بازاری که از همه عقب افتاد؛ مقایسه بازدهی دلار، مسکن، و بورس در ۶ ماه نخست سال

در نیمه نخست ۱۴۰۵، تورم به ۳۹.۱ درصد رسید؛ اما دلار، مسکن، خودرو و بورس حتی سریع‌تر حرکت کردند و بعضی دارایی‌ها بیش از دو برابر تورم رشد کردند. کسی که شب عید ۱۴۰۵ مقداری پول کنار گذاشته بود، شش ماه بعد با یک سؤال ساده روبه‌رو شد: اگر این پول را خرج نکرده بود، امروز کجا بیشتر ارزش داشت؟ این سؤال در نیمه‌ای از سال مطرح می‌شود که زندگی روزمره هم آرام نبود. جنگ، آسیب به زیرساخت‌ها، قطعی اینترنت و دوره‌های مختلف محاصره دریایی، هم زندگی مردم را تحت تأثیر قرار داد و هم فضای بازارها را تغییر داد. ملموس‌ترین اتفاق این سال‌ها، رشد قیمت کالا و خدمات بود. به گزارش زومان، بر اساس محاسبات بانک مرکزی، شاخص قیمت در فاصله پایان اسفند ۱۴۰۴ تا پایان شهریور ۱۴۰۵ از ۵۷۵ به ۸۰۰ رسید؛ یعنی حدود ۳۹.۱ درصد تورم در فقط شش ماه. برای یک خانواده، معنی ساده‌اش این است که پولی که اول سال برای خرید یک سبد مشخص کنار گذاشته بود، در پایان تابستان دیگر همان قدرت خرید را نداشت. اما کدام بازارها از تورم سریع‌تر حرکت کردند؟ اگر کسی در ۲۸ اسفند دلار را حدود ۱۵۳ هزار و ۴۸۱ تومان می‌خرید، آخر شهریور با دلار ۲۳۲ هزار تومانی روبه‌رو می‌شد. یعنی دلار در این شش ماه ۵۱.۲ درصد بالا رفت. برای فهم مقیاس این عدد، کافی است آن را کنار تورم بگذاریم. قیمت‌های مصرف‌کننده حدود ۳۹ درصد بالا رفته بودند، اما دلار حدود ۱۲ واحد درصد بیشتر رشد کرده بود. با این حال، دلار در میان چند بازار بزرگ این گزارش، تازه ابتدای مسیر بود. در بازار مسکن تهران، عددها فاصله بیشتری گرفتند. طبق بررسی داده های پیشنهادی قیمت مسکن در پلتفرم دیوار، قیمت مورد استفاده در این مقایسه از حدود ۱۴۰ میلیون تومان به ۲۳۷ میلیون تومان رسید؛ رشدی معادل ۶۹.۳ درصد. فرض کنید کسی اول سال پول خرید یک متر خانه را داشت و آن را نقد نگه می‌داشت. اگر درآمد یا پس‌اندازش هم‌پای قیمت مسکن بالا نمی‌رفت، پایان شهریور برای خرید همان مقدار خانه باید فاصله بزرگ‌تری را جبران می‌کرد. رشد مسکن در این شش ماه حدود ۳۰ واحد درصد بیشتر از تورم و نزدیک به ۱۸ واحد درصد بیشتر از دلار بوده است. داستان در بازار خودرو تندتر می‌شود. قیمت پژو ۲۰۷ TU3 در داده‌های این مقایسه از ۱ میلیارد و ۷۱ میلیون تومان به ۱ میلیارد و ۹۱۰ میلیون تومان رسیده است. رشد شش‌ماهه این خودرو در بازار آزاد در حدود ۷۸.۳ درصد بوده است. یعنی خودرویی که شب عید کمی بیشتر از یک میلیارد تومان قیمت داشت، شش ماه بعد نزدیک ۸۴۰ میلیون تومان گران‌تر شده بود. این رشد تقریباً دو برابر تورم شش‌ماهه است. به زبان ساده، کسی که پول خرید این خودرو را ابتدای سال داشت اما آن را نقد نگه داشت، در پایان شهریور با فاصله بسیار بزرگ‌تری تا همان خودرو روبه‌رو بود. بالاترین عدد جدول متعلق به بورس است. شاخص از ۳ میلیون و ۶۹۲ هزار و ۹۰۶ واحد در پایان اسفند به ۷ میلیون و ۱۶۷ هزار و ۳۳۵ واحد در پایان شهریور رسید. رشد: ۹۴.۱ درصد. یعنی شاخص بورس در شش ماه تقریباً دو برابر شد و رشد آن بیش از ۲.۴ برابر تورم همین دوره بود. البته رشد شاخص به این معنا نیست که همه سهم‌ها به همین اندازه بازده داده‌اند یا هر سرمایه‌گذاری چنین سودی گرفته است. شاخص تصویر کلی بازار را نشان می‌دهد، نه نتیجه حساب تک‌تک سهام‌داران. ولی در مسابقه‌ای که اعداد این جدول نشان می‌دهند، بورس از همه جلوتر ایستاده است. آخر این مسیر به بازاری می‌رسیم که معمولاً در دوره‌های نااطمینانی نگاه‌ها خیلی زود به آن برمی‌گردد: طلا. طلای ۱۸ عیار از ۱۸ میلیون و ۴۴۵ هزار تومان به ۲۳ میلیون و ۹۳۹ هزار تومان رسید؛ یعنی ۲۹.۸ درصد رشد. این بار طلا حتی به تورم ۳۹.۱ درصدی هم نرسید. در بخش سکه، رشدها از این هم کمتر بود: سکه امامی ۲۶.۳ درصد، نیم‌سکه ۲۱ درصد و ربع‌سکه فقط ۱۰.۵ درصد رشد کردند. بنابراین دقیق‌تر این است که بگوییم مجموعه بازار طلا و سکه در این شش ماه از دلار، مسکن، خودرو، بورس و حتی تورم عقب ماند؛ نه اینکه خود طلای ۱۸ عیار کمترین رشد را داشته باشد، چون ربع‌سکه با رشد ۱۰.۵ درصدی پایین‌ترین عدد جدول را ثبت کرده است. یکی از توضیح‌های ممکن برای عقب‌ماندگی طلای ۱۸ عیار، رشد محدودتر اونس جهانی در این دوره است. تحولات بازارهای جهانی، از جمله تغییر قیمت نفت در ادامه پیامدهای اقتصادی جنگ ۴۰ روزه، نیز می‌تواند بخشی از فضایی باشد که مسیر دارایی‌ها را از یکدیگر جدا کرده است؛ اما داده‌های این جدول به‌تنهایی رابطه علت و معلولی میان این متغیرها را اثبات نمی‌کنند. آنچه از اعداد روشن است، یک شکاف بزرگ است: در شش ماهی که هزینه زندگی حدود ۳۹ درصد بالا رفت، بورس ۹۴ درصد رشد کرد، خودرو ۷۸ درصد و مسکن ۶۹ درصد؛ در حالی که طلای ۱۸ عیار تنها ۲۹.۸ درصد بالا رفت. برای کسی که ابتدای سال میان این بازارها انتخاب کرده بود، پایان شهریور نتیجه انتخاب‌ها دیگر شبیه هم نبود. شما برای شش ماه دوم سال کدام گزینه را ترجیح می‌دهید؟