بررسی یک درخواست» و «صدور مجوز مصرف» فاصله زیادی وجود دارد. آنچه سازمان دامپزشکی می‌گوید این است که پرونده گوشت تک‌سمیان هنوز حتی به مرحله تدوین ضوابط نرسیده و فعلاً در «مرحله صفر» قرار دارد؛ موضوعی که دست‌کم در مقطع کنونی، ادعای صدور مجوز برای عرضه این گوشت در بازار داخلی را تأیید نمی‌کند.