وقتی مردم به اقتصاد کشورشان نمره می‌دهند؛ بالاترین نمره برای عربستان

مردم عربستان اقتصاد کشورشان را بسیار بهتر از مردم فرانسه، آلمان و آمریکا می‌بینند. چرا؟ به گزارش زومان، وقتی آخر ماه می‌رسد، آدم‌ها معمولاً اقتصاد را نه با نمودار رشد تولید ناخالص داخلی، بلکه با چیزهای ملموس‌تری قضاوت می‌کنند: پیدا کردن شغل، قیمت خانه، قدرت خرید، چشم‌انداز درآمد و این‌ که آینده را چقدر قابل پیش‌بینی می‌بینند. به همین دلیل، یک پرسش ساده درباره وضعیت اقتصاد کشور می‌تواند تصویری متفاوت از جدول‌های رسمی به ما بدهد. شاخص نگرش مصرف‌کنندگان استاتیستا(Statista Consumer Insights) دقیقاً همین فاصله میان «اقتصاد روی کاغذ» و «اقتصاد در ذهن مردم» را نشان می‌دهد. داده‌های منتشر شده از این شاخص نشان می‌دهد در میان ۱۰ کشور منتخب، عربستان با ۸۶ درصد بیشترین سهم ارزیابی مثبت را دارد؛ در حالی که فرانسه با ۱۹ درصد در انتهای جدول قرار می‌گیرد. اما منشأ این رضایت دقیقا کجاست؟ چرا شهروندان بعضی کشورها آینده اقتصادی را روشن‌تر می‌بینند؟ این شاخص به طور دقیق سهمی از هر جامعه را نشان می‌دهد که وضعیت اقتصادی کشورشان را مثبت ارزیابی می‌کنند. استاتیستا این شاخص را با مجموعه‌ای از نظرسنجی‌های آنلاین می‌سازد و برای هر کشور از سهمیه‌بندی نمونه بر اساس عواملی مانند سن، جنسیت و منطقه استفاده می‌کند تا نمونه به جمعیت هدف نزدیک‌تر باشد. پس عدد ۸۶ درصد به این معناست که ۸۶ درصد پاسخ‌دهندگان عربستانی، وضعیت اقتصادی کشورشان را در دسته ارزیابی‌های مثبت قرار داده‌اند. به زبان ساده، این شاخص «احساس مردم نسبت به اقتصاد» را می‌سنجد، نه خود اقتصاد را. عربستان در این تصویر با یک فاصله بزرگ در صدر قرار گرفته است؛ اما چرا؟ هیچ داده‌ای در خود این نظرسنجی نشان نمی‌دهد که یک عامل مشخص علت احساس مثبت عربستانی‌ها نسبت به اقتصاد کشورشان است. با این حال، چند تحول اقتصادی مهم شاید بتواند توضیح دهد چرا فضای اقتصادی عربستان برای بخشی از مردم بهتر از گذشته شده است. نخست، اقتصاد عربستان طی سال‌های اخیر فقط به درآمد نفت تکیه نکرده است. طبق ارزیابی صندوق بین‌المللی پول، تولید ناخالص داخلی عربستان در ۲۰۲۵ حدود ۴.۶ درصد رشد کرد و فعالیت غیرنفتی، تقاضای داخلی و سرمایه‌گذاری در پروژه‌های بزرگ از محرک‌های اصلی بودند. تورم نیز زیر ۲ درصد قرار داشت و بازار کار، به‌ویژه از نظر اشتغال شهروندان عربستانی، همچنان قدرتمند توصیف شد. دوم، اثر چشم‌انداز ۲۰۳۰ را نمی‌توان نادیده گرفت. این برنامه فقط یک سند اقتصادی نیست؛ مجموعه‌ای از پروژه‌های بزرگ در گردشگری، زیرساخت، خدمات، ورزش و بخش خصوصی است که تغییر را در زندگی روزمره قابل مشاهده‌تر کرده است. بازار کار هم یکی از مهم‌ترین بخش‌های این داستان است. صندوق بین‌المللی پول گزارش کرده که نرخ بیکاری شهروندان سعودی در ۲۰۲۴ به ۷ درصد رسیده و بیکاری جوانان و زنان طی چهار سال تقریباً نصف شده است. مشارکت اقتصادی زنان سعودی نیز از ۲۲.۸ درصد در ۲۰۱۶ به ۳۳.۵ درصد در سه‌ ماهه سوم ۲۰۲۴ افزایش یافته است. پس از عربستان، چین با ۷۷ درصد و هند با ۶۸ درصد قرار دارند؛ سپس فاصله‌ای محسوس دیده می‌شود: اندونزی ۴۲ درصد، استرالیا ۳۷ درصد، آمریکا ۳۶ درصد و آلمان ۳۳ درصد. برزیل با ۲۷ درصد، آفریقای جنوبی با ۲۵ درصد و فرانسه با ۱۹ درصد در انتهای فهرست قرار می‌گیرند. این شکاف جغرافیایی جالب توجه است، اما نباید آن را به معنای «اقتصاد قوی‌تر» یا «اقتصاد ضعیف‌تر» تعبیر کرد. در واقع، شهروندان اقتصاد را از پنجره زندگی خود می‌بینند. تورم، هزینه مسکن، امنیت شغلی، درآمد و انتظارات از آینده می‌توانند برداشت مردم را تغییر دهند؛ گاهی حتی سریع‌تر از آن‌که آمار رسمی تغییر کند. بنابراین فاصله ۸۶ درصد عربستان با ۱۹ درصد فرانسه بیشتر از آن‌که یک جدول «برندگان و بازندگان اقتصاد» باشد، نقشه‌ای از تجربه و برداشت اقتصادی مردم است. اما اعتماد مردم به آینده اقتصادی فقط یک احساس ذهنی نیست؛ این احساس می‌تواند روی رفتار اقتصادی واقعی آن‌‌ها، مثل نوع خرید و هزینه کردن، اثر بگذارد و در نهایت روی عملکرد واقعی اقتصاد در آینده تاثیر بگذارد. وقتی مردم فکر می‌کنند درآمدشان، شغلشان و وضعیت اقتصاد در آینده بهتر می‌شود، احتمال اینکه خریدهای بزرگ‌تری انجام دهند بیشتر است. بر عکس، وقتی نگران آینده باشند، ممکن است خریدهای غیرضروری را عقب بیندازند. رابطه احساسات اقتصادی مردم و عملکرد واقعی اقتصاد در پژوهش‌های علمی نیز بررسی شده است. برای مثال بانک مرکزی اروپا در پژوهشی در سال ۲۰۲۵، میان تغییر اعتماد مصرف‌کننده و تغییر در مخارج خانوار رابطه‌ای مثبت پیدا کرد. بر اساس این مطالعه، افزایش ۱۰ واحدی شاخص اعتماد برای هر فرد، به‌ طور متوسط با حدود ۱.۲ درصد افزایش در مصرف او همراه بوده است. در زمان بحران، اثر اعتماد می‌تواند حتی پررنگ‌تر شود. بانک مرکزی اروپا در مقاله دیگری در آوریل ۲۰۲۶ نشان داد که جنگ ایران و آثار اقتصادی گسترده آن برای جهان بدبینی و نااطمینانی مردم نسبت به وضعیت اقتصاد را افزایش داد و باعث کاهش اعتماد مصرف‌کننده شد. این کاهش اعتماد، مصرف را هم کاهش داد - حتی بیشتر از وضعیت عادی. البته این رابطه به این معنا نیست که اعتماد به‌ تنهایی اقتصاد را حرکت می‌دهد. با این حال شاخص‌های اعتماد می‌توانند درباره سطح مصرف و رفتار آتی جامعه اطلاعاتی بدهند. به همین دلیل، رضایت ۸۶ درصدی عربستانی‌ها از اقتصاد این کشور نه یک مدال اقتصادی، بلکه یک سیگنال است. این عدد می‌گوید بخش بزرگی از پاسخ‌دهندگان، اقتصاد کشورشان را در مسیر مثبتی می‌بینند. اگر اقتصاد همچنان در ریل خود بماند و از مسیر خود منحرف نشود، این خوش‌بینی می‌تواند به مصرف و سرمایه‌گذاری داخلی کمک کند. به نظر شما جامعه ایران به اقتصاد کشور چه نمره‌ای می‌دهد؟