خروج آخرین نیروهای آمریکا از عراق؛ آغاز فصل تازه امنیتی؟

منابع غربی ادعا می‌کنند که با خروج آخرین نظامیان آمریکایی از عراق، بحث‌ها درباره افزایش نفوذ تهران در این کشور شدت گرفته است. براساس گزارش رویترز، نیروهای آمریکایی قرار است تا چهارشنبه از آخرین پایگاه‌های خود در عراق خارج شوند. ایران و متحدانش خروج نیروها را پیروزی بزرگی می‌دانند، آن هم در کشوری که طی بیش از دو دهه جنگ، ۴۵۰۰ آمریکایی در آن جان باختند. با وجود محبوبیت گسترده‌ پایان حضور نظامی آمریکا میان عراقی‌ها، شماری از مقام‌ها و کارشناسان امنیتی درباره‌ پیامدهای خلا احتمالی هشدار می‌دهند. توافق عقب‌نشینی در سال ۲۰۲۴ و در دوره‌ ریاست‌جمهوری جو بایدن حاصل شد و دولت دونالد ترامپ، با وجود آغاز جنگ علیه ایران، اجرای آن را بر عهده گرفت. کارشناسان امنیتی عراق معتقدند خروج نیروها ممکن است آزادی عمل بیشتری در اختیار تهران و متحدان قدرتمندش قرار دهد. هم‌زمان، احتمال بهره‌برداری دیگر دشمنان ایالات متحده -از جمله داعش- از شکاف‌های امنیتی نیز مطرح شده است. جاسم البهادلی تحلیلگر امنیتی عراقی و متخصص مطالعه‌ گروه‌های مسلح گفت: «ایران از خروج ائتلاف از نظر راهبردی سود خواهد برد، زیرا حضور نظامی که سال‌ها به‌عنوان وزنه‌ تعادل در برابر نفوذ تهران در عراق عمل می‌کرد، از بین می‌رود.» نگرانی اصلی منتقدان، افزایش نقش گروه‌های مسلح در ساختار سیاسی و امنیتی عراق پس از پایان حضور ائتلاف به‌رهبری آمریکاست. ابومجتبی الیاسری یکی از فرماندهان مقاومت اسلامی عراق، خروج آمریکا را یک پیروزی تاریخی برای گروه‌های مقاومت اسلامی عراق و عراقی‌های شریف و شکستی مهلک برای پروژه‌ی آمریکایی توصیف کرد. خروج نهایی نیروهای آمریکایی در میان عراقی‌ها بسیار محبوب به نظر می‌رسد، اما مخالفان قدرت‌گیری گروه‌های مسلح بیم دارند که زمان اجرای آن زود باشد. عبدالرحمن الزوبعی یکی از رهبران قبایل سنی در فلوجه که زمانی پایگاه مقاومت ضدآمریکایی بود گفت: «ما معتقدیم که عراق هنوز به‌طور کامل آماده نیست که در حال حاضر پرونده‌ امنیتی را به دست بگیرد.» نیروهای آمریکایی در سال ۲۰۰۳ برای سرنگونی صدام حسین به خاک این کشور حمله کردند. آمریکا پس از اشغال عراق، دولتی شیعه را روی کار آورد و نیروهایش چندین سال با شورشیان جنگیدند تا سرانجام در پایان سال ۲۰۱۱ خارج شدند. کمتر از سه سال بعد، نیروهای آمریکایی برای کمک به نیروهای عراقی در شکست داعش بازگشتند و در جنگ بزرگ سال‌های ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۷ مشارکت کردند. میزان تلفات نیروهای آمریکایی در جنگ موازی افغانستان تقریبا دو برابر کشته‌های این کشور در «عملیات آزادی عراق» بود؛ نبردی که در سال ۲۰۲۱ با خروج ناگهانی ایالات متحده خاتمه یافت. از سوی دیگر، عراق در سال‌های اخیر تنها کشوری به شمار می‌رود که پیوندهای نزدیک سیاسی و نظامی خود را به‌طور هم‌زمان با آمریکا و ایران حفظ کرده است، هرچند این دو کشور گاهی خاک آن را به صحنه جنگ نیابتی بدل ساخته‌اند. رویترز در ادامه با اشاره به اینکه ایران هدف نهایی خود را وادار کردن نیروهای آمریکایی به ترک سراسر خاورمیانه اعلام کرده، مدعی شد که تهران خروج ایالات متحده از عراق را پیروزی محور مقاومت می‌داند. محور مقاومت از گروه‌های مسلح متحد تهران در نقاط مختلف منطقه تشکیل شده است. مقام‌های ایرانی معتقدند پایان حضور آمریکا می‌تواند زمینه‌ برقراری امنیت پایدار در عراق را فراهم کند. امیر حیات مقدم نایب‌رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس ایران روز دوشنبه گفت: «پس از خروج آمریکایی‌ها از عراق و منطقه، امنیت پایدار در این کشور برقرار خواهد شد.» برخی مقام‌های امنیتی عراق در دولت فدرال و منطقه‌ نیمه‌ خودمختار کردستان در شمال هشدار داده‌اند که خروج آمریکا ممکن است زمینه‌ احیای داعش را فراهم کند. داعش با وجود شکست خلافت خودخوانده‌اش نزدیک به یک دهه پیش، شبکه‌ای از سلول‌های خفته را حفظ کرده است. جنگجویان گروه در اوج قدرت، ۳۰ درصد خاک عراق را اشغال کردند و هزاران نفر را کشتند. سیروان بارزانی معتقد است فقدان اطلاعات، پشتیبانی لجستیکی و پهپادهای آمریکایی فرصت تجدید قوا را به داعش خواهد داد. نیروهای امنیتی عراق اعلام کردند گروهی مظنون به عضویت در داعش سرگرم آماده‌سازی حملات انتحاری هم‌زمان با خروج نیروهای آمریکایی است. چهار مقام امنیتی و نظامی عراق گفتند توطئه‌ یادشده نگرانی‌ها را درباره‌ توانایی داعش برای سوءاستفاده از شکاف‌های امنیتی، با وجود سال‌ها شکست نظامی، برجسته می‌کند. سرهنگ خالد البیاتی مقام ارشد امنیتی در شهر راهبردی و نفت‌خیز کرکوک گفت: «داعش به‌دنبال ارسال این پیام است که گروه هنوز قدرتمند است و توانایی انجام حملات خونین را دارد.» نظر شما درباره‌ پیامدهای خروج نیروهای آمریکایی از عراق چیست؟