تردد پرخطر ناوگان سایه در تنگنای هرمز / الجزیره: نفتکش‌های عربستان تاکتیک‌های دور زدن تحریم‌های ایران را آموخته‌اند

با تداوم انسداد تنگه هرمز و صدمه به خط لوله شرق به غرب عربستان، ریاض و سایر تولیدکنندگان خلیج فارس به جابه‌جایی مخفیانه نفت در آب‌های عمان روی آورده‌اند. این عملیات پنهان، علیرغم ریسک‌های تصادم و چالش‌های بیمه‌ای، به راه اصلی صادرات انرژی به بازارهای آسیایی تبدیل شده است. الجزیره در گزارشی تحلیلی نوشت پس از آنکه انصارالله یمن خط لوله کلیدی شرق به غرب عربستان را غیرفعال کرد، صادرات نفت این کشور با اختلال شدیدی روبه‌رو شد. این خط لوله ۱۲۰۰ کیلومتری (۷۴۶ مایلی) که حقول شرقی را به بندر ینبع در دریای سرخ متصل می‌کرد، تنها راه دور زدن تنگه هرمز بود. اکنون با بسته شدن عملی تنگه هرمز و تسلط انصارالله بر تنگه باب‌المندب، ریاض مجبور شده است روش‌های تازه‌ای برای صادرات نفت خام بیابد. عربستان با استفاده از تانکرهای خود، نفت را به بندر صحار در عمان متصل به خارج از تنگه منتقل می‌کند و در آنجا عملیات انتقال کشتی‌به‌کشتی (STS) را انجام می‌دهد. ایران در پاسخ به جنگ ایالات متحده و اسرائیل، این تنگه حیاتی را که پیش از جنگ یک‌پنجم انرژی جهان از آن می‌گذشت مسدود کرده است. گزارش‌ها نشان می‌دهد که این انسداد و صعود قیمت نفت، آمریکا و متحدان منطقه‌ای‌اش را مجبور به اتخاذ «تاکتیک‌های سایه» کرده است؛ روش‌هایی که ایران سال‌ها برای صادرات نفت خود از آن‌ها بهره می‌برد. الجزیره گزارش داد: دو بندر «صحار» در عمان و «فجیره» در امتداد ساحل امارات، به مراکز اصلی دور زدن تنگه هرمز تبدیل شده‌اند. صحار یک مرکز هاب آب‌های عمیق است که امکان اتصال زمینی به شبه‌جزیره عربستان را فراهم می‌کند و فجیره نیز از بزرگ‌ترین مراکز ذخیره‌سازی نفت خام در جهان به شمار می‌رود. این دو بندر نزدیک به محدوده‌های تعیین‌شده توسط «اداره تنگه هرمز خلیج فارس» قرار دارند؛ نهاد تازه‌ای که ایران برای مدیریت رفت‌وآمد در تنگه هرمز تاسیس کرده است. عملیات انتقال کشتی‌به‌کشتی (STS) فرآیندی است که طی آن محموله نفت خام یا گاز طبیعی مایع‌شده (LNG) مستقیماً میان دو شناور در دریا جابه‌جا می‌شود. در این فرآیند، یک کشتی بزرگ‌تر مسیر ثابتی را حفظ می‌کند یا لنگر می‌اندازد و شناور دیگر با سرعت بسیار کم به آن نزدیک می‌شود. برای جلوگیری از شناسایی، فرستنده‌های ردیابی (AIS) این شناورها خاموش می‌شوند. پس از بررسی‌های ایمنی، پمپ‌ها نفت را از طریق شیلنگ‌های متصل منتقل می‌کنند. گزارش‌ها حاکی است نیروی دریایی آمریکا از اوایل ماه مه به این انتقال‌های پنهانی کمک کرده است. در ادامه گزارش الجزیره آمده است ریشی راجانالا، متخصص پژوهش‌های نفتی در مؤسسه داده و تحلیل LSEG تاکید می‌کند که تولیدکنندگان خلیج فارس بخشی از صادرات خود را از این طریق منتقل می‌کنند، اما حجم آن به دلیل هزینه‌های بیمه و کرایه، کمتر از سطح پیش از جنگ است. با این حال، راهول چوداری، نایب‌رئیس پژوهش‌های بالادستی در مؤسسه ریستاد انرژی تصریح کرد که صادرات از این مسیر در دو هفته اول ماه جاری به بیش از ۲ میلیون بشکه در روز رسیده که حدود یک میلیون بشکه بالاتر از ماه اوت است. شرکت آرامکو نیز بارگیری‌های جدیدی را از بندر صحار به پالایشگاه‌های آسیایی پیشنهاد داده است. داده‌های مؤسسه «تانکرترکرز» نیز نشان می‌دهد که در ۱۴ روز گذشته، روزانه ۷.۱۵ میلیون بشکه نفت از طریق انتقال کشتی‌به‌کشتی جابه‌جا شده که نشان‌دهنده رشد ۵۶ درصدی نسبت به ماه قبل است. علاوه بر عربستان، گزارش‌ها نشان می‌دهد که کشورهایی مانند کویت و قطر نیز در مواردی از تاکتیک‌های مشابه برای عبور دادن محموله‌های خود از تنگه هرمز استفاده کرده‌اند. الجزیره در بخش پایانی این گزارش به بررسی خطرات این اقدام پرداخت و نوشت: انتقال غیرقانونی و تنظیم‌نشده کشتی‌به‌کشتی اغلب متکی بر فرامرزهای فرسوده با بدنه ضعیف، شیلنگ‌های بازرسی‌نشده و بدون پوشش بیمه‌ای استاندارد است که خطر نشت نفت و تصادم را به شدت افزایش می‌دهد. در شرایط عادی، شرکت‌های بزرگ کشتیرانی حاضر به ورود به منطقه جنگی نیستند، بنابراین کشورهای خلیج فارس پذیرفته‌اند که این ریسک را خود بر عهده بگیرند. آن‌ها تانکرهای خود را با فرستنده‌های خاموش به خارج از تنگه هرمز می‌فرستند تا محموله‌ها را به تانکرهای منتظر در آب‌های امن‌تر تحویل دهند و سپس به کشورهایی مانند چین، هند، ژاپن و کره جنوبی منتقل کنند. اسکار سیکالی، مدیرعامل گروه بیمه NSI در این باره به الجزیره گفت: «در زمان جنگ یا اختلالات بالا، بیمه‌گران تجاری بعید است پوشش جامعی برای انتقال کشتی‌به‌کشتی ارائه دهند. در نتیجه، بیشتر این نفت‌ها متعلق به شرکت‌های ملی نفت است و آن‌ها به ترتیبات خودبیمه‌گری متکی بر حاکمیت ملی روی آورده‌اند.»