تأمین آب پایدار و تقویت تعاونی‌ها؛ محور برنامه‌های سازمان امور عشایری

حیاتی با اشاره به نقش مهم جامعه عشایری در تولید و امنیت غذایی کشور گفت: افزایش سرمایه تشکل‌های عشایری، توسعه خدمات زیربنایی، تأمین آب پایدار و تقویت زنجیره تولید و بازاررسانی محصولات عشایری از مهم‌ترین برنامه‌های سازمان امور عشایر برای توانمندسازی این جامعه است. از خراسان‌جنوبی، دکتر جاوید حیاتی، معاون توسعه و امور زیربنایی سازمان امور عشایر ایران، امروز در حاشیه نشست منطقه‌ای امور تعاونی‌ها و تشکل‌های عشایری که با حضور نمایندگان استان‌های خراسان شمالی، خراسان رضوی، خراسان‌جنوبی و سیستان و بلوچستان در بیرجند برگزار شد، با گرامیداشت یاد و خاطره شهدای انقلاب اسلامی و بیش از ۲۴۰۰ شهید خراسان‌جنوبی و شهدای جامعه عشایری، اظهار کرد: جامعه عشایری کشور به عنوان جامعه سوم، یک جامعه مولد و نمونه بارز تولید کالای ایرانی و اقتصاد مقاومتی است. وی افزود: جامعه عشایری کشور با جمعیتی بالغ بر یک میلیون و ۲۵۱ هزار نفر در قالب ۲۵۲ هزار خانوار عشایر کوچنده، در حدود ۶۰ درصد قلمرو منابع طبیعی و اراضی ملی کشور حضور دارند. حیاتی ادامه داد: عشایر با مدیریت و نگهداری نزدیک به ۳۰ میلیون رأس دام سبک، سالانه بیش از ۲۰۰ هزار تن گوشت قرمز سالم تولید می‌کنند و نقش مؤثر و بی‌بدیلی در تأمین امنیت غذایی کشور دارند. معاون توسعه و امور زیربنایی سازمان امور عشایر ایران با بیان اینکه خراسان‌جنوبی یکی از استان‌های مهم کشور از نظر جمعیت عشایری است، گفت: حدود ۲۲ هزار خانوار عشایر کوچنده در این استان عمدتاً در مناطق دوردست، کویری و مرزی پراکنده هستند و در تولید گوشت قرمز، محصولات لبنی و صنایع دستی نقش بسزایی دارند. وی با اشاره به برگزاری نشست منطقه‌ای تشکل‌های عشایری در بیرجند بیان کرد: این نشست با حضور تشکل‌های عشایری چهار استان خراسان شمالی، خراسان رضوی، خراسان‌جنوبی و سیستان و بلوچستان با هدف تبیین برنامه‌ها و سیاست‌های سازمان امور عشایر و ایجاد تحول در نحوه خدمات‌رسانی به جامعه عشایری از طریق تشکل‌ها برگزار شد. حیاتی با اشاره به وجود شبکه گسترده تشکل‌ها و تعاونی‌های عشایری در کشور گفت: در حال حاضر ۲۴۷ تشکل در حوزه خدمات‌رسانی به جامعه عشایری در کنار ادارات کل امور عشایر استان‌ها و شهرستان‌ها فعالیت دارند. وی ادامه داد: تأمین و توزیع نهاده‌های دامی، تأمین مایحتاج عمومی عشایر از جمله آرد، تأمین سوخت مورد نیاز شامل نفت سفید و کپسول گاز و در برخی مناطق مشارکت در آبرسانی سیار، از جمله خدماتی است که از طریق این تشکل‌ها ارائه می‌شود. معاون سازمان امور عشایر ایران با بیان اینکه تأمین آب یکی از مهم‌ترین چالش‌های جامعه عشایری خراسان‌جنوبی است، گفت: در زمینه تأمین آب، دو رویکرد شامل تأمین آب پایدار از طریق حفر و تجهیز چاه، انتقال آب و ایجاد شبکه و دوم در مناطقی که امکان اجرای شبکه آب پایدار وجود ندارد، استفاده از آبرسانی سیار و تانکرهای آبرسان دنبال می‌شود. حیاتی افزود: تشکل‌های عشایری نیز در استان‌ها در زمینه آبرسانی سیار مشارکت دارند و تأمین آب شرب انسان و دام را دنبال می‌کنند. وی با اشاره به سیاست جدید سازمان امور عشایر برای تغییر شیوه خدمات‌رسانی، اظهار کرد: یکی از برنامه‌های محوری سازمان، خدمات‌رسانی به جامعه عشایری از طریق تشکل‌ها و بردن خدمات به مناطق عشایری و حتی در کنار چادرهای عشایری است. وی ادامه داد: در گذشته عشایر برای دریافت خدمات به فروشگاه‌ها یا نقاطی که شرکت‌های تعاونی در شهرستان‌ها حضور داشتند مراجعه می‌کردند، اما با تغییر سبک زندگی و افزایش سطح مطالبات جامعه عشایری، رویکرد خدمات‌رسانی نیز باید تغییر کند. معاون توسعه و امور زیربنایی سازمان امور عشایر ایران گفت: بر اساس مطالعات انجام‌شده، بیش از ۸۰ درصد جوانان جامعه عشایری علاقه‌مند هستند از امکانات و خدمات زیربنایی در حد جامعه روستایی برخوردار باشند. حیاتی افزود: ایجاد امکانات رفاهی و خدمات زیربنایی در مناطق عشایری می‌تواند به تثبیت جامعه عشایری، جلوگیری از کوچ و مهاجرت به حاشیه شهرها، ماندگاری عشایر در قلمروهای خود و ایجاد رغبت در نسل جوان برای ادامه زندگی عشایری کمک کند. وی تصریح کرد: عشایر و جوانان این جامعه انتظار دارند از مسکن مناسب، برق، راه دسترسی، آب سالم و پایدار، آموزش، بهداشت و درمان و سایر امکاناتی که در اختیار جامعه روستایی قرار دارد، برخوردار شوند. وی ادامه داد: بر همین اساس، از تشکل‌های عشایری انتظار داریم تأمین و توزیع نهاده‌های دامی، ارزاق عمومی، آرد، سوخت، خدمات پستی و همچنین خدمات مربوط به بیمه اجتماعی روستاییان و عشایر را تا حد امکان به داخل مناطق عشایری ببرند. وی با اشاره به افزایش قیمت نهاده‌های دامی گفت: در یکی دو سال اخیر با آزادسازی قیمت نهاده‌های دامی، قیمت جو و سایر نهاده‌ها حدود چهار تا پنج برابر افزایش یافته و تشکل‌های عشایری با سرمایه اندکی که از سوی سهامداران در اختیار داشتند، دیگر توان سابق برای تأمین نهاده‌ها و ارائه خدمات را نداشتند. وی افزود: یکی از برنامه‌های محوری سازمان امور عشایر، افزایش سرمایه و توانمدسازی تشکل‌های عشایری است که این موضوع در کارگروه ملی تعاون نیز تصویب و به استان‌ها ابلاغ شده است. معاون سازمان امور عشایر ایران افزود: در همین راستا، کمپین هر خانوار عشایری یک بره برای افزایش سرمایه تشکل‌ها مطرح شده و مقرر است موضوع در جلسات تبیینی با سرگروه‌های عشایری و همچنین مجامع عمومی سالانه تشکل‌ها مطرح و برای آن برنامه زمان‌بندی تعیین شود. حیاتی هدف از این اقدام را توانمندسازی تشکل‌ها دانست و گفت: با افزایش سرمایه، تشکل‌ها می‌توانند در تأمین نهاده‌های دامی و ارائه سایر خدمات به جامعه عشایری با کیفیت بهتر و سهولت بیشتری عمل کنند. وی از اختصاص حدود یک همت تسهیلات از محل اعتبارات صندوق توسعه ملی برای زنجیره گوشت قرمز و پرواربندی جامعه عشایری در سال ۱۴۰۵ خبر داد و گفت: دستورالعمل این تسهیلات در حال نهایی شدن است و پس از ابلاغ، سهم استان‌ها مشخص خواهد شد. وی افزود: میزان تسهیلات برای هر خانوار بر اساس تقسیم‌بندی انجام‌شده، حداقل ۲۰۰ میلیون تومان و حداکثر ۴۰۰ میلیون تومان خواهد بود. معاون توسعه و امور زیربنایی سازمان امور عشایر گفت: در پرداخت این تسهیلات، خانوارهای عشایری که در شرایط بحرانی آسیب دیده و دام خود را از دست داده‌اند و همچنین زنان سرپرست خانوار و خانوارهایی که تعداد دام کمتری دارند، در اولویت قرار می‌گیرند. حیاتی با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای کاهش تنش آبی در مناطق عشایری اظهار کرد: سیاست نخست سازمان، تأمین آب پایدار از طریق بهسازی قنوات، انتقال آب از طریق شبکه‌های آب روستایی و اجرای طرح‌های ساماندهی و ایجاد کانون‌های توسعه عشایری است. وی افزود: در سال گذشته برای نخستین‌بار حدود یک همت از محل اعتبارات مدیریت بحران در اختیار سازمان امور عشایر قرار گرفت و با استفاده از آن، ۱۵۰ دستگاه کامیون تانکر آبرسان خریداری شده که پس از تجهیز، به‌زودی در استان‌ها توزیع می‌شود. حیاتی با بیان اینکه در حوزه تأمین آب پایدار در خراسان‌جنوبی ۶ پروژه در دست اجراست، ادامه داد: امسال نیز یک همت از محل مدیریت بحران برای کاهش تنش آبی در مناطق عشایری اختصاص یافته که سهم عشایر خراسان‌جنوبی از این اعتبار حدود ۵۰ میلیارد تومان است. وی تأکید کرد: این اعتبار باید برای اجرای پروژه‌های تأمین آب پایدار و رفع تنش آبی در مناطق عشایری استان هزینه شود و پروژه‌های مربوطه نیز تعریف شده و به‌زودی تخصیص اعتبار انجام خواهد شد. معاون توسعه و امور زیربنایی سازمان امور عشایر ایران با اشاره به ظرفیت صنایع دستی عشایر گفت: بر اساس آمار موجود، بیش از ۴۴ درصد صنایع دستی کشور توسط جامعه عشایری و عمدتاً زنان عشایری تولید می‌شود. حیاتی افزود: تنوع صنایع دستی عشایر بسیار زیاد است و این ظرفیت می‌تواند نقش مهمی در اقتصاد خانوارهای عشایری داشته باشد، اما یکی از چالش‌های اصلی در این حوزه، بازاریابی و بازاررسانی محصولات است. وی از راه‌اندازی نخستین شعبه فروشگاه زنجیره‌ای ارمغان ایل در سازمان امور عشایر ایران خبر داد و گفت: این فروشگاه با هدف معرفی، شناسایی و عرضه محصولات تولیدی و صنایع دستی عشایر راه‌اندازی شده و قرار است در استان‌ها نیز توسعه پیدا کند. وی ادامه داد: این فروشگاه در طبقه همکف سازمان امور عشایر در تهران فعال است و صنایع دستی استان‌های مختلف از جمله خراسان‌جنوبی در آن عرضه می‌شود. معاون سازمان امور عشایر ایران تأکید کرد: باید در داخل کشور شبکه فروشگاهی برای عرضه و معرفی محصولات عشایری ایجاد شود، زیرا ممکن است بازار یک استان ظرفیت جذب تمام محصولات صنایع دستی عشایر را نداشته باشد، اما با شبکه‌سازی و استفاده از فروشگاه‌های زنجیره‌ای می‌توان زمینه عرضه گسترده‌تر محصولات را فراهم کرد. حیاتی افزود: راه‌اندازی فروشگاه‌های مجازی توسط تشکل‌های عشایری نیز در دستور کار قرار دارد تا محصولات عشایری علاوه بر بازار داخلی، در سطح بین‌المللی نیز معرفی و عرضه شوند. وی همچنین از حمایت مالی از اتحادیه‌های عشایری برای خرید نهاده‌های دامی خبر داد و گفت: سال گذشته حدود ۲۰ میلیارد تومان برای خرید نهاده‌های دامی به اتحادیه اختصاص یافت و امسال نیز تلاش می‌کنیم با هماهنگی صندوق حمایت از توسعه بخش کشاورزی، اعتبار دیگری برای خرید نهاده‌ها اختصاص یابد.